Plan ve Bütçe Komisyonu toplantısındaki konuşma

MUSTAFA ADIGÜZEL (Ordu)Sayın Bakan, bir Millî Eğitim Bakanı olarak önce karnenizle başlamak istiyorum. Cumhuriyet tarihinin en başarısız Millî Eğitim Bakanısınız. Bu durum görünür oldukça yaptığınız açıklamalar ve uygulamalarla kamuoyunda sürekli tartışılan bir Bakan oldunuz. Eğitime bir katkınız olmadı, eğitimi derleyip toparlamaya katkınız olmadı ama muhalefetin üzerinde birleştiği etkenlerden biri olarak muhalefeti derleyip toparlamaya büyük katkınız var. Biraz önce mesela yolsuzluk iddialarına cevabınızı hayretle dinledim.

MİLLÎ EĞİTİM BAKANI YUSUF TEKİNBen cevap vermedim ki.

MUSTAFA ADIGÜZEL (Ordu)Bir Türkiye Cumhuriyeti Bakanının bir iddia ve evrak karşısında söyleyeceği en son şey "O evrakı nereden temin ettiniz?" olmalıdır. Son günlerde bu tuhaf söylemlere maalesef YÖK Başkanı Hocamız da katıldı. Körle yatan şaşı kalkar misali üniversitelerdeki lisans eğitiminin dört yıldan üç yıla düşürülmesine yönelik çalışmalar yürütüldüğünü ve bu değişikliğin temel gerekçelerinden birinin de evlilik yaşının gecikmesi ile doğurganlık oranlarındaki düşüş olduğunu açıkladı. Şimdi, ne diyeyim ben size? Siz Aile Bakanı değilsiniz. Doğurganlık oranını düşüren fazladan bir yıl değil, evde bekleyen 6 milyon ev genci, bakın, bunların 1 milyonu da üniversite mezunu genç Sevgili Hocam. Şimdi, ayrıca, madem o kadar dert ettiniz, önce birbirinden ayrı öğretmenler var, aile birliği için bir şeyler yapın ya da bu evdeki üniversite mezunu gençlere iş verin, yuva kurup çocuk sahibi olsunlar.

Sayın Tekin, bu yeni uyguladığınız merkezî sınav saçmalığı da Türkiye Yüzyılı maarif modelinden bağımsız değil. Siyasal iktidarın eğitim üzerindeki ideolojik denetimini güçlendirme riski taşıyor. Öğretmenlerin sınav sorularını belirlemesini engelliyorsunuz. Bir sonraki aşama da herhalde öğrencilerin sorabilecekleri sorular, onları da siz belirleyin olur mu? "Olmaz." demeyin, neler olmaz dedik de oldu. Bu saçma sistemle bu hafta tüm öğrencileri ağlattınız, haberiniz var mı? Matematik dersinde kendi duyurduğunuz senaryoda olmayan konudan 15 puanlık soru sorduğunuz tüm çocuklar sınav çıkışı ağladı. Öğretmenler izah edemedi, gelin, siz izah edin. Her şeyi tek merkezden kontrol etme anlayışı, bu merkezîleşme tutkusu bir tek asli görevlerde karşılık bulmuyor. Mesela, çocuklara bir öğün yemek, bir kalıp sabun, bir pet şişe suyu da merkezîleştirin de samimiyetinizi görelim. Bütçenize gelince eğitimde yatırımların payı düşüyor. 2027 Bakanlık bütçesi 2 trilyon 459 milyar liraya çıkıyor, artış yüzde 26,5 ama okul yapımı ve büyük onarımları kapsayan artış ise yüzde 18,8. Akademiye 2026'da 6,5 milyar lira ayırırken 2027 yılı için 15,7 milyar lira, Akademi bütçesi 2,4 katına çıkarken öğretmen açığını ücretli öğretmenlerle kapatıyorsunuz. TÜRK-EĞİTİM-SEN'in raporuna göre 62 ilde 71.757 ücretli öğretmen, veri alınabilen 55 ilde 80.449 norm kadro açığı saptandı. Bu şunu gösteriyor: Devlet sürekli öğretmen ihtiyacını ders saati üzerinden çalıştırdığı insanlarla karşılıyor. Cumhuriyet Halk Partisi olarak ihtiyacın kadrolu öğretmen atamasıyla karşılanması ve öğretmenlerin aile birliğinin korunmasını savunuyoruz. Hani şu doğurganlık sorunumuz var ya onu da bu şekilde gidereceğimizi düşünüyoruz.

Eğitimde fiyat artışı genel enflasyonun 19 puan üzerinde yüzde 48,9. Anayasal bir hak olan eğitim hakkını ailelere yük olarak pay etmek hem cumhuriyetin eğitim anlayışıyla hem de yasalara karşıdır. Kendi ilim Ordu'da Aybastı ilçesinde velilere üzerinde isim yazılı zarflar, "Boş gelmesin, en az 600 lira olsun." diye de söylenerek milletin cebine o zarfları koydunuz. Çay parası olmayan insanlardan okula yardım istediniz. Cumhuriyet Halk Partisinin bütçe tercihi okul temizliğini, suyunu ve temel ihtiyaçlarını doğrudan kamu ödeneğiyle karşılamak ve her öğrenciye günde bir sağlıklı öğün sağlamak. Bazı sınıflarda 40 kişiye varan sayılar mevcut; yine devlet ilkokullarında öğretmen başına 17,7, özel ilkokullarda 8,9 öğrenci düştüğü görülüyor. Bir ailenin satın alma gücü çocuğunun öğretmenle ne kadar zaman geçirebileceğine kadar uzanıyor.

