Plan ve Bütçe Komisyonu toplantısındaki konuşma

MUSTAFA SEZGİN TANRIKULU (Diyarbakır)Sayın Başkan, Sayın Bakan, değerli bürokratlar ve sevgili milletvekilleri; ben de hepinizi saygıyla selamlıyorum.

Sayın Bakan, önemli bir süreçten geçiyoruz. Türkiye'nin Kürt meselesinin önemli bir alanı da kimlik, tarih, dil ve bu haklarla ilgilidir, bu hakların yok sayılmasıyla ilgilidir. Dolayısıyla, eğer gerçek anlamda bir toplumsal barış sağlanacaksa, yurttaşlarımızın cumhuriyete aidiyeti güçlendirilecekse ve bu sürece güven artırılacaksa... Dolayısıyla bu alanlardaki yok sayılmanın da ortadan kaldırılması lazım. Bu nedenle Bakanlığınıza büyük görevler düşüyor, bu güvenin artırılması açısından. Ancak 2027 bütçesi bakımından Bakanlığınızın böyle derin bir hazırlık içerisinde olmadığını görüyoruz. Yani bu sürecin gerçek anlamda yürümesi bakımından da kültür, kimlik, tarih ve dil alanlarında esaslı bir çalışmayı önünüze hedef olarak koymanız lazım. Yani böyle sembolik adımlarla, makyaj gibi görünen adımlarla bu meselede yol alınamaz. Bunu bir anekdot olarak burada ifade ediyorum. Bu alan turizmin ihmal edilmiş önemli bir ayağıdır. Sonuçta çatışma, şiddetin olduğu yerde turizm de olmaz ve kırk yıllık süreçte de bu alan ihmal edildi ve devlet, hükûmetler şiddetin arkasına sığındılar; turizmle ilgili yatırımların olmaması bakımından. Şimdi bir süreçteyiz ve bir barışı hedefliyoruz. Dolayısıyla, 2027 bütçesi ve sonraki bütçeler bakımından da bu alanı doğru yönetecek adımlar atılması lazım.

Vekili olduğum Diyarbakır bakımından da bu böyle. Yani bizimle ilgili yıkım, tarihin yıkımı, kültür alanın yıkımı sadece son kırk yılla ilgili değil. Mesela Diyarbakır surları ve kalesiyle ilgili yıkım, 1932'de Valiliğin talimatıyla başlamış, atanan vali Diyarbakır surlarının yıkılması emrini vermiş. Bir Fransız gezgin olmasa eğer o surlar şimdi yok olacaktı, belki hiç yoktu yani. Ama surlarla ilgili olarak ve Diyarbakır Kalesi'yle ilgili olarak iki yıldır -Diyarbakır Ticaret Odasından aldığım bilgiye göre ifade ediyorum- herhangi bir bütçe aktarılmamış, yapılan ihalelerde veya diğer işlerde bir fon aktarılmamış. Bunun çok hızlı bir biçimde olması lazım. Diyarbakır'da önemli bir potansiyel var, bunun açığa çıkması lazım. 101 tane burç var, önemli burçların tümü turizme kapalı şu anda onarım nedeniyle ama onarım da yapılamıyor.

İkinci olarak, bunları madde madde söyleyeceğim, eğer bürokratlar not alırlarsa daha sonra belki yazılı da cevap verirsiniz. Diyarbakır'da boşaltılan Arkeoloji Müzesi'nin önemli bir arsası var, bu arsanın yeniden planlanması lazım ve çok amaçlı bir kültür merkezden dönüştürülmesi gerekiyor. Yine, Diyarbakır'da Yenişehir ilçesinde Kooperatifler Mahallesi'nde İl Halk Kütüphanesi vardı, deprem nedeniyle yıkıldı ve yeni bir çalışma yapılmadı burada. O bölgenin de bir kütüphaneye, bir şehir kütüphanesine şehir merkezinde ihtiyaç var ancak onunla ilgili bir planlama bugüne kadar yapılmadı. Bir de Merkez Bankasının binası var Diyarbakır'da. Merkez Bankası Diyarbakır'da yeni bir binaya taşınacak, inşaatı devam ediyor. Dolayısıyla, Merkez Bankasının binası da şehrin merkezinde tarihî bir bina. Bu binanın Bakanlığınız tarafından devralınarak kent müzesine dönüştürülmesi talebi var aynı zamanda, benim de talebim aynı şekilde.

Bakanlığınızın bünyesinde yapımı devam eden ama ödenek yoksunluğundan dolayı yapılamayan tescilli binalar var, onlara da ödenek aktarılamıyor; geçen hafta yaptığım gezide aldığım bilgiler bu şekilde, oralara şey aktarılması lazım.

Zerzevan Kalesi, Çayönü'yle ile ilgili olarak kazılarda şu anda yine ödenek yoksunluğundan dolayı çalışma yapılamıyor. Zerzevan Kalesi'yle ilgili olarak UNESCO'yla ilgili çalışma hangi aşamada? Bu konuda bir bilgi vermeniz lazım aynı zamanda. Ve Zerzevan Kalesi'nin karşılama alanıyla ilgili sorunlar var, bunun 2027 sezonuna yetiştirilmesi talebini de burada iletiyorum.

İhalelerle ilgili birçok mesele var, bunu daha sonra daha geniş anlamda soru önergesiyle sizlere yönelteceğim. Ancak ihale bakımından Bakanlığınız bürokratlarını denetim altına almanız gerektiğini de burada bir uyarı olarak size ifade ediyorum.

Surların ışıklandırılmasıyla ilgili önemli bir çalışmanın yapılması lazım. Temmuz ve ağustos ayları Diyarbakır'da yaz sıcaklığı nedeniyle hava muhalefetinin olduğu dönemlerdir. Surların ışıklandırılmasıyla ilgili olarak gece turizmine açılması bakımından Bakanlığınızın bir çalışma yapmasını diliyoruz.