Plan ve Bütçe Komisyonu toplantısındaki konuşma

SUAT ÖZÇAĞDAŞ (İstanbul)Teşekkür ediyorum Sayın Başkan.

Ülkemizin kurucusu, cumhuriyetimizin kurucusu, aydınlanma devriminin öncüsü, Başkomutanımız, Başöğretmenimiz Gazi Mustafa Kemal Atatürk'ün ebediyete irtihalinin 88'inci yıl dönümü. Kendisini rahmetle, minnetle, saygıyla anıyorum. Her ne kadar her 10 Kasımda bir icat çıkaran bir Millî Eğitim Bakanı varsa da her ne kadar bazı yazarlar saat dokuzu beş geçe saygı duruşu yapılmasından rahatsız oluyorsa da, her ne kadar bazıları ona hakaret ederek bir ülkenin gönlünden silebileceğini zannediyor olsa da Mustafa Kemal yaşıyor çünkü fikirler ölmez. Gazi bunu, "Gençler, cesaretinizi takviye ve idame eden sizlersiniz. Cumhuriyeti biz kurduk, onu yükseltecek ve yaşatacak sizlersiniz." demişti. Sayın Bakan, siz böyle bir bakanlığı yönetiyorsunuz. Gazi Mustafa Kemal Atatürk'ün emanet ettiği gençlerin bakanlığı. Bugün itibarıyla nüfusumuzun yüzde 26'sı genç, maalesef bunların yüzde 38'i işsiz, bu kadınlarda yüzde 49. 6,8 milyon genç ne eğitimde ne istihdamda. Biraz önce burada değerli milletvekillerimiz "Sadece sorunları görmeyin, onların doğru yönlerini de görün, yapılanları da görün." dedi. Zannederim Adalet ve Kalkınma Partisi milletvekilleriyle anlaşamadığımız en temel mesele şu: Elbette bir çeyrek yüzyıl devam eden bir iktidar nominal olarak bir şeyler yapabilir. Ama örneğin on yıl önceye göre bir ülkede kütüphane başına düşen nüfus sayısı artmışsa, geriye gitmişse arada siz 500 tane kütüphane yapsanız da çok bir şey değişmez ya da üniversite bütçeleri 3 katı üniversite açsanız ama gayrisafi millî hasıladan aldıkları pay aynı kalırsa bir şey değişmez, hatta daha kötüye gitmişti nitelik olarak. Dolayısıyla yoksul, sağlık güvencesi sınırlı, hak ve özgürlükleri saldırı altında bir gençlikle karşı karşıyayız. Sayın Bakan, geçen seneye göre sizin bütçeniz merkezî yönetim bütçesi içinde yüzde 1,46'dan yüzde 1,35'e geriledi. Bu gerçek. Dolayısıyla Hükûmetinizin gençlik ve spor alanına bakışı böyle özetlenebilir. Buradaki temel sorun yaklaşım sorunu çünkü gençler aslında bir hak sahibi özneler olarak görülmüyor; korunması gereken, yönlendirilmesi gereken bir kitle olarak görülüyorlar. Buna itiraz geliyor, itiraz edecek bir şey yok.

ORHAN YEGİN (Ankara)Sizinkiler öyle görüyor.