Okullarda şiddete gelince, çocuklara bayram armağan edilen dünyanın tek ülkesinde çocukların can güvenliğini konuşuyoruz. Öpmeye doyamadığımız yavrularımızı sabah okula uğurlayıp akşam morgtan alıyoruz. Değerler eğitimi diyorsunuz, en büyük değerin insan hayatına saygı olduğunu ne zaman öğreneceksiniz? Okullara herkesi aldınız, bir güvenlik görevlisini alamadınız. Vakıf, dernek, cemaat, tarikat ne ararsan var ama okul çevrelerinde uyuşturucu tacirleri, okul içinde çeteler, bireysel saldırganlar, ne ararsan var. O yüzden dedik ki okullara güvenlik görevlisi. Bir ülkenin geleceği çocuklarına sağladığı güvenlik kadar güvendedir. Okulda şiddeti önlemenin kadrosunda biz sizin için Cumhuriyet Halk Partisi olarak hesapladık. Şanlıurfa ve Kahramanmaraş'taki okul saldırılarının ardından en yüksek riskli okulların her birine 1 güvenlik, 1 psikolog ve 1 sosyal hizmet uzmanı ve 1 okul hemşiresi ataması; 1.400 riskli okulu esas alan hesapla yıllık maliyeti 4.200 personel, 6 milyar lira. Bu tutar 2027 için Millî Eğitim Bakanınızın istediği bütçenin sadece binde 2,4'ü. Bakanlık olarak kendi risk tespitinizi tamamlayıp öncelikli okulları tespit ederek bu çalışmayı ve bu atamaları siz de yapabilirsiniz. Tabii ki aslolan bütün okullara güvenlik görevlisi, temizlik görevlisi ve sağlık görevlisi başta olmak üzere psikolog ve sosyal hizmet uzmanı da görevlendirmektir.

MESEM konusu var. MESEM için verdiğimiz önerge burada. Sizin verdiğiniz cevapta son beş yılda 31.747 öğrenci iş kazası geçirmiş, 37 öğrenci iş kazası nedeniyle hayatını kaybetmiştir. Sonuç olarak sadece okul saldırılarında değil, MESEM'de de çocuklarımız can veriyor. Okul öncesinde eşitsizlik 1'inci sınıftan önce başlıyor. Cumhuriyet Halk Partisi olarak yaptığımız çalışmaya göre 3-5 yaşta okullaşma oranı yüzde 55, hedefin gerisinde; 4-5 yaşta yüzde 70 hedefinin karşısında da yüzde 61'de kaldı. Dar gelirli bir aile okul öncesi eğitim masrafını karşılamadığından çocuk daha ilkokulun ilk gününden itibaren imkân farkını yaşamaya başlıyor. Cumhuriyet Halk Partisinin önerisi ücretsiz erişebilir okul öncesi eğitim ve 2027 ödeneği dağıtılırken öncelik okullaşmanın düşük olduğu, ailelerin anaokuluna erişiminin sınırlı olduğu mahallelerden başlamalıdır.

Yatırım ve kamu kaynaklarının hesabı. Deprem güvenliğinde bazı binalar değerlendirildi. 2025'te deprem için hedeflenen 8.801 eğitim binasının 7.848'ine ancak ulaşabildiniz, 955 bina hâlâ duruyor güçlendirme için. Sadece Ordu'da yaz boyunca 129 okul ve kurumda bakım onarım yapıldığı duyuruldu ancak bu veriler sağlıklı değil. Bir velinin kendi çocuğu için ihtiyaç duyduğu bilgi, okulun son dayanım incelemesinin tarihî, sonucu ve gerekiyorsa güçlendirme takvimi tüm aile ve veliyle paylaşılmalıdır.

Vakıflara aktarılan kaynağın alıcısı ve sonucu açıklanmalı. Bu konu daha önce aramızda yani bireysel olarak milletvekili olarak da kaç defa konu oldu; mahkemeye de konu oldu biliyorsunuz Sayın Bakan. Siz ısrarla bu dernekleri, kuruluşları ve aktarılan payları tam olarak vermemekte ısrar ediyorsunuz. Bu kuruluşlara transfer edilen 9 milyar 429 milyon lira. Bakın, neyi konuşuyoruz? Birçok okulun temizlik giderini, su bulunamadığını ve velilerden zarfla katkı alındığını konuşuruz. 9 milyar para az bir para mıdır Sayın Bakan?

Yükseköğretimde bütçe daralırken bilimsel özerklik de aşınıyor. Cumhuriyet Halk Partisi olarak yaptığımız çalışmaya göre YÖK bütçesinin millî gelire oranı 2016'da yüzde 0,90 iken 2027 teklifinde yüzde 0,78'e düşmüş. Üniversiteye laboratuvar ve araştırma kaynağı ayırmak ile akademik kadroları liyakatle belirlemek aynı bilim politikasının parçalarıdır. YÖK'ün kuruluş yıl dönümünde, 6 Kasımda Cumhuriyet Halk Partisinin açıkladığı tutum, YÖK'ün kaldırılmasını, üniversitelerin bilimsel, idari ve mali özerkliğinin güvenceye alınmasını, rektörlerin üniversite bileşenlerinin demokratik iradesiyle belirlenmesini ve genç araştırmacıların desteklenmesini kapsıyor.

Çocukların ihtiyacı daha fazla sınav ve denetim değil, güvenli okullar, nitelikli kamusal eğitim, yeterli öğretmen, sağlıklı beslenme ve özgürce düşünebildikleri demokratik öğrenme ortamlarıdır. Asıl, sınavda olan çocuklar değil, onlara güvenli, eşit ve nitelikli bir eğitim sunamayan bu anlayıştır. Eğitim bütçesinden tasarruf ederek ülke ekonomisini kurtaramazsınız, öğretmeni yoksullaştırarak eğitimde niteliği yükseltemezsiniz.

Teşekkür ederim.