Kamu İktisadi Teşebbüsleri Komisyonu toplantısındaki konuşma

ÖMER FETHİ GÜRER (Niğde)Teşekkür ederim Sayın Başkan.

Sayın Bakan Yardımcımız, Sayın Genel Müdür, diğer katılımcı arkadaşlar; hoş geldiniz.

Birincisi, Sayın Başkan, burada "Posta ve Telgraf Teşkilatı Anonim Şirketi'nin 2023-2024 yılları KİT Komisyonu toplantısına katılacakların listesi" deniyor, o listeden burada sanırım 2 kişi var yani madem yazılıyor, 3 kişi hadi, niye diğerleri gelmiyor?

BAŞKAN MUSTAFA SAVAŞMazeretleri var.

ÖMER FETHİ GÜRER (Niğde)Hepsi mi mazeretli bunların? Böyle bir şey olur mu ya? Ben akşam, gece hastanede serum aldım, sabah buraya geldim.

BAŞKAN MUSTAFA SAVAŞAma genel olarak, teamül olarak, uygulama olarak Sayın Gürer, burada salt çoğunluk olduğu sürece hani mazeret olabilir.

ÖMER FETHİ GÜRER (Niğde)Ama katılması gerekiyor. Geçenlerde Sayın Vekilim dedi ki: "Burası bir teknik komite, aylar öncesi burada bu toplantının olacağı biliniyorsa insanlar kendini ona göre programlar ve katılır.

BAŞKAN MUSTAFA SAVAŞAma bazen mücbir sebep olabilir, ani bir rahatsızlık olabilir, toplantıya, başka bir yere gidebilirler, o nedenle, biz onu takip ediyoruz, hassasız.

ÖMER FETHİ GÜRER (Niğde)Bürokrasiden gelince bürokratları savunma noktasında olmayın, burada milletvekillerinin hakkı da var, buradaki bu kadar milletvekili orkadaş onları dinlemeye geliyor.

BAŞKAN MUSTAFA SAVAŞBiz de vekiliz.

ÖMER FETHİ GÜRER (Niğde)İki, şimdi, Sayın Genel Müdür...

MEVLÜT KARAKAYA (Ankara)Sayın Gürer'i destekliyorum.

BAŞKAN MUSTAFA SAVAŞBakın, Sayın Gürer, bir şey söyleyeceğim.

Bizim burada salt çoğunluğu sağlamadığımız vakit iptal ettiğimiz geçmişte çok toplantı oldu, bu konuda hassasiyetimiz yüksek, endişeniz olmasın. Buraya toplantıya katılmak isteyen arkadaşlarımıza önceden teker teker tebliğe ediyoruz ve ayrıca arıyoruz ama mazereti olabiliyor.

ÖMER FETHİ GÜRER (Niğde)O zaman isimlerini yazmasınlar.

BAŞKAN MUSTAFA SAVAŞÖnceden yazılıyor, raporda önceden yazılıyor.

ÖMER FETHİ GÜRER (Niğde)Katılmış gibi görünüyorlar, tespiti yapalım, katılmıyorlar.

BAŞKAN MUSTAFA SAVAŞPeki, buyurun.

ÖMER FETHİ GÜRER (Niğde)İki, Sayın Genel Müdürün sunumunda dikkatimi çeken bir bölüm daha var: Türkiye Kart'la ilgili yapılan çalışmaları anlattığı bölümde "Bu konuda Konya Büyükşehir Belediyesi, Kayseri Büyükşehir Belediyesi, Yozgat Belediyesi, Sorgun, Gümüşhane, Bahçeli, Tekke, Rize, Yüksekova, Çankırı, Eldivan, Kağızman, Kahta ve Gayrettepe..." adı geçiyor. Bunların hepsi bildiğim kadarıyla Adalet ve Kalkınma Partisine ait belediyeler. Diğer belediyeler bu ilişkiyi ve iletişimi, birlikte çalışmayı kabul etmiyor mu? Yani hiç mi CHP'li bir tek belediye bu Türkiye Kart projesi için PTT'yle iş birliğine girmedi? Bunları bilirsek biz de oradaki arkadaşları uyarırız "Niye böyle bir ilişkiye girmiyorsunuz da yalnızca Adalet ve Kalkınma Partili belediyelerle giriliyor?" diye çünkü bildiğim kadarıyla bu bir devlet kuruluşu, parti kuruluşu değil. Onun yanı sıra, altta da yine otoyolların yanı sıra millî parklar var ve orada yine "Konya Büyükşehir Belediyesi" geçince herhâlde PTT'nin Konya Büyükşehir Belediyesiyle çok iyi bir iletişimi var, bütün ne varsa oraya yapmışlar, dikkatimi çekti.