SUAT ÖZÇAĞDAŞ (İstanbul)Eğer öyle olmasaydı -Sayın Bakan- nezaketle söylüyorum net başarısızlıklarınız var. Örnek: Ulusal Gençlik ve Spor Politika Belge'miz 2013'ten beri yok. Siz her sene buraya geliyorsunuz, on üç yıldır bir politika belgesi yok. 2024'te alayla valayla 81 ilde etkinlikler yapmıştınız, hâlâ bir yazılı belge ortaya çıkmadı. Başka, Avrupa'da Ulusal Gençlik Konseyi olmayan tek ülkeyiz. İnanılmaz bir şey. Ve hâlâ On İkinci Kalkınma Planı'nda var, 2007 yıllık programında var, "Yapacağız, edeceğiz." diyorsunuz. Yönetmelik yok, konulmuş bütçe yok. Çok açık bir başarısızlık değil mi? Başka, 2021-2023 Ulusal Genç İstihdam Stratejisi ve Eylem Planı'nın süresi doldu. Üç yıldır yenisi yapılmadı. Çok basit bir şey değil mi? Bunların her birisi büyük bütçeler gerektiren işler değil. Bunları söylemeyelim mi? Bir bakan için en iyi şey muhalefetin kendisine yapacağı eleştirilerden yararlanarak bir sonraki döneme böyle gelmemesidir. Geçen sene konuştuklarımız var hatırlayacaksınız, burada siz yine söylemiştiniz, bu bağımlılıkla mücadele meselesinde geçen seneye göre enflasyondan arınmış rakamlarda bağımlılıkla mücadele bütçeniz yüzde 1,7 azaldı. Siz geçen yıl bunu, bütçede değişiklik yapacağınızı -bugün de tutanaklara tekrar baktırdım, siz de baktırın lütfen- tam da burada Plan Bütçe salonunda söylemiştiniz. Dolayısıyla bu bir siyasal tercih meselesi. Sizi kişisel olarak tamamen tenzih ederek söylüyorum: Gençlik ve Spor Bakanımız Allah uzun ömür versin 60 yaşındasınız. Oysa gençlikten sorumlusunuz. Bizim örneğin gölge bakanımız 30 yaşındaydı bu göreve başladığında. Gençlere nasıl baktığımızla ilgili meseledir bu ve bu her işe yansıyor. Katılım gerektiren her alanda; Ulusal Gençlik Konseyinde, Gençlik Politika Belgesi'nde, sivil topluma destek alanlarda maalesef bu yaşanıyor ve Bakanlığın en temel sorunu meseleye -Sayın Bakan- stratejik bazlı olarak bakmıyorsunuz. Program, proje ve etkinlik bazlı olarak bakıyorsunuz; sayılar, sayılar, sayılar. Peki o sayılar neyi hedefliyor? Aslında stratejik olarak nereye oturuyor? Öyle otursa örneğin Bakanlığın adını aldığı Gençlik Programı yüzde 4,41 olmaz çünkü Bakanlığın adı Gençlik Bakanlığı ama gençlik politikalarına ayırdığınız para bu kötü bütçenin, küçük bütçenin yüzde 4,41'i. Bağımlılıkla ilgili meseleyi söyledim. Aynı şekilde sporun, sporcuların desteklenmesi alt programınız var, hedefler tutmuyor çünkü stratejik bir hedef bazlı çalışmıyorsunuz. Söylemek durumundayım, sizin rakamlarınız, buradan aldım ben; örneğin spor okulları, engelsiz spor okulları katılımcısı 5 milyon hedef, 1.600 gerçekleşme, bu sene. İlkokullarda spor dalı eğitimine katılan öğrenci hedef 850 bin, gerçekleşme 537 bin. Şimdi demek ki bir hedef koymayla ilgili, hedefleri gerçekleştirmeyle ilgili sorunlar var.

Bir nokta daha önemli; burada diğer sayın vekiller de söyledi, kızılabilir, üzülebilirsiniz, çok iş yapıyorsunuz belki ama psikososyal destek hizmetleriyle ilgili problem var. Eğer bir ülkede 1 milyon yurt öğrencisi varsa, bunlar devletten bu hizmeti alıyorlarsa çok güzel bir şey. Ama eğer bu yurtlarda -Vekilim kızıyor ama- manevi danışman sayısı psikologlardan 2 kat fazlaysa bu doğru değil. Nitekim, sizde görmüşsünüz, sizin 450 psikolog ve 70 sosyal çalışmacınız var. Ben yanlış bilmiyorsam -lütfen düzeltin- siz 150 psikolog ve 300 sosyal çalışmacı da istihdam sürecindesiniz. Umuyorum mülakat süreçleri AKP'nin mülakat süreçlerine benzemez çünkü burada çok sabıkası var. Tamamen eş, dost, akrabaya yönelik bir mülakat olmadığını umarım, bir psikolog olarak yakın takip edeceğimi söylemek isterim.

