Cevre ve orman bakanlıklarının birleştirilmesi hk. (s.sayı:127)

SELAMİ YİĞİT (Kars)Sayın Başkan, değerli milletvekilleri; öncelikle, dün akşam Bingöl'de meydana gelen deprem felaketinde hayatını yitiren yurttaşlarımıza Allah'tan rahmet diliyorum. Yine, aynı depremde yaralanan yurttaşlarımıza da acil şifalar diliyorum. Öte yandan, emekçi ve işçi kardeşlerimizin 1 Mayıs İşçi Bayramını da kutluyorum.

Değerli milletvekilleri, Çevre ve Orman Bakanlığı Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanun Tasarısının "Araştırma Planlama ve Koordinasyon Kurulu Başkanlığı" başlıklı 19 uncu maddesi üzerinde söz almış bulunuyorum; bu vesileyle, hepinizi saygıyla selamlıyorum.

Araştırma, planlama ve koordinasyon kurulu, kısa adıyla APK, ne yazık ki, Türkiye'de, bir bekleme odası, siyasî tercihlerle pasifize edilmiş kamu yöneticilerinin, çoğunlukla da nitelikli kamu yöneticilerinin bekleme odası haline getirilmiştir.

Bakanlıkların -hepinizin de dikkatini çekmiştir- doğru dürüst planları, programları yoktur; çünkü, bu görevleri yapan APK kurulları, ne yazık ki işlevsizleştirilmiştir ve Türkiye'de, APK'nın, gerektiği gibi çalışmasına, kanunda öngörülen görevleri yerine getirmesine izin verilmediği için, bakanlıklar, belli bir plan ve program içerisinde, ne yazık ki, çalışamamaktadırlar.

Değerli milletvekilleri, 19 uncu madde, dokuz bentten oluşmaktadır. Bu dokuz bendi tek tek incelediğimizde, aslında, APK'ya çok önemli görevlerin verildiğini görüyoruz; ancak, ne yazık ki, APK, bu görevleri yeterince yerine getirememektedir. İzninizle, bunlara kısaca gözatmak istiyorum.

Değerli milletvekilleri, hükümet programlarında, kalkınma planlarında, Bakanlar Kurulu kararlarında ve millî güvenlikle ilgili kararlarda, mevcut bakanlıklara çeşitli görevler verilmektedir. Bu görevlerin koordinasyonu, verilen bu görevlerin yerine getirilmesi için çalışma esaslarını tespit etme, bakanlığın hizmet politikasının ve planlarının hazırlanmasına yardımcı olma görevi, APK kurullarına verilmiştir. Ne yazık ki, bu önemli görevler, APK kurulları tarafından yerine getirilememektedir. Kanaatime göre, APK kurulları yeniden yapılandırılmalıdır.

Değerli milletvekilleri, hepinizin bildiği gibi, yine, bakanlıkların kendi hizmet ve temel politikalarının oluşturulmasında bakanlık bünyesindeki çalışmaları, bu görevleri, aslında, araştırma, planlama ve koordinasyon kurulları yapmaktadır ve bu yaptıkları çalışmalar, bakanın onayından sonra, Devlet Planlama Teşkilatı Müsteşarlığına gönderilmektedir; ancak, kısa vadeli program da dediğimiz, bakanlıkların yıllık programları çok önem arz etmektedir. Ne yazık ki, yine, bu konuda da, araştırma, planlama ve koordinasyon kurulları, görevlerini yeterince yerine getirememektedirler.

Değerli milletvekilleri, bakanlıkların etkin çalışmaları ve kamuya olan görevlerini hızlı bir şekilde yerine getirmeleri için, gerekli kaynakların optimum, ekonomik ve etkin bir şekilde kullanılmalarını sağlayıcı görevler de, yine, 19 uncu madde içerisinde, Araştırma, Planlama ve Koordinasyon Kuruluna verilmiştir; ancak, ne yazık ki, bu kurullarda yeterince uzman bulunmadığı için, bu görevler de aksamaktadır.

Öte yandan, bakanlıklar için çok önemli bir çalışma olan istatistikî bilgi toplama ve bu sonuçların değerlendirilmesi görevi de, yine bu kurullara verilmiştir; ancak, Türkiye'deki uygulamada çok acı örnekler yaşıyoruz; çünkü, yeterince istatistik elemanı bulunmadığı için, uzmanı bulunmadığı için, bu görevler, bakanlık bünyesinde geçici görevle çalıştırılan insanlara verilmektedir. Gerisini, Sayın Bakanın ve sizlerin takdirine bırakıyorum.

