Plan ve Bütçe Komisyonu toplantısındaki konuşma

NURTEN YONTAR (Tekirdağ)Sayın Başkan, Sayın Bakan, değerli milletvekilleri; bütçenin 4 trilyona ulaşmasının çok önemli olmadığını düşünüyorum çünkü çocuklarımız aç, okullarımız güvencesiz, korumasız ve pis. Daha dün, İstanbul Pendik'te 17 yaşında bir öğrencimiz yine, 18 yaşından küçük 4 öğrenci tarafından saldırıya uğradı. Öğretmenler yoksullaşıyor, büyükşehirde kiraların çıldırması nedeniyle öğretmenler küçük şehirlere tayin istiyor.

Bütçe, basit bir muhasebe cetveli değil siyasi tercihlerin belgesidir; nasıl bir Türkiye inşa etmek istediğinizi gösteriyor. Bu bütçede kimin korunduğunu, kimin unutulduğunu, kamu kaynaklarının hangi önceliklerle kullanıldığını görüyoruz. Maalesef ki sizin bütçeniz çocuklarımızın geleceğini güvence altına alan değil, eğitimdeki yapısal sorunları daha da derinleştiren bir anlayışa sahip.

Sayın Bakan, Bakanlığın kamu idarelerine ayrılan toplam ödenekler içindeki payı yüzde 9,5'ten, yüzde 8,3'e geriliyor yani bütçenin rakamı büyüyor ama eğitimin bütçedeki ağırlığı küçülüyor. Okul ihtiyacı mı azaldı, öğretmen açığı mı kapandı, çocuk yoksulluğu mu bitti, depreme dayanıksız okullar mı güvenli hâle getirildi? Tabii ki hayır.

Daha da çarpıcı olan ise yatırım harcamalarıdır. O beğenmediğiniz eski Türkiye'de 2002 yılında Bakanlığın bütçesinin yüzde 17,18'i yatırımlara ayrılıyordu, yeni Türkiye'de 2027 yılında bu oran 7,75'e düşmüştür. Sizin beğenmediğiniz o eski Türkiye geleceğe yatırım yapıyordu, övündüğünüz yeni Türkiye ise çocukların geleceğinden tasarruf ediyor; ne kadar acı bir tablo.

TÜRK EĞİTİM-SEN tarafından yapılan son araştırmaya göre 62 ilde yaklaşık 72 bin ücretli öğretmen, 55 ilde ise yaklaşık 80.500 norm kadro açığı tespit edilmiştir. Bir tarafta atama bekleyen öğretmenler, diğer tarafta güvencesiz istihdamla ayakta tutulmaya çalışılan okullar bulunmaktadır. Öğretmenlerimiz geçinemiyor Sayın Bakanım. Öğretmen açığı ücretli öğretmenlikle kapatılmaya çalışılıyor. Aynı işi yapan eğitim emekçilerini farklı ücret ve güvencelerle çalıştıramazsınız Sayın Bakan. Öğretmeni yoksullaştırarak, güvencesiz çalıştırarak eğitimde başarı sağlayamayacağınızı hâlâ anlayamadınız, biz ona yanıyoruz.

Sayın Bakan, eğitim sistemimizin en ağır sorunlarından biri de çocuklarımızın güvenliğidir. Okullarda şiddet ve akran zorbalığı giderek büyüyen bir endişe kaynağıdır. Ankara'da eğitim ve danışmanlık tedbiri uygulanan öğrenci sayısı 2025 yılında 6.336 iken 2026 yılında 8.073'e yükselmiştir; bir yılda yüzde 27,4 artış olmuş. Çocukların korunma ihtiyacı büyürken sosyal devlet nerede? Her okulda yeterli psikolojik danışman, rehber öğretmen, sosyal hizmet desteği ve güvenlik personeli bulundurulmalıdır, bu destekten velilerimiz de yararlandırılmalı.

Sayın Bakan, Türkiye, aynı zamanda deprem kuşağında bulunan bir ülke. Bakanlığın performans verilerine göre, 2025 yılında deprem tahkiki hedeflenen 953 okulda güçlendirme veya yeniden yapımı hedeflenen 508 okulda hedefe ulaşılamamıştır. Peki bu binaların durumu nedir? Riskli okullarda eğitim devam etmekte midir? Okulların makyajlanması depreme dayanıklı olduğu anlamına mı gelmektedir?