Tabii, burada, psikologların görevlerinin tanımlanmaması temel sorunlardan bir tanesi çünkü mesleki etik sınırlarında çalışıyorlar. Örneğin, erkek psikologların kız yurdunda ne işi var, öğrencileri odalarında ziyaret edin, yemekhanede elini omzuna atın, hasbihâl edin gibi işler bizim bilim alanımızda yok bunlar. Sizin bir sisteminiz var, o sistem çerçevesinde gönüllülük hesabı ve gizlilik üzerinden arkadaşlar hizmetlerini veriyorlar. Acil olarak söylüyorum, psikologların görev tanımlarının tanımlanması lazım.

Şimdi, gelelim yükseköğretim programına. Burs 4 bin lira; Sayın Tayyip Erdoğan'ın söylemiyle söylersem 2002'de 45 liracıktı. 45 liracık o zaman 1,5 çeyrek altındı yani 16 bin liraydı, bugün 4 bin lira. Çok açık bir hesap yani 2002'de, 2026'da. Siz hiçbir şey düzeltmeseydiniz, her şey aynı şekilde gitseydi bugün öğrencilerin 16 bin lira burs alıyor olması gerekirdi ve maalesef, burs almak için az kişi alabiliyor, 27 bin kişi alamıyor ama kredi daha fazla verilebiliyor. Aynı şey yurtlar için geçerli, üniversitelerde yüzde 36 kontenjan azaltıldı, YÖK'ün nasıl yaptığı belli değil, neye göre azalttığı belli değil ama ona rağmen sığmıyor çünkü 6-8 kişilik odalarda kalıyorlar. Burası bir KHK yurdu, ben göstereyim. Biraz önce vekillerimiz dedi ki: "Delillerle konuşalım." Ben buradan sesleniyorum: Adalet ve Kalkınma Partisindeki arkadaşlarımız eğer istiyorlarsa bir araştırma önergesi verelim, onlar versinler, kura usulü seçelim, 50 tane yurda gidelim ve buralar bakalım gerçekten muhalefetin söylediği gibi mi iktidarın söylediği gibi mi?

Tabii, iyi işler de oluyor, Allah Ekrem İmamoğlu'ndan razı olsun. Bu Cüneyt Arkın Yurdumuz, bakın, ben bunları sonra size takdim ederim Sayın Bakan arzu ederseniz yani inanılmaz kaliteli yurtlar, inanılmaz yurtlar.

GENÇLİK VE SPOR BAKANI OSMAN AŞKIN BAKMerter Yurdunu da gösterin!

SUAT ÖZÇAĞDAŞ (İstanbul)Tabii ki gösteririz.

Bakın, burası İBB'nin yurdunda -gelip bakabilirsiniz bu arada- çalışma odaları.

GENÇLİK VE SPOR BAKANI OSMAN AŞKIN BAKTamam, hepsi var, var!

SUAT ÖZÇAĞDAŞ (İstanbul)Sayın Bakanım, size böyle laf yetiştirmek yakışmaz.

Bakın, burada, spor salonu falan var içerisinde.

GENÇLİK VE SPOR BAKANI OSMAN AŞKIN BAKHepsi var, hepsi bizde de var!

SUAT ÖZÇAĞDAŞ (İstanbul)Bakın, hepsinin spor salonu var, buraları çalışma odaları. Bunlar eğer "Kredi Yurtlar Kurumunun yurtlarında var." diyorsanız aynı ülkede yaşamıyoruz demektir.

GENÇLİK VE SPOR BAKANI OSMAN AŞKIN BAKVar, var! Gel, gel, göstereyim sana!