Değerli milletvekilleri, yine, bakanlığın kısa vadeli, yani, yıllık çalışma programlarının uygulanması esnasında ortaya çıkan aksaklıkların giderilmesi için, APK Kurulu, gerek bakanlık düzeyinde gerekse bakanlıklararası ilişkilerde eşgüdüm görevi üstlenmektedir. Hep şikâyet ederiz Türkiye'de, bakanlıklar arasındaki koordinasyon eksikliğinden ve eşgüdüm eksikliğinden. Dolayısıyla, bakanlıklar arasındaki bu koordinasyon eksikliği, kamu hizmetlerinin aksamasına ve çok ciddî bir israfa yol açmaktadır.

Ben, yeniden, dikkatinizi, Araştırma, Planlama ve Koordinasyon Kurulunun önemine çekiyorum.

(Mikrofon otomatik cihaz tarafından kapatıldı)

BAŞKANBuyurun.

SELAMİ YİĞİT (Devamla)Değerli milletvekilleri, öte yandan, biliyorsunuz, Türkiye'de kanun, tüzük, kararname ve kanun teklifleri konusunda bakanlıkların görüşleri alınmaktadır. Yine, 19 uncu maddede, Araştırma, Planlama ve Koordinasyon Kurulu, bu görüşlerin oluşturulmasında yardımcı görevi yüklenmiştir; ama, Türkiye'deki uygulamasına baktığımız zaman, genellikle, yeni göreve gelen bakanlar, öncelikle müsteşarlarını, sonra da hukuk müşavirlerini değiştiriyorlar ve bu çalışmaları, dar bir çerçeve içerisinde ve hukuk müşavirlerine yaptırmaktalar. Değerli milletvekilleri, bu çalışma tarzı, ne yazık ki, bakanlıkların demokratik ve şeffaf yapısını da zedelemektedir.

Değerli milletvekilleri, yine, araştırma, planlama ve koordinasyon kurullarının sivil topluma dönük, yerel yönetimlere dönük görevleri vardır. Örneğin, yerel yönetimlerin desteklenmesi amacıyla, araştırma, planlama ve koordinasyon kurulları, çevreyle ilgili kuruluşların hazırlayacakları çevre koruma projelerinin uygulanışı ve koordinasyonundan sorumludurlar.

Değerli milletvekilleri, büyükşehir belediyelerinin ve belediyelerin çevre koruma daire başkanlıkları ya da çevre müdürlükleri var, biliyorsunuz. Öte yandan, sivil toplum kuruluşları olarak, başta TEMA olmak üzere, çeşitli çevreci kuruluşlar ve vakıflar var. Bakanlığa ve bakanlık bünyesindeki APK kurullarına, bu sivil toplum kuruluşlarıyla ve yerel yönetimlerle çevre konusundaki çalışmalara koordinasyon görevi verilmiştir; ama, ne yazık ki, bu görevler de yeterince yerine getirilememektedir.

Öte yandan, ağaçlandırma ve erozyon önleme hizmetleri, millî parkları koruma hizmetleri, orman köylerini kalkındırma ve çevre kirliliğini önleme hizmetleri için gerekli finansmanı sağlamak ve harcama işlerini yürütmek gibi akçeli işler de bu kurula verilmiştir. Ne yazık ki, bu anlamda da çok iyi şeyler söylemek mümkün değil.

Değerli milletvekilleri, son olarak, APK kurulunun önemini sizlere burada anlatmaya çalıştım. Eğer, araştırma, planlama ve koordinasyon kurulu 19 uncu maddede yer aldığı gibi uygulamaya sokulursa, bakanlıkların işleyişinde şeffaflığı, demokratik toplum için çok öncelikli olarak görüyorum; ayrıca, yerel yönetimlerin desteklenmesi, sivil çevreci toplum kuruluşlarının desteklenmesi ve daha temiz bir çevre için, toplum ve kamu yararı için, çok önemli ve olmazsa olmaz kural olarak görmekteyim.

Değerli arkadaşlar, son olarak, APK deyince aklıma yine kadrolaşma geliyor. Ne yazık ki, mevcut hükümetin son aylarda kadrolaşma konusunda kazandığı ivme, sanıyorum, APK kurullarını biraz da kalabalık hale getirecektir.

Hepinize saygılarımı sunuyorum. (CHP sıralarından alkışlar)