Tüketicinin korunması hakkında kanunda değişiklik yapılmasına dair kanun tasarısı hk (s.s. 61)

CHP GRUBU ADINA OSMAN COŞKUNOĞLU (Uşak)Sayın Başkan, sayın milletvekilleri; Tüketicinin Korunması Hakkında Kanunda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun Tasarısının 14 üncü maddesi üzerinde Grubum adına söz almış bulunuyorum.

Önce, bir gerçeği belirtmek isterim. Çıkacak bu yasayı, çok büyük bir sevinçle karşıladığımı söylemek isterim. Tüketici hakları, sadece yurttaşımızın mutluluğu için, tüketicimizi korumak için gerekli değildir. Bir ülkenin ürünlerinde ve hizmetlerinde rekabet gücü kazanabilmesi için, o ürün ve hizmetlerde kalitenin artırılması için, o ülkenin tüketicilerinin daha bilinçli olması çok önemlidir. Bu yasa tasarısında tüketiciyi bilgilendirme üzerine maddeler yer aldığı için, bu, sadece tüketiciyi korumak için değil, onun da ötesinde, ülkenin ürün veya hizmetlerinde içte ve dışta rekabet gücü kazanması için de önemli bir düzenlemedir.

Mesafeli sözleşmeler üzerine olan 14 üncü madde, elektronik ticaret dediğimiz ve son on yıl içerisinde dünyada büyük bir ivmeyle büyümekte olan internet, faks veya telefon üzerinden; ama, en çok internet üzerinden yapılan alışverişleri kapsıyor. Bu alışverişlerin, genellikle, tüketici ile bir kuruluş arasında olduğu bilinir. Oysa, bu alışverişler iki firma arasında da olabilir; örneğin bir otomobil imalatçısı bir firmayla oto yan sanayii arasında da olabilir; yani, işletmeler arasında da olabilir ve bu elektronik ticaretin gelişmesi için, bilgilenmek ve tüketicilerin veya bu sözleşme içerisine girmiş kişilerin korunması bu maddeyle sağlanıyor. Bu bakımdan da, madde çok önemlidir. Bunun, ülkemizin hem iç ticaretinde ve rekabet gücünde hem de dış rekabet gücünde olumlu etkileri olacaktır. Dış rekabet gücünden kastımız, ihracat, zaman zaman elektronik ticarete dayanabiliyor.

Şimdi, maddeyi bu şekilde yararlı gördükten sonra maddenin çok eksik ve yetersiz olduğunu da belirtmek zorundayım. Bu maddenin bir başlangıç olmuş olduğunu umuyorum. Örneğin, bizim de üyesi olduğumuz OECD, 1999 yılında bir kılavuz çıkarmıştır; elektronik ticarete dayalı sözleşmelerde tüketicinin haklarını korumak ve bu sözleşmeyi yerine getirme kurallarının nasıl saptanacağı hakkında bir kılavuz yayımlamıştır. Bu kılavuz, yol gösterici, yön göstericidir birçok ülke için. Örneğin, Avrupa Birliğine üye ülkelerin hepsi e-ticareti ilgilendiren kapsamlı bir yasa çıkarmıştır; fakat, Türkiye'de, ülkemizde henüz bu gerçekleşmemiştir. Dolayısıyla, bu 14 üncü madde sadece bir başlangıç durumunda.

14 üncü maddenin diğer eksiklerine genel olarak değinmek istiyorum, bunların başka yasalarla zaman içerisinde düzeltileceği umuduyla. Elektronik sözleşmeyi geçerli kılabilmek için, elektronik imzayla ilgili bir yasa henüz yoktur. Elektronik imza olmadan da elektronik sözleşmelerin veya mesafeli sözleşmeerin gerçekleşmesinde güçlükler çıkar. Böyle bir tasarının Adalet Bakanlığı tarafından hazırlanıp Başbakanlıkta olduğu bilgisi var bende; fakat, ben, bu seneki acil eylem planında, ilk yıl uygulanacak acil eylem planında buna bir atıfta bulunulduğunu görmedim; bunun gecikmesinin sakıncalı olacağını düşünüyorum.

