Maden kanununda değişiklik yapılmasına dair kanun tasarısı (s.s.503)

ENERJİ VE TABİİ KAYNAKLAR BAKANI TANER YILDIZ (Kayseri)Sayın Başkan, değerli arkadaşlar; öncelikle, müsaade ederseniz, Ordu Milletvekilimizin sorusundan başlayacağım. Bir öncekinde de sormuştu, cevaplayamamıştık süre yetersizliğinden dolayı.

Gerçekten Ordu’nun Ünye ilçesinde bentonit mineraliyle alakalı, dünyanın en kaliteli bentonitlerinden bir tanesi var. Bu, bizim için son derece önemli, sondaj sanayisinde, döküm sanayisinde, seramik sanayisinde -biliyorsunuz- ve farklı sektörlerde de kullanılabiliyor.

Önemli bir bentonit rezervi var demiştik. Bunun tabii, ekonomiye özellikle kazandırılması amacıyla MTA’nın, İstanbul Teknik Üniversitesinin, TÜBİTAK’ın ortak bir projesi var ve o proje üzerinde de çalışılıyor ve içinde bulunduğumuz bu yıl, 2010 yılında inşallah bu tamamlanacak. 7 adet de, sanayide kullanılabilecek ürün üretildi. Bentonitin ruhsat bilgileriyle alakalı, hem yılları itibarıyla hem de kimlerin burada faaliyet gösterdiğine dair de bilgi istenmişti. 10 adet işletme izin sahası mevcut; Fatsa’da var, Ordu merkezde var ve Ünye’de var. İşletme aşamasında, çünkü bunlardan 1986 yılında başlayan, 2005 yılında başlayan, 2002 yılında işletmeye geçen, 2001 yılında, değişik yıllarda işletmeye geçen… Firma isimlerini okumamızı isterseniz onları da detay-landırabilirim.

RIDVAN YALÇIN (Ordu)Ben onları biliyorum.

ENERJİ VE TABİİ KAYNAKLAR BAKANI TANER YILDIZ (Kayseri)O zaman okumayayım firma isimlerini. Bentonitle alakalı hem bilimsel kurul tarafından hem de üniversite tarafından önemli bir çalışma yapılıyor. Türkiye’nin tabii ki, bir şansı, bentonitte bu imalatları yapmış olması.

2004 yılından sonra -bir soru vardı ve en fazla sorulan sorulardan bir tanesi bu- yabancı firmaya ruhsat verilmiş midir, varsa bunların adetleri, miktarları, hangi yıllarda verilmiştir? 3213 sayılı Maden Kanunu’nun 6’ncı maddesi gereği, yabancı firmalara direkt ruhsat verilememektedir. Bir firma, Türkiye’de herhangi bir madencilik sektöründe Türkiye Cumhuriyeti ticaret kanunlarına göre kurulmuş bir yerli firmayla ortak olmaksızın herhangi bir yabancı firmaya direkt ruhsat verilmemektedir veya sermayesi yabancılara ait olan firmalara direkt ruhsat verilmemektedir, ortaklık yapısı gereklidir. Bu ortaklık yapısı içerisinde bulunan firmaların sayıları, adetleri merak edilmesi hâlinde, ruhsat aşamasında, hangi ruhsatta, arama ruhsatları itibarıyla işletme, ön işletme ve genel toplam sayılarını vereceğim.

Yabancı ortaklı ve direkt yerli ortaklı firma sayısı- bunun da fotokopisini istemeniz hâlinde takdim edebilirim- 1.409 adet yabancı ortaklı firmaların arama ruhsatıyla alakalı müracaatı var. 682 tane işletme ruhsatıyla alakalı, 15 tanesi ön işletme yani toplam 2.106 tane yabancı ortaklı işletmelerin 1.409 tanesi arama safhