Medeni ve siyasi haklara ilişkin uluslararası sözleşme (s.s.150)

AK PARTİ GRUBU ADINA NUR DOĞAN TOPALOĞLU (Ankara)Sayın Başkan, değerli milletvekilleri; 150 sıra sayılı, Medenî ve Siyasî Haklara İlişkin Uluslararası Sözleşmenin Onaylanmasının Uygun Bulunduğuna Dair Kanun Tasarısı üzerinde AK Parti Grubu adına söz almış bulunuyorum; hepinizi saygıyla selamlarım.

Biraz önce kabul edilen tasarıda olduğu gibi, bu sözleşme de, Birleşmiş Milletler Genel Kurulunun 2200 A(XXI) sayılı kararıyla kabul edilmiş, 16 Aralık 1966'da imzaya açılmış, tarafların onayına sunulmuştur.

Sözleşme, Bakanlar Kurulunun kabulünden sonra, Sayın Büyükelçi Volkan Vural tarafından, 15 Ağustos 2000 tarihinde imzalanmıştır.

Bu sözleşmeyi de, 188 ülkeden 148'i kabul etmiştir.

Medenî ve Siyasî Haklar Sözleşmesi, medenî ve siyasî hakları tanımlıyor, kullanım koşullarını düzenliyor; dayanak ise, Birleşmiş Milletler Evrensel Bildirgesidir.

Taraf ülkelerde, bireylere, ırk, renk, cinsiyet, dil, din, siyasî ya da başka görüş ayırımı gözetilmiyor; köken, mülkiyet, doğum ve benzeri ayırımlar dikkate alınmıyor.

Taraf ülkeler, başta anayasaları olmak üzere, yasal ayarlamalar yapabiliyorlar, sakıncalarını belirtebiliyorlar.

Sözleşmeye uyulmadığı hallerde, hak ihlallerinde yargı yolu açık olup, siyasî hakların kullanılmasında eşitlik ilkesine uyuluyor; ancak, sözleşmenin 4 üncü maddesi önemli olup, taraf ülkelerin ulusal varlığının tehdidi ile toplumsal tehlike halinde tedbir alma yetkisi de tanınmış oluyor.

Taraf devletlere, Birleşmiş Milletler Genel Sekreterliğince bu durum bildirilmekte, şartlar değiştiği takdirde aynı yolla konu iletilmektedir.

Sözleşmenin 6 ncı maddesi, işkence, zulüm ve gayriinsanî davranış, küçük düşürücü hareketlerle ilgilidir; 7 nci maddesi, kölelik ve esir ticaretini, zorla çalıştırmayı; 8 inci maddesi, keyfî gözaltını, tutuklanmayı; 9 uncu maddesi, hürriyeti kısıtlananlara insanî davranışı; 10 uncu maddesi, akte uymayanların tutuklanmamasını; 11 inci maddesi, seyahat ve yer seçme hürriyetini; 12 nci maddesi, yabancıların sınırdışı edilme esaslarını; 13 üncü maddesi, yargıda eşitlik ilkesini; 14 üncü maddesi, uluslararası hukuk kavramında suç sayılmayan eylemlerin suç sayılmamasını; 15 inci maddesi, düşünce ve vicdan hürriyeti özgürlüğünü; 18 inci maddesi, ifade özgürlüğünü; 19 uncu maddesi, savaş ve propaganda yasağını; 20 nci maddesi, barışçıl toplanma hakkının tanınmasını; 21 inci maddesi, dernek ve sendika kurma hürriyetini; 22 nci maddesi, yönetime katılmayı; 25 inci maddesi, kanun önünde eşitliği; 26 ncı maddesi de etnik, dinsel ya da azınlıkların kendi kültürlerini yayma hürriyetini düzenlemektedir.

Uygulamada denetime gelince; biraz önceki kanunda da olduğu gibi, yine, sözleşmenin 28, 40 ve 45 inci maddeleri uyarınca, 18 bağımsız uzmandan oluşan İnsan Hakları Komitesi kurulmaktadır. Bunlar, incelemekte, raporlarını genel sekreterliğe vermektedir. Bu komitenin yetkisini tanıyan ülke sayısı 47'dir. Bireylerin devletler hakkında şikâyetleri Birinci İhtiyarî Protokolde vardır. Bunu kabul eden 97 ülke bulunmaktadır.

Sözleşmenin 8 inci maddesi, ölüm cezasının kaldırılmasıyla ilgilidir. Amerika Birleşik Devletleri, buna, halen karşı durmaktadır.

Tarihî duruma gelince; sözleşme, Türkiye Büyük Millet Meclisine, ilk olarak, Dışişleri Bakanı Sayın Hikmet Çetin imzasıyla, 23 Haziran 1992'de sunulmuş, sonra geri çekilmiştir. Nihayet, Komisyonumuzdan geçerek, sizlerin huzuruna gelmiş bulunmaktadır.

Çekincelerle ilgili hususlar da şunlardır: Sözleşmede ayrı hüküm olmadığı için, baki olup bununla ilgili açıklamalar diğer sözleşmenin aynısı olduğu için tekrar etmiyorum, kısa bilgiler sunmakla yetiniyorum! Biz, Grup olarak, bu sözleşmenin kabulü yolunda oy kullanacağız.

Hepinize saygılar, sevgiler sunuyorum. (AK Parti sıralarından alkışlar)