Bazı kanun ve kanun hükmünde kararnamelerde değişiklik yapılması hk (s.s.635)(özelleştirme hk.)

CHP GRUBU ADINA OSMAN KAPTAN (Antalya)Teşekkür ederim Sayın Başkan.

Sayın Başkan, değerli arkadaşlarım; görüşülmekte olan 635 sıra sayılı kanun tasarısının eski 20, yeni 19 uncu maddesi hakkında, Cumhuriyet Halk Partisi Grubu ve şahsım adına söz almış bulunuyorum; hepinizi saygıyla selamlarım.

Sayın milletvekilleri, kanun tasarısının 19 uncu maddesi, işsizlik sigortasını düzenleyen 4447 sayılı Kanunun 49 uncu maddesinin birinci fıkrasının değiştirilmesini içermektedir. 1999 yılında yürürlüğe giren 4447 sayılı İşsizlik Sigortası Kanununun 49 uncu maddesi, sigortalılardan yüzde 2, işverenden yüzde 3, devletten yüzde 2 işsizlik sigortası primi kesilmesini hükme bağlamıştı ve uygulamaya da 1 Haziran 2000 yılında başlanılmıştı; ancak, 2001 yılındaki ekonomik krizden sonra, ekonomiyi canlandırmak ve reel sektörü desteklemek amacıyla, 2002 yılında işsizlik sigortası primleri 1'er puan indirilmiştir. 2002, 2003 ve 2004 yıllarında, bütçe kanunlarında bu uygulamaya yer verilmişti. Şimdi ise, 4447 sayılı Kanunun 49 uncu maddesinde değişiklik yapılarak, son üç yıldır süregelen uygulamaya süreklilik kazandırılmak istenmektedir, bir de, Bütçe Kanunundan çıkarılıp, konu, esas, asıl mevzuatına taşınmak istenilmektedir. Bu maddenin özü budur.

Sayın arkadaşlarım, İşsizlik Sigortası Fonunda, 31 Mayıs 2004 tarihi itibariyle, 11 katrilyon lira bulunmaktadır. Bu fondan işsizlere ödeme ise, Mart 2002'de başlamıştır. 2004 Nisan ayına kadar da işsizlere, toplam, 232 trilyon lira ödenmiştir. Yani, İşsizlik Sigortası Fonundaki toplam paranın ancak yüzde 2,2'si, bugüne kadar, işsizlere destek amacıyla ödenmiştir.

Eksik istihdam ve mevsimlik çalışanlarla birlikte, ülkemizde 4 500 000 insan işsizdir. İşsizlik Sigortası Fonundan yararlanan işsizlerin sayısı ise, aylık bazda, 70 000 dolayındadır. Yani, halen işsizlerin yüzde 1,5 kadarı İşsizlik Sigortasından yararlanmaktadır. İşsizlik Sigortası Fonundaki 11 katrilyon liranın yüzde 97,2'si bono, tahvil, dövize endeksli tahvil gibi devlet içborçlanma kâğıtlarına bağlanmış durumdadır.

Değerli arkadaşlarım, İşsizlik Sigortası Fonu, amacından saptırılmıştır. Fon, işsizlere destek yerine, devlete destek, kamuya destek fonuna dönüştürülmüştür. Geçmişteki Zorunlu Tasarruf veya Konut Fonu kesintilerinin akıbetine, yani, kamu açıklarını desteğe dönüşmüştür. Devlet işçiye vereceği yerde, işsizden alarak, içborç ödemektedir.

Değerli arkadaşlarım, işsizlik sigortasından yararlanma şartları çok ağırdır. İşsizlik sigortasından yararlanmak için, kayıtlı ekonomi içinde istihdam ediliyor olmak şarttır; yani, kayıtdışında çalışmakta olan asgarî 4 000 000 kişi işsizlik sigortası kapsamı dışında kalmaktadır.

İşten kendi istek ve kusuru olmadan çıkarılmış olması, iş sözleşmesi feshedilmeden önceki son üç yıl içinde, en son 120 günü sürekli çalışmış olmak koşuluyla, 600 gün sigortalı olarak çalışmış olması, işsizlik sigortası primlerinin kesintisiz ödenmiş olması gerekmektedir.

Evlenme, hastalanma, aileden birinin ölmesi veya çocuk okutma gibi önemli nedenlerle bile olsa, kendi isteğiyle çalıştığı işyerinden ayrılıp işsiz kalan bir kişiye işsizlik aylığı bağlanmamaktadır. Bu, evlenme, hastalanma, çocuk okutma, yakının ölmesin demekten başka ne anlama gelebilir!

Sayın arkadaşlarım, işsizlik ödeneği, asgarî yaşam standartlarını sürdürmeye imkân verecek düzeyde değildir. Fondan yararlanma süresi kısadır. İşsizlik ödeneğinin miktarı ise düşüktür.

Son üç yıl içinde en az 600 gün çalışmış sigortalılara en çok 6 ay, 900 gün çalışmış olanlara en çok 8 ay, 1 080 gün veya daha fazla çalışmış olanlara en çok 10 ay süreyle işsizlik sigortası ödemesi yapılmaktadır. Yapılan ödenti miktarı ise, işsizin son 4 aydaki prime esas kazancının yarısı kadardır. Eğer, bu miktar net asgarî ücreti aşıyorsa, ödenecek miktar asgarî ücret kadardır. Çalışma yaşamında asgarî ücretli olan veya öyle gösterilen işsiz kalmış birisinin yararlanabileceği işsizlik ödeneği ise, asgarî ücretin yarısı kadardır.

Sayın arkadaşlarım, İşsizlik Sigortası Yasası, zaman geçirilmeden, ivedilikle, yeniden düzenlenmelidir. Yararlanma koşulları işsizlerin lehine iyileştirilmeli, kolaylaştırılmalı, kapsamı genişletilmelidir. İşsizlere verilen destek, günün koşullarına göre artırılmalıdır.

Değerli arkadaşlarım, Dünya Bankasının bir raporuna göre, Türkiye'de 10 300 000 kişi yoksuldur. Bunun 5 800 000'i yeşilkartlıdır, 4 500 000'i ise hiçbir sosyal güvence kapsamında değildir; yani, sigortasızdır. Yine, OECD'nin 2003 yılı sonundaki değerlendirmelerine göre, bir araştırmasına göre, OECD ülkeleri içerisinde en yoksul ülke, Türkiye'dir. Avrupa Birliği ülkeleri içerisinde ise, aday olan ülkeler dahil, gelir dağılımı en bozuk olan ülke, yine, Türkiye'dir. Ülkemizde, 2 000 000 insanımız, günlük 1,15 dolarla, yani, 1 600 000 lirayla; 21 000 000 insanımız, günlük 4,3 dolarla, yani, 6 000 000 lirayla yaşamını sürdürmeye çalışmaktadır.

Sayın arkadaşlarım, fakirliğin, fukaralığın, yoksulluğun temelinde yatan işsizliktir; işsizliğin temelinde yatan da, yatırımsızlıktır, üretimsizliktir. Hükümetin, üretimi artırmada, yatırımları artırmada, işsizliği azaltmada, yaptığı, gözle görülür bir şey yoktur, laf ise çoktur. İnsanlarımızın derdine derman olan, geçim yarasına merhem olan, elle tutulur bir şey yoktur.

Değerli arkadaşlarım, halbuki, ülkemizde, işsizlik, çığ gibi büyümektedir. Üniversite mezunu her 3 gencimizden 1'i işsizdir. Hükümet ise, yoksulluğu önlemek için gıda bankası kuruyor.

(Mikrofon otomatik cihaz tarafından kapatıldı)