2006 merkezi yönetim bütçe kan.tas.(gençlik ve spor genel müd., vakıflar genel müd., devlet personel bşk., başkanlık yüksek denetleme kurulu, danıştay başkanlığı ıv tur)

AK PARTİ GRUBU ADINA SİNAN ÖZKAN (Kastamonu)Sayın Başkan, değerli milletvekilleri; Başbakanlık Yüksek Denetleme Kurulunun 2006 malî yılı bütçesi üzerinde Adalet ve Kalkınma Partisi Grubu adına söz aldım; konuşmama başlarken Yüce Meclisi saygıyla selamlarım.

Değerli milletvekilleri, 1930'lu yılların ikinci yarısından itibaren devlet teşebbüslerinin ekonomik hayatta daha etkin görevler üstlenmesi ve sosyoekonomik nedenlerle giderek yaygınlaşması, bu kuruluşların çalışma usul ve esasları ile denetimlerinin kanunla düzenlenmesini bir ihtiyaç olarak gündeme getirmiş ve 1938 yılında 3460 sayılı Kanunla Yüksek Denetleme Kurulu Umumî Murakabe Heyeti adıyla hayata geçirilmiştir.

Kamu iktisadî teşebbüslerinin işletmecilik kurallarına ve ekonominin genel ilkelerine uygun, kârlı ve verimli çalışmalarına yönelik tespit ve önerilerde bulunmak amacıyla, anılan kuruluşları sürekli gözetim ve denetim altında bulunduran, bilanço ve sonuç hesaplarını inceleyen, yöneticilerin aklanmasına veya aklanmamasına ilişkin raporlar düzenleyen Yüksek Denetleme Kurulu, daha sonra, 1960 yılında 23 sayılı Kanunla Türkiye Büyük Millet Meclisine bağlanmıştır. Ancak, bu uygulama uzun sürmemiş, 1964 yılında 468 sayılı Kanunla tekrar Başbakanlığa bağlanmıştır.

Anayasamızın 165 inci maddesiyle "sermayesinin yarısından fazlası doğrudan doğruya veya dolaylı olarak devlete ait olan kamu kuruluş ve ortaklıklarının Türkiye Büyük Millet Meclisince denetlenmesi esasları kanunla düzenlenir" kuralı getirilmiştir. Buna istinaden çıkarılan, 2.4.1987 tarih ve 3346 sayılı Kamu İktisadî Teşebbüsleri ile Fonların Türkiye Büyük Millet Meclisince Denetlenmesinin Düzenlenmesi Hakkında Kanunda da, Türkiye Büyük Millet Meclisi KİT Komisyonunun kamu iktisadî teşebbüslerini Yüksek Denetleme Kurulu raporlarını inceleyerek denetleyeceğine ilişkin hükümlere yer verilmiştir.

Değerli milletvekilleri, Anayasanın 165 inci maddesi, denetlenen kuruluşları “sermayelerinin yarıdan fazlası doğrudan doğruya veya dolaylı olarak devlete ait olan istisnasız bütün kamu kuruluş ve ortaklıkları” şeklinde tasnif etmiş ve kapsamına almıştır.

3346 sayılı Kanunun 2 nci maddesinde "ödenmiş sermayesinin yarısından fazlası kamu tüzelkişilerince sağlanmış olan kurumlar ile bu kurumların ödenmiş sermayesinin yarısından fazlasını sağlamış oldukları diğer kurumlar ve yukarıda sayılanlardan olmamakla beraber kendilerine bazı kamu yetki ve görevleri verilmiş olup, galip vasıfları bu kamu hizmetlerini yürütmek olan kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşlarından olmayan özel kanunlara tabi kurumlar ve İller Bankası, bu kanunla konulan denetime tabidirler" denilmiş ve denetlenen kuruluşların kapsamı daha da genişletilmiştir.

Bir kuruluşun çalışma programının, faaliyetlerinin veya fonksiyonlarının tarafsız bir gözle incelenerek, kârlılık, verimlilik, ekonomiklik durumlarını belirlemeyi amaçlayan performans denetimi, sermaye araçlarının, kullanılan fonların ve insan kaynaklarının yönetiminde hesap verme sorumluluğu mekanizmasının işlerliğine yardım eden bir denetim türüdür. Yüksek Denetleme Kurulu, kuruluşundan bu yana performans denetimi kavramını ekonomik denetimin önemli bir parçası olarak değerlendirmiş ve performans denetimini kârlılık, verimlilik, ekonomiklik kavramları ve analizleriyle tanımlamış ve denetimlerinde bu hususları gözönünde bulundurmuştur.

Yüksek Denetleme Kurulunun denetim kapsamına kamu iktisadî teşebbüsleri, özel kanunlarında Yüksek Denetleme Kurulunun denetimine tabi olduğu belirtilen kurum ve kuruluşlar, fonlar, sosyal güvenlik kuruluşları, 4046 sayılı Özelleştirme Kanununun 11 inci maddesine göre özelleştirme kapsamına alınan kuruluşlar ile 3346 sayılı Kanun çerçevesinde Türkiye Büyük Millet Meclisi tarafından denetimi Yüksek Denetleme Kuruluna verilen kuruluşlar girmektedir.

