Ekonomik sosyal ve kültürel haklara ilişkin uluslararası sözleşme (s.s.148)

AK PARTİ GRUBU ADINA NUR DOĞAN TOPALOĞLU (Ankara)Sayın Başkan, değerli milletvekili arkadaşlarım; 148 sıra sayılı Ekonomik, Sosyal ve Kültürel Haklara İlişkin Uluslararası Sözleşmenin Onaylanmasının Uygun Bulunduğuna Dair Kanun Tasarısı hakkında, AK Parti Grubu adına, söz almış bulunuyorum; hepinizi saygıyla selamlarım.

Bugün, tasarıyı, öneminden dolayı, ivedilikle gündeme, huzurunuza getirmiş bulunuyoruz. Bu sözleşme, aslında, Birleşmiş Milletler Genel Kurulunun 2200 A(XXI) sayılı kararıyla benimsenmiştir ve 1966'da kabul edilip, imzaya açılmış, tarafların onayına sunulmuştur. Sözleşmeyi, Bakanlar Kurulu kararı uyarınca, Büyükelçimiz Volkan Vural imzalamıştır; Bakanlar Kurulu kararı alınınca yetki verilmiş, bu şekilde imzaya sunulmuş, kendisi de bu yetkisini kullanmıştır. Bu sözleşmeyi, 188 ülkenin 145'i kabul etmiştir. Tüm Avrupa Konseyi üyeleri de, bu sözleşmeye taraftır. Zaten, bunun gündeme gelmesinin sebebi, biraz da, buradan kaynaklanmaktadır.

Sözleşme uyarınca, bireyler, temel ekonomik, sosyal ve kültürel hakları kullanmada yetkili bulunmaktadır. Sözleşmenin 2 nci maddesi, o ülkenin ekonomik durumunu da güvence altına almış bulunmaktadır. Bu bakımdan da sakınca olmadığı anlaşılmıştır. Taraflar, 4 üncü madde uyarınca, toplumun genel refahını da gözetmek zorundadır, ona göre yetkilerini kullanabilirler. Bu bakımdan da teminat vardır.

Uygulamanın denetimine gelince; ekonomik ve sosyal konseyin 1985/7 sayılı Kararı uyarınca, 18 bağımsız uzmandan oluşan Ekonomik, Sosyal ve Kültürel Haklar Komitesi kurulmuş ve denetimler, bunlar tarafından yapılmaktadır. Bunların denetimleri sonucu da, raporlar düzenlenmekte, Birleşmiş Milletler Genel Sekreterliğine sunulmakta, uygulamaya konulmaktadır.

Ülkemizdeki gelişmelere gelince; ülkemizde, bu konudaki çalışmaya 1988 yılında başlanılmış, 18 Ağustos 1990 tarihinde Bakanlar Kurulunca kabul edilip, Türkiye Büyük Millet Meclisi onayına gönderilmiştir. Önerilen çekinceler, Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığının bazı çekinceler ileri sürmesi gibi, muhtelif ihtilaflardan dolayı sözleşmeden vazgeçilmiş, tekrar, geri çekilmiştir. Sözleşmenin 13 üncü maddesindeki eğitim, dördüncü paragrafındaki resmî dil, 40 ıncı maddesindeki genel eğitim çekinceleri, hep gündemde kalmıştır. Ayrıca, Anayasamızın "Başlangıç" bölümündeki ilkeler ile 2, 3, 5, 6 ve 10 uncu maddelerindeki yorumlar da bunda etkili olmuştur. Daha sonra sözleşme beklemeye alınmış, bugüne kadar beklemiştir. Daha sonra Komisyonumuza geldi, orada görüştük, kabul edildi ve gündeme bu şekilde sunuldu.

Çekincelere gelince; bu konuda özet bilgi vereyim; bu tasarıda çekinceler konması hususunda bir sınırlama yoktur. O bakımdan, her ülke kendine göre çekinceler koyabilir. Bu nedenle, Türkiye katılma yoluyla taraf olmayı benimsememiştir; hukukî deyimle "aksesyon" denilen bu konu sakıncalı bulunmuş, ülkemiz bundan sarfınazar etmiştir. Taraf ülkeler zaman zaman çekincelerini belirtiyorlar ve bu, yayım yoluyla da duyuruluyor. Bizim de bu şekilde çekince bildirmemize bir engel yoktur.

Ülkemiz, sözleşmenin 3 üncü ve 14 üncü maddesindeki Türkçe'den başka dil kullanılması ve 40 ıncı maddedeki öğretim hakkıyla ilgili sakıncaları zaman zaman gündeme getirmiştir.

Bütün bu gelişmelerden sonra, Genelkurmay, 13 ve 15 inci maddeyle ilgili olarak, ekonomik ve sosyal haklardan kaynaklanan hükümlere hassasiyet göstermiştir. 13 üncü madde, çocukların, inanca göre dinsel eğitimiyle ilgilidir. Anayasamızın 24 üncü maddesi ise, din ve ahlâk eğitimi ve öğretiminin devletin denetim ve gözetimi altında yapılacağı hususundan kaynaklanmaktadır. 15 inci madde ise, kültürel hayata katılma hakkıyla ilgili olup, hassasiyet bundan kaynaklanmaktadır.

Değerlendirmeye gelince; bu sözleşmelerde yapılan çekinceler genel niteliktedir. Tüm ülkeler, bu çekinceleri, demin de belirttiğim gibi, her zaman gündeme getirmektedirler. Avrupa Birliği üyesi ülkelerin hepsi bunun üyesidir. Bu çekincelerin seyyalliğine, ülkelerin sorumluluğuna da değinmekte, Anayasadaki ana ilkeler bu bakımdan ele alınmakta; ancak diğer mevzuattaki sakıncalar hiçbir zaman gündeme alınmamakta, geçerli olmamaktadır. Ülkelerin bunu kabul etmesi, değişiklik yapması, bilhassa prensip olarak benimsenmiştir.

Anayasamızın "Başlangıç" bölümü ile demin de belirttiğim 2, 3, 5, 6 ve 10 uncu maddelerdeki yorumlar genel nitelikte olduğu için, bir sakınca görülmemiştir. Ancak, ülkemizin Avrupa Birliğine girmek için süratle yol aldığı bir dönemde bu konu gündeme alınmıştır, çekince konulsun konulmasın diye üzerinde tartışmalar yapılmıştır; çekince konulması halinde, ileride bazı sakıncalar, bazı aleyhte yorumlar olacağı düşünülerek bundan vazgeçilmiş, nasıl olsa, hem sözleşmenin 2 nci ve 4 üncü maddesinde hem de Anayasamızda ilkeler mevcut olduğu için, bundan vazgeçilerek, tasarı, doğrudan, çekincesiz kabul edilerek gündeme gelmiştir.

Ben, bu genel bilgileri sizlere sunuyorum. AK Parti olarak, bu tasarının lehinde oy kullanacağımızı belirtiyor; hepinize saygılar, sevgiler sunuyorum. (Alkışlar)