SUAT ÖZÇAĞDAŞ (İstanbul)Tamam, kuralım bir araştırma önergesi, 50 tane, hepsine gidelim.

ORHAN YEGİN (Ankara)Başka şeyler görmek istiyorsunuz!

SUAT ÖZÇAĞDAŞ (İstanbul)Bakın, net rakamlarla gösteriyorum. Biz İstanbul Büyükşehir Belediyesini devraldığımızda sizin iktidarınız otuz yıldan fazla süre hiçbir yurt yapmamıştı.

GENÇLİK VE SPOR BAKANI OSMAN AŞKIN BAKBaşakşehir'e gel!

SUAT ÖZÇAĞDAŞ (İstanbul)Biz İstanbul Büyükşehir Belediyesinde 16 tane, 10'u kız, 6'sı erkek olmak üzere yaptık, 25 bin öğrenci yararlandı bunlardan.

GENÇLİK VE SPOR BAKANI OSMAN AŞKIN BAKYa, onların hepsini Kadir Topbaş yaptı!

ALİ GÖKÇEK (İstanbul)Yok artık ya! "Kadir Topbaş yaptı." diyor ya!

SUAT ÖZÇAĞDAŞ (İstanbul)Bunları reddetmeniz gerçekten acayip bir ruh hâli tabii, bunu anlamak mümkün değil. Burada bu öğrencilerin her birisi son derece önemli hizmetleri alıyorlar, bu hizmetlere devam ediyorlar. Bu hizmetlerimizin, Ekrem İmamoğlu döneminde başlamış olan hizmetlerin arasında spor salonları var, hobi mutfakları var, aktivite odaları var, kütüphaneler var, veli görüşme alanları var, müzik odası, çizim odası gibi öğrencilerin kullanacağı alanlar var.

GENÇLİK VE SPOR BAKANI OSMAN AŞKIN BAKBaşakşehir'deki yurdu gezelim, gel!

SUAT ÖZÇAĞDAŞ (İstanbul)Beraber gezeriz Sayın Bakan.

GENÇLİK VE SPOR BAKANI OSMAN AŞKIN BAKMerter'e gel, gezdireyim seni, sıkıntı yok!

SUAT ÖZÇAĞDAŞ (İstanbul)Hepsini gezebiliriz, hepsini gezeriz. Ben sizinle tesadüfi yöntemle seçilmiş her yurda gitmeye hazırım Sayın Bakan.

Şimdi, son olarak şunları söyleyelim: Gençlik örgütlenmesiyle ilgili olarak Bakanlığınıza temel eleştirilerimden bir tanesi. Örneğin, Gençlik Örgütleri Forumu var, Avrupa Gençlik Forumu tarafından Türkiye'de tanınıyor, 55 üyesi var, 2026'da Forumun tam üyesi oldu. Sizinle bütçe görüşmelerinden önce de defalarca görüşmek istiyorlar fakat bu yapıyı tanımıyorsunuz, başka yapıları tanıyorsunuz. Oysa bir Bakanlık ülkedeki her siyasi görüşten gençlerin, her derneğin, vakfın yeri olmalıdır. Sayıştayla ilgili raporlarımız var, bunların her biri Sayıştay raporuyla tespit edilmiş durumda. Bu konularda adımlar atılması gerekiyor. Zamanım yetmediği için şimdi detaylarını size veremiyor olacağım maalesef.

Söyleyeceğim şey şu: Türkiye'nin gençlerinin hizmete ihtiyacı var. Elbette ki yirmi dört yılda belli bir sayıda bina yapılmıştır, spor sahası yapılmıştır, alan yapılmıştır ama bunların gençlerin hayatını nitelikli olarak nereye getirdiği temel problemimizdir. Maalesef, Bakanlığınızın bütçesi artmamaktadır, gençler nitelikli olarak hizmet alamamaktadır. Sizden beklenen de gelecek yıl bu konuda bir ilerleme sağlamanızdır.

Saygılar sunarım.