Diğer bir yıkıcı sorun çocuk yoksulluğudur. Ülkemizdeki yoksulluk ailelerin eğitim çağındaki çocuklarını aile bütçesine katkı sağlamaları için okuldan koparmasına sebep oluyor. Çocuklarımız okula aç gidiyor. Ücretsiz ders kitabı dağıtmak önemli ancak eğitim hakkı yalnızca kitap vermekten ibaret değildir. Her öğrenciye bir öğün ücretsiz ve sağlıklı yemek, her okula temiz içme suyu, hijyenik tuvalet, yeterli temizlik personeli sağlamak sosyal devletin görevidir. Çocuğun karnı açsa, okulu güvenli değilse eğitimde fırsat eşitliğinden asla söz edemezsiniz. Mesleki eğitimdeki tablo ise kelimenin tam anlamıyla alarm vermektedir. 2025 yılında mesleki ve teknik ortaöğretimde yirmi gün ve üzeri devamsızlık oranı yüzde 49,78'dir, 2026 tahminî ise yüzde 50,4'e yükselmektedir yani meslek liselerinde her 2 öğrenciden 1'i yirmi gün veya daha fazla devamsızlık yapmaktadır; 9'uncu sınıf tekrar oranı ise yüzde 38,43'tür, meslek lisesine başlayan yaklaşık her 5 öğrenciden 2'si daha ilk yılında sınıfta kalmaktadır. Üstelik Bakanlığın 2026 yılı devamsızlık hedefi yüzde 48'dir. Sayın Bakan, öğrencilerin neredeyse yarısının devamsızlık yaptığı bir sistemde yüzde 48'i hedeflemek başarısızlığı çözmek değil başarısızlığı normalleştirmektir. MESEM'de hayatını kaybeden çocuklarımızın acısı ortadayken mesleki eğitimi ucuz iş gücü teminine dönüştüren anlayışınızı da asla kabul etmiyoruz.

Sayın Bakan, okul öncesi eğitimde de hedefler tutturulamamıştır. 3-5 yaş grubunda yüzde 55'lik olan okullaşma hedefi yüzde 49.63'te kalmıştır. Diğer taraftan, ilköğretim pansiyonlarının kapasitesinin yüzde 64'ü, özel eğitim pansiyonlarının ise yüzde 78'i kullanılmamaktadır. Bir tarafta barınma ve ulaşım sorunu yaşayan çocuklar, diğer tarafta değerlendirilemeyen kamu kaynakları bulunmaktadır. Köy okullarını kapatıp çocukları kilometrelerce uzağa taşımak yani taşımalı eğitim bir çözüm değildir. Cumhuriyetin eğitim anlayışı çocuğu okuldan ve ailesinden uzaklaştırmak değil okulu ve öğretmeni çocuğun ayağına götürmektir. Kapatılan köy okulları yeniden açılmalıdır, hatta ve hatta her köye bir okul ve aile sağlık merkezi açmak köylerimizin tekrar yaşanılabilir alanlar hâline getirilmesini sağlayacaktır.

Sayın Bakan, Tekirdağ'da toplamda 1.053 okul ve bu kurumlarda görev yapan 14 bin civarında öğretmenimiz yer almakta ama öğretmenevlerimizin bulunmaması düşündürücü ve kabul edilemez bir durumdur. Bu öğretmenevlerinin boşaltılması, yıkılması, yeniden yapılmaması, emekli öğretmenlerimizin de varlığı göz önünde bulundurulduğunda söz konusu durum gerçekten izah edilemez. Süleymanpaşa'da beş yıl önce boşaltılan öğretmenevinin akıbeti belli değil. On bir yıl önce Şarköy'de yıktığınız öğretmenevinin yerinde yeller esiyor. Çorlu'daki öğretmenevi depreme dayanıksız ve bakım ve güçlendirme bekliyor. Tekirdağ bu kadar nüfus olarak artarken Millî Eğitim Bakanlığı tarafından açılması planlanan öğretmenevi projeleriniz var mıdır? Aktif ve emekli öğretmenlerimizi yok saymayın, onlar sayesinde hepimiz bu sıralarda görev yapıyoruz.

Sayın Bakan, Tekirdağ'ımızın hemen hemen bütün ilçelerinde okul öncesi eğitim kurumlarının, özellikle de kamuya ait kreş ve ana okullarının yetersizliği önemli bir sorun olarak karşımızda durmaktadır. Kreş, bir lüks değil, çocuklarımızın eğitim hakkının, kadınlarımızın ise çalışma hayatına eşit katılımın temel güvencelerinden biridir. 2027 yılı Bakanlık bütçesinde Tekirdağ'ımıza yeni kamu kreşleri ve ana okulları kazandırılması, derslik sayılarının arttırılması ve mevcut okullarımızın fiziki koşullarının iyileştirilmesi için ilave kaynak ayrılmasını talep ediyoruz.

Sayın Bakan, Mart 2026 tarihinden bu yana da Namık Kemal Üniversitemizin kadro talepleri YÖK'te bekliyor, nedenini bilmiyoruz. Rektörün görevi bitmek üzereymiş, bahane bu gösteriliyor ama özellikle 2026'da üniversitemize kadro açılmadığı için içeride görevde yükselme atamalarında da görevlilerimiz hak kaybı yaşamaktadır.

Sayın Bakan, değerli protokol; bizim eğitim anlayışımızda okul ticarethane, öğrenci müşteri, öğretmen maliyet unsuru değildir. Laik, bilimsel, demokratik, kamusal ve karma eğitim eşit yurttaşlığın, toplumsal adaletin ve cumhuriyetin temel güvencesidir. Size ve iktidara sesleniyorum: Öğretmen açığını kadrolu atamalarla kapattın. Okulları depreme dayanıklı hâle getirin. Çocuklarımıza ücretsiz yemek sağlayın. Şiddeti ve akran zorbalığını önleyin. Mesleki eğitimde çocukların can güvenliğini sağlayın. Kamu kaynaklarının da hesabını verin.

Teşekkür ederim.