Ben de öncelikle konuşmama başlarken Büyük Önder Gazi Mustafa Kemal Atatürk'ü ölüm yıl dönümünde saygıyla, minnetle anıyorum. Onun döneminde başlatılan çalışmaları, onun dönemindeki öngörüleri Türkiye'de gerçekleşmiş olsaydı çok sorunu bugün yaşamamış olacaktık ama ne yazık ki onlardan hızla uzaklaştık. Keza İzmir'de 17 canımızın kaybı içimizi yaktı. Bu iş cinayetlerinde Adalet ve Kalkınma Partisinin sicili bozuk çünkü Avrupa 1'incisi, dünya 3'üncüsü. Bu bağlamda, bunların da olay olduktan sonra gidip, ziyaret edip, başsağlığı dileyip, acıyı paylaşmak değil, denetimleri artırıp bu süreçlerin yaşanmamasını sağlamak olduğunu düşünüyorum.

Şimdi, PTT ve diğer bazı kurumlarda şirketleşmeye gidilirken söylenen şuydu: "Kurumlar hantal, dokularını değiştirip daha hızlı karar alabilen ve piyasa koşullarında rekabet yaratacak bir sisteme ihtiyaç olduğu..." Bu söylenip kamu kuruluşlarının çoğu anonim şirket düzeyine getirildi ve burada da yapısal değişimlere gidildi. Köklü geçmişi olan ve yaygın ulaşım ağına sahip PTT de birden çok şirket eliyle sürdürülebilir bir yönetime geldi. Böyle durumlarda bu kurumların piyasa koşullarıyla hareket etmesini gerekli kılan ve bunların da bu bağlamda hizmet verirken diğer kuruluşlarla yani özel sektörle rekabet edebilen şartları yaratacakları düşünülüyordu. Doğaldır, kamu olması bazı olaylarda kâr etmeyi veya zarar etmemeyi değil, başa baş noktasına getirecek düzenlemeleri içerir. Çok rakam, çok parçalı yapı doğru bir anlayışla sonuç vermiyor. PTT'nin Sayıştay raporlarına baktığınız zaman ortaya çıkan tablosunda yaşanan olumsuzlukları tek tek sıralamış, diyor ki: "Rekor dönem zararı ve yüksek finansman gideri..." 2024 süreci olduğu için. "2024 yılında 3 milyar 613 milyon 410 bin lira dönem zararıyla kapatmış. Nakit sıkışıklığı nedeniyle kullanılan krediler sonucu katlanılan faiz ve finansman giderleri 950 milyon lira tutarında olup bu rakam dönem zararının yüzde 26,4'ünü oluşturuyor. Şirketin 5 milyar lira esas sermayesinin 1 milyar 916 milyon lira kısmının Nisan 2017'den bu yana hâlen ödenmediği belirtiliyor. Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı, İçişleri, Adalet ile Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığından oluşan kamu idaresinden 3 milyar 410 milyar lira tutarında hizmet alacağı yasal süresinde tahsil edilememiş. Bunun 2 milyar 647 milyar lirası evrensel posta hizmeti alacağıdır." ifadesi de yer alıyor. Şimdi, bu Cumhuriyet Halk Partili belediyeler sigorta ödemedi diye ortalığı birbirine katıyorlardı. Kurumun kendinin bakanlıktan alacağını tahsil edemediği burada Sayıştay raporuna yansıyor. Onun için olmazsa bu bakanlıkları da Cumhuriyet Halk Partisine geçtikten sonra tahsilatları hızlandırma anlamında düşünce oluşturalım diyorum. 2025 yılı için 651 milyon lira kâr edildiğini söylüyorsunuz. Bu PTT AŞ'nin mi kârı yoksa diğer...

