23 temmuz erzurum kongresinin yıldönümü nedeniyle

MUSTAFA NURİ AKBULUT (Erzurum)Sayın Başkan, değerli milletvekilleri; Türkiye Cumhuriyeti Devletinin kuruluş temellerinin atıldığı tarihî bir gün olan ve 23 Temmuz 1919'da yapılan Erzurum Kongresiyle ilgili olarak gündemdışı söz almış bulunuyorum; hepinizi saygıyla selamlıyorum.

Değerli milletvekilleri, büyük önder Mustafa Kemal Atatürk'ün 19 Mayıs 1919'da Samsun'a çıkmasıyla başlayan ve Anadolu'yu saran kurtuluş heyecanı, 23 Temmuz 1919'da yapılan Erzurum Kongresiyle yeni bir coşkuya dönüşmüş, millî mücadele birliğinin kurulmasının en önemli adımlarından biri bu kongrede atılmıştır.

Erzurum Kongresi, devletimizi güç durumda bırakan Mondros Mütarekesine karşı çıkan ve millî heyecanla dolup taşan halkın örgütlenmiş sesi olmuştur.

Amasya Genelgesinden sonra İstanbul'la ve askerlikle ilişkisi kesilen Mustafa Kemal Atatürk'e, başta 15 inci Kolordu Komutanı Kâzım Karabekir Paşa olmak üzere, Anadolu'daki askerî ve mülkî amirlerin büyük bir çoğunluğu destek vermeye devam etmişlerdir.

Erzurum Kongresi, 17 çiftçi ve tüccar, 5 emekli subay, 4 emekli memur, 5 öğretmen, 4 gazeteci, 5 hukukçu, 2 mühendis, 1 doktor, 6 din adamı, 3 eski milletvekili, 1 general ve 1 eski bakan olmak üzere toplam 54 delegeyle -Erzurum'da bir okul salonunda- çalışmalara başlamış, genel değerlendirmeler yapılmış, doğu illerinin durumu görüşülmüş ve bu görüşmeler sonucunda, Türkiye Cumhuriyetinin temellerinin atılması açısından önemli kararlar alınmıştır. Alınan tarihî kararların bir kısmı şöyledir:

1- Millî sınırlar içinde vatan bölünmez bir bütündür; parçalanamaz.

2- Her türlü yabancı işgale ve müdahaleye karşı millet topyekûn kendisini savunacak ve direnecektir.

3- Manda ve himaye kabul edilemez.

4- Vatanı korumayı ve istiklali elde etmeyi İstanbul hükümeti sağlayamadığı takdirde, bu gayeyi gerçekleştirmek için geçici bir hükümet kurulacaktır.

Erzurum Kongresi, yöresel amaçlı toplanmasına karşın, aldığı kararlar ulusal nitelikte olmuş, Sıvas Kongresinde de Erzurum Kongresinde alınan kararların tümü benimsenmiştir. Vatan sınırlarından ilk kez söz edilmesi, ileride kabul edilecek olan Misakımillî kararlarının öncüsüdür. Ulusal iradenin egemen kılınması anlayışı, yeni bir devletin kurulması sonucunu doğurmuş, egemenliğin kayıtsız ve koşulsuz ulusa ait olduğu ilk kez bu kongrede dile getirilmiştir.

Kongre başkanı seçilmesiyle millî mücadeledeki önderliği netleşen Mustafa Kemal Paşanın "Erzurum'da ve kongrede gördüğüm samimiyet, mertlik ve fedakârlık, azim ve iman, beni doğrusu çok cesaretlendirdi. Memleketimi kurtarmak yolundaki cesaretimi artırdı" sözleri, Erzurumlular için büyük gurur kaynağıdır.

Alınan önemli kararlarla bir ulusun kaderinin belirlenmesinde rol oynayan Erzurum Kongresine katılan tüm delegeleri, başta büyük önder Mustafa Kemal Atatürk olmak üzere minnetle ve şükranla anıyoruz.

Değerli milletvekilleri, Bakanlar Kurulu, cumhuriyet tarihinde ilk kez, Erzurum Kongresinin yıldönümü olan 23 Temmuz 2003 tarihinde Erzurum'da toplanacaktır. Bu tarihî güne verilen önem ve gösterilen hassasiyet nedeniyle Başbakanımız Sayın Recep Tayyip Erdoğan'a ve Bakanlar Kurulunun tüm değerli üyelerine Erzurum halkı adına şükranlarımı sunuyorum.

Ülkenin gelir düzeyi ve yaşam standardı açısından en geri kalmış bölgesi olan Doğu Anadolu Bölgesi halkı, cumhuriyetin temellerinin atıldığı 23 Temmuz gününü, aynı gün Bakanlar Kurulu toplantısının da Erzurum'da yapılacak olması nedeniyle bölgenin ekonomik kalkınmışlık hareketinin başlangıcı olacağını düşünmektedir. Bu nedenle, tüm Doğu Anadolu Bölgesi halkı büyük umutlarla ve sabırsızlıkla toplantı gününü beklemektedir.

Yapılacak olan Bakanlar Kurulu toplantısının bölgemizin kalkındırılmasına vesile olmasını diliyor, ekonomik, sosyal, kültürel ve diğer birçok bakımdan geri kalmış olan Doğu Anadolu Bölgesinin kalkınmasının ilk adımı olacağına yürekten inanıyor, hepinize selam ve saygılar sunuyorum. (AK Parti sıralarından alkışlar)