Bu arada, yeri gelmişken şunu da belirteyim: Adalet ve Kalkınma Partisinin seçim beyannamesine, hükümet programına ve acil eylem planına baktım bu konularda. Seçim beyannamesinde e-devlet konusuna değinilmiş, üç yerde değinilmiş; hükümet programında bir yerde değinilmiş; acil eylem planında hiç değinilmemiş. Ben, bunu, biraz endişe verici bir düşüş olarak görüyorum bu konulara Adalet ve Kalkınma Partisinin verdiği önem bakımından.

Şimdi, devam edeyim yasanın birtakım genel eksikliklerine... Elektronik belge, elektronik işlem, elektronik sözleşme gibi kavramların bir anlam taşıyıp, hukuksal bir zemine oturabilmesi için, Borçlar ve Ticaret Kanunlarında da düzenlemeler yapmak gerekiyor. Dolayısıyla, bu 14 üncü madde geçtikten sonra, umuyorum, bunlara da, öncelikli olarak, tamamlayıcı olması bakımından yer verilir.

Keza, vergi mevzuatında bir düzenleme yapmak gerekiyor bununla ilgili ve bu düzenleme, uluslararası tartışma konusu olan bir düzenlemedir; özellikle, işlemlerin uluslararası piyasalarda da yer alması nedeniyle; dolayısıyla, uluslararası düzenlemelerle uyumlu olmak durumunda olmalı.

Yine, bu elektronik veya mesafeli sözleşmenin geçerli ve yararlı olabilmesi, bu 14 üncü maddenin yararlı, tam yararlı olabilmesi için gerekli olan önemli bir diğer mevzuat veya yasa değişikliği veya yasa da, kişisel bilgilerin korunmasıyla ilgili. Şimdi, elektronik bir ortamda belli bilgileri; kredi kartından tutun, kendinizle ilgili birtakım bilgileri hiç tanımadığınız bir yere gönderiyorsunuz. Bu bilgilerin, örneğin, bambaşka ticarî amaçla veya başka amaçlarla kullanılmamasını sağlayacak, gizlilik, güven ve verilerin korunmasını sağlayacak mevzuatın hızla geliştirilip, uygulanması lazım. Bunların eksik olduğu bir ortamda, bu sözünü ettiğim genel sakıncaların veya eksikliklerin bulunduğu bir ortamda, 14 üncü madde, arzu edilen uygulamayı göremez kaygısındayım.

Şimdi, maddenin bir iki fıkrası hakkında da, yine, dikkat çekmek istiyorum: İkinci fıkrada "mesafeli satış sözleşmesinin akdinden önce, ayrıntıları Bakanlıkça çıkarılacak tebliğle belirlenecek bilgilerin tüketiciye verilmesi zorunludur" denilmektedir.

Şimdi, bilgilerin elektronik ortamda tüketiciye verilmesi oldukça çetrefilli bir konudur. Siz, bir ürünü alırken, bizzat gidip, onu yoklarsınız, görürsünüz. Elektronik ticarette alacağınız bir ürünü -örneğin, buzdolabını bile- üç boyutlu bilgisayar ekranında gösteren, ona bakma olanağı sağlayan satıcılar var, her ne kadar, orasına, burasına dokunup, oynayamıyorsanız da bu olanağı sağlayan satıcılar var; fakat, bunun sağlanmasının -daha önce sözünü ettiğim, 1999 yılındaki OECD kılavuzunda olduğu gibi- tüketiciye aldığı ürün hakkında tam bilgi vermenin önemini, burada, bir kez daha vurgulamak istiyorum. Bunu, elektronik ortamda yapmanın güçlüklerini tahmin edebilirsiniz. Bu güçlükleri aşmak, yani, bu güçlükleri satıcı için bir mazeret olmaktan çıkarmak için tüketiciyi bu konuda korumak çok önemlidir. Bakanlıkça çıkarılacak tebliğlerle belirlenecek bu bilgilerin bu şekilde bir özenle hazırlanacağını umuyorum ve yasa tasarısında da yer almış olmasını dilerdim.

Bundan sonraki fıkrada da "satıcı ve sağlayıcı, tüketicinin siparişi kendisine ulaştığı andan itibaren otuz gün içerisinde edimini yerine getirebilir" denilmektedir.

(Mikrofon otomatik cihaz tarafından kapatıldı)