PTT AŞ GENEL MÜDÜRÜ HAKAN GÜLTENPTT AŞ.

ÖMER FETHİ GÜRER (Niğde)Bu önemli tabii. Kâra geçmiş olmanız, yöntem ve uygulamaları ve neden bugüne kadar bunun sağlanmadığı tartışılabilir. Posta, kargo ve bankacılık alanında yüksek opsiyonel maliyetlerin ürün ve hizmet fiyatlarının tam olarak yansıtılmaması, sektörde sert rekabet ve satış adetlerindeki nispi düşüşler in satış sonuçlarının negatif bakiye vermesine yol açtığını Sayıştay ifade ediyor. Nakit sıkışıklığını açmak için o dönemle ilgili de önermelerde bulunuyor ama artık kâra geçmişiniz, bu önemli. Bu anlamda önermeler o 2024 yılını kapsadığı için biz de değerlendirmeye almıştık ama sizin bugünkü açıklamanızda bunların bir kısmının düzene girdiği görülüyor.

İstanbul Hadımköy'de sorun olan bir arsa var, kargo işleme merkezi; buranın atıl olduğu ve iki buçuk yıldır boş olduğu, kullanılmadığı ifadesi yer alıyor, 191 milyon lira maliyetli. Burayla ilgili sorun aşıldı mı yani kullanılıyor mu, kullanılmıyor mu, hâlâ boş mu duruyor? Bu konuyu bir açıklarsanız faydalı olur diye düşünüyorum çünkü buna benzer çok kurumda atıl kamu varlıkları var.

Şu anda lojman kullanımı var mı? Boşta lojmanınız var mı? Sosyal tesisiniz var mı? Sosyal tesislerden kapanan, satılan var mı? Bir de son üç yılda PTT'ye ait arazilerden veya kurumlardan ne kadarının satışı gerçekleştirildi? Buralardan neler sağlandı? Millî Emlakla ilgili uyuşmazlıkta biraz evvel mahkemelik olduğunuzu belirttiniz. Ben bunu da algılayamıyorum yani ülkenin kamu kuruluşları arasında mahkemeye düşecek kadar sorunun çözümsüz kalacağını. Hani şey var ya bilirkişi uygulaması, onun gibi bir bilirkişi tayin edelim de mahkemeye gitmeden şu işleri artık çözelim, bir de yıllarca mahkemelerde sürüncemede kalıyor. Neden iki kurum arasındaki bir sorunu çözücü bir anlayış gelişmiyor?

Sayın Genel Müdür, biraz evvel anlatımınızda... Tabii kurumun iyi yönlerini biz her zaman takdir ediyoruz ve genelde şöyle söyleniyor: "İşte, muhalefet hiçbir şeyi beğenmiyor." Öyle değil. Muhalefetin varlığı iktidarın yaptıklarındaki eksiklikleri görüp, tamamlayıp buna göre de politika oluşturulmasına katkıda bulunmak. Bizim söylediğimizi siz yaptığınız zaman vatandaş bunu bizim yaptırdığımızı görmüyor. Bununla ilgili Mecliste de verdiğimiz kanun önergeleri, uğraştığımız, mücadele ettiğimiz alanlar var, sonuçlandığı zaman iktidara teşekkür ediyor "Muhalefet bunu gündeme getirdi de onun için oldu." diyen yok. Sonuçta bizim eleştirilerimiz daha iyi olsun noktasında.