Yüksek Denetleme Kurulu, 72 sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye göre, Başbakanlığa bağlı, tüzelkişiliğe sahip yüksek bir denetleme organıdır. 22 nci Yasama Döneminde Parlamentomuzun çıkardığı 5018 sayılı Kamu Malî Yönetimi ve Kontrol Kanunuyla genel bütçe kapsamındaki kuruluşlar arasına alınmış olup, 1.1.2006'dan itibaren bu kapsamda faaliyet gösterecektir.

Değerli milletvekilleri, 2005 yılında, 2004 yılı işlemlerinin denetimi kapsamında 25 adet iktisadî devlet teşekkülünün, 4 adet kamu iktisadî kuruluşunun, 4 adet sosyal güvenlik kuruluşunun, 19 adet özel kanunlarına göre denetlenen kurum ve kuruluşların, 3 adet fon yönetiminin, 3346 sayılı Kanun uyarınca 18 adet kuruluşun, Özelleştirme İdaresine devredilen 37 adet kuruluşun, Türkiye Büyük Millet Meclisi KİT Komisyonu kararına istinaden denetlenen 5 kuruluşun, toplam 146 kuruluşun denetimi, Yüksek Denetleme Kurulunca gerçekleştirilmiştir.

Yüksek Denetleme Kurulunun denetiminde bulunan kamu bankalarından Türkiye Halk Bankasının 1996 yılı işlemlerinin denetimine ait rapor kapsamında belirtilen bazı işlemlerle ilgili soruşturma, bazılarıyla ilgili inceleme, yine, 1997 ve 1998 yılları denetimlerine ait raporlarda da soruşturma talep edilmiştir.

Burada belirtilen soruşturma konularının bir kısmının gereği zamanında yapılmamıştır. Bu yüzden, hükümetimizin, iktidara geldiği ilk günlerde, Türkiye Büyük Millet Meclisi, yolsuzlukların sebeplerinin, sosyal ve ekonomik boyutlarının araştırılarak alınması gereken önlemlerin belirlenmesi amacıyla kurulan Meclis araştırma komisyonu raporunda konular incelenmiş, yine aynı konuyla ilgili olarak kurulan soruşturma komisyonu raporunda da soruşturmaların geciktirilmesine neden olan sorumluların Yüce Divana sevk edilmelerine karar verilmiştir. Karar, Türkiye Büyük Millet Meclisi Genel Kurulunun takdirleriyle uygun bulunmuş olup, sorumlu bakanlar hakkında Anayasa Mahkemesinde dava açılmış ve halen süreç devam etmektedir.

Özetle, Yüksek Denetleme Kurulu, hataların, usulsüzlüklerin, yolsuzlukların üzerine kararlılıkla gitmiş ve sonuçlarını, gereği yapılmak üzere ilgili ve yetkili makamların bilgilerine sunmuştur.

Yüksek Denetleme Kurulunun geleceğiyle alakalı da birkaç kelime söyleyip konuşmama son vermek istiyorum. Ülkemizde uzun yıllardan beri kamu kaynaklarının kullanılması ve yönetiminde ortaya konulan savurgan tutum ve usulsüzlükler, devletin malî dengesinin ciddî şekilde bozulmasına, ekonominin dengesini bozan aşırı iç ve dış borçlanmalara sebep olmuştur.

İktisadî yapının bu şekilde olumsuz etkilenmesi, uzun vadede, bu ülke kaynaklarıyla ülke insanına yapılacak hizmetleri ve kamu yatırımlarını da direkt olarak etkilemiştir. Bu nedenle, bugün, Türk Milletinin en hassas olduğu konulardan biri, kamu kaynaklarının çok dikkatli kullanılması, harcanmasında titiz davranılması, usulsüzlük ve yolsuzluklara prim verilmemesi, kamu kaynağı kullanan ve yöneten devlet kuruluşlarının denetiminin çok titiz ve hassas bir şekilde yapılmasıdır.

Bugüne kadar, özellikle, kamu iktisadî teşekküllerinin denetimini yapan Yüksek Denetleme Kurulu, bu fonksiyonunu titizlikle yerine getirmiştir. Ancak, 22 nci Yasama Döneminde Parlamentomuzca kabul edilen 5227 sayılı Kamu Yönetiminin Temel İlkeleri ve Yeniden Yapılandırılması Hakkında Kanunla, Yüksek Denetleme Kurulunun üstlendiği fonksiyon, tek dış denetim organı olarak tasarlanan Sayıştay bünyesine devredilmiştir. Ancak, 5227 sayılı Kanun, Sayın Cumhurbaşkanınca bir daha görüşülmek üzere Türkiye Büyük Millet Meclisine iade edildiğinden, şu anda Yüksek Denetleme Kurulu görev ve fonksiyonlarını ifaya devam etmektedir. Bu denetim faaliyetlerinin bundan sonra hangi kurum tarafından devam ettirileceği, elbetteki, Yasama Organımızın takdirindedir…

(Mikrofon otomatik cihaz tarafından kapatıldı)