Sınır ticareti konusunda

MUSTAFA ZEYDAN (Hakkâri)Sayın Başkan, değerli milletvekilleri; sınır ticaretiyle ilgili söz almış bulunuyorum, hepinizi saygıyla selamlıyorum.

Böyle hayatî bir ticarî meselede 5 dakikada derdimizi anlatmak, sizlere bilgi vermek, sizleri bilgilendirmek mümkün değildir; ancak, özet olarak, çok önemli olan bazı konulara temas etmekle iktifa edeceğim.

Muhterem arkadaşlar, sınır ticareti, o yöre halkının ekonomik durumunu, sosyal hayatını temin eden, dolayısıyla, kaçakçılığı önleyen, artı, devlete ekonomik yönden katkı sağlayan bir kısmî ticaret şeklidir ve dünyanın bütün devletlerinde bu yapılmaktadır; ancak, beş seneden beri, maalesef, Türkiye Cumhuriyeti hükümeti, yani 57 nci hükümet, bizim bölgelerimizde ve diğer bölgelerde, bu sınır ticaretini durdurmuştur. Bunun sebeplerini de halen bilmiş değiliz.

Muhterem arkadaşlar, Hakkâri, sadece sınır ticareti ve hayvancılıkla idare eden bir bölge, bir halk. Hepinizin bildiği gibi, onbeş sene civarında terör belasıyla baş başa kalan bir halk. Hayvancılık sıfır noktayı bulmakta; dolayısıyla, sınır ticareti de kalmamış durumdadır. Artı, burada, hükümetimizin de yapmış olduğu bazı yatırımlar, ister istemez, son noktayı bulmuş, hükümet de, o olaylar nedeniyle, oraya gereği gibi hizmet de götürememiştir.

57 nci hükümet zamanında, bu sınır ticareti, çeşitli sebeplerle durduruldu. Bunun sebebini de -biraz evvel söyledim- bilmiş değiliz. Aslında, sınır ticareti olduğunda, yörede çok büyük huzur temin edilmekte. Bakınız, sınır ticareti bittikten sonra, Hakkâri ve Van ilinde -Van milletvekillerimizin hepsi biliyor- belki 1 000'in üzerinde araç, 20 litre mazot, 1 bidon mazot yüzünden yakalanmış, şu anda, gümrüklere verilmiş ve araçlar terk edilmiş durumdadır; halkımız çok büyük bir sıkıntı içindedir. 55 inci ve 56 ncı hükümet döneminde sınır ticareti mevcuttu. Vatandaşımız gayet büyük bir hizmetle bu işe başlamıştı ve ekonomik durumunu da düzeltmişti; hatta, Hakkâri gibi ufak bir yerde, 2 trilyon civarında vilayete katkı sağlandı ve zamanın valisi, hükümeti, oraya, köylere içmesuyu, yol, okullar vesaire yaptı. Sınır ticaretinin önemi hepinizce malumdur; ancak, Türkiyemizde, bu sınır ticaretine, geçmiş hükümetler niçin böyle baktı, halen bilmiş değiliz.

Değerli arkadaşlar, şimdi, sınır ticaretinde, bizim Hakkâri'de üç tane kapımız var; Esendere, Derecik ve Çukurca Kapısı. Esendere Kapısı fiilen zaten çalışıyor; ancak, sınır ticareti anlamını taşımıyor. Diğer kapılar durdurulmuş durumda. Halk büyük bir perişanlık içinde. Hakkâri'de 5 000 işsiz var; eğer, sınır ticareti açılırsa, bu 5 000 işçinin yüzde 80'i artık devlet kapısını çalmayacaktır, kendisi çalışıp, kendisi kazanacaktır; bu, bir gerçektir. Bunu, Sayın Bakanımız da biliyor; Sayın Bakanımız dışticaretten sorumlu olduğu için, daha evvel de bu konuya vâkıf olduğu için bu durumları çok iyi biliyor.

Benim Sayın Bakanımızdan, hükümetimizden istirhamım şu: Petrol kotası, sınır ticaretine konu olan ürün ve eşya miktarı artırılmalıdır. Esendere Sınır Kapısının transit kara taşımacılığına, araç geçişine açılması önem arz etmektedir. Hayvan kaçakçılığının önlenmesi ve hayvan giriş-çıkışlarının kontrol edilebilmesi için, hayvan ticareti, sınır ticareti kapsamında değerlendirilmelidir.

Sınır kapılarında uygulanan 20 kalem ürün kotasının açık pazar faaliyetlerinde de geçerli olması, olumsuzluk yaratmaktadır. Açık pazara müsaade edilecek ürün çeşidine valilikler karar vermelidir.

Açılması kararlaştırılan Çukurca ve Derecik kapılarının bir an evvel faaliyete geçirilmesi önem taşımaktadır. Bütün vatandaşımız ümidini bu kapılara bağlamıştır.

(Mikrofon otomatik cihaz tarafından kapatıldı)