Bakın, ben Google üzerinden "neler şikâyet konusu" diye bir girdim. Orada diyorlar ki: "Acil kargonun gecikmesi, kargo kapıda teslimatının reddedilmesi, teslimat gecikmesi, aktarma sürecinde süren gecikme, yanlış teslimat ve mağduriyet, uzun gecikme açıklama talebinin reddi, yansıtılmayan teslimatlar, küfürlü ve kapıyı vurarak ürün getirme noktasında sinirlenen birinin adı soyadı..." Bunlar var, girilip bakılabilir. Bunun gibi farklı eksiklikler var. Bunları sanırım sizler de irdeliyor, inceliyorsunuz. Kurumsal doku itibarıyla tabii bir kuruma ait olma duygusu bizim önceki süreçlerde gördüğümüz çok kurumda gerek giyimi kıyafeti gerek eğitimi gerekse davranış biçimleriyle kendini oraya ait hissetme duygusuyla özdeştir ama Türkiye'de son dönemlerde yapılan bir yanlış da "taşeronlaştırma" dediğimiz, ihale yöntemiyle işlerin verilmesiyle ortaya çıkan durum oldu. Şimdi, taşeronda çalışan 17 bine yakın -herhâlde en yüksek rakam da siz de bildiğim kadarıyla- çalışan var. Şimdi, bu taşerona verdiğiniz paranın ne kadarının taşeron çalışanlarına ne kadarının yansıdığını hiç kontrol ettiniz mi veya böyle bir incelemeniz var mı? Bunu neden söylüyorum? Şimdi, hem taşeronda en düşük maaşla insan çalıştırılıyor hem onlardan en yüksek verim isteniyor. Buradaki şikâyetlere neden olan konu da o insanların içine düştüğü psikolojik durumla da doğrudan ilgili. Eğer o kişi kuruma ait bir kimlikte olsa daha farklı davranır. Akşam işten gittiğinde ertesi gün çalışıp çalışmayacağını bilmeyen, sosyal güvencesi sınırlı, ücreti düşük, yaşam standartları olumsuzluğa ermiş bir insanın psikolojik durumu ile bir kuruma ait olan kişinin durumu arasında büyük farklılık var. Biz taşeronu modern kölelik olarak görüyoruz. Neden PTT'de taşeron çalıştırmayı sürdürüyoruz? Bunun bir açıklaması olmalı. Denebilir ki: "Rekabet." Ya, şimdi, sizinle rekabet eden diğer kuruluşların koşulları sizden daha iyi olamaz ki, siz bir devlet kuruluşusunuz. Devlet kuruluşunun vasfı, yapısı, gücü, olanakları sıradan bir şirket ya da sermayesi olsa bile ağ olarak daha dar olan bir işletmeden daha düşükte, aşağıda kalamaz ki. Şimdi, sizin rekabet ettiğiniz firmaların çoğu sizden daha iyi koşullarda iş yapıyorsa ve oradan daha çok fayda sağlıyorsa sizin bir kurumsal kimliğiniz olmalı ve orada bir ayrı kalmalısınız. Yani toplumsal değerlendirmede PTT'nin bizlerin baktığı biçimiyle içerik ve değer olarak konulduğu noktada kalması sağlanmalı. Yoksa normal diğer bir kuruluşun yarattığı olumsuzluk üzerinden fayda sağlayacağını düşünmek sorundur ve bu nedenle "taşeron" kavramı sıkıntılı bir yoldur, bundan vazgeçilmeli. Keza, liyakate dayalı, hak edişlerin doğru verildiği, özlük haklarının iyileştirildiği, kuruma kendini özdeşleştirilmiş anlayışla hizmet verecek bir dokuya erdirmek de bir avantajdır. Türkiye'de bir yanlış anlayış ve algı var: İşçiye çok para verilirse o kurumun sorun yaşayacağı düşünülüyor. Oysa, Türkiye'de bugün devasa şirketlerin hepsinde sendika vardır, yüksek ücret vardır, iş kalitesi vardır, verimlilik vardır, çalışma güvencesi vardır ve hiçbirinin de ekonomik anlamda geriye düştüğü yoktur; büyüyorlar. O zaman PTT gibi anonim şirket olduğuna göre, diğer anonim şirketleri örnek alacaksanız bu tür gelişmiş olan kuruluşları örnek alın, yoksa tabelasını dahi yapmaktan aciz, AR-GE'den uzak, üretimde, kapasitede ve yaptığı işte geriye düşmüşlerle rekabet edecek bir anlayışla var olmak kuruma hiçbir şey kazandırmaz. Bu anlamda, kurumun daha gelişmesi, daha hizmet anlayışının genişlemesini temenni ediyorum. Umarım, dilerim, kamuda var olan bu kuruluşların rekabet şartları yalnızca "diğerinden daha iyi/kötü" mantığı dışında ülke gerçekleriyle örtüşen bir dokuya taşınır diyor, teşekkür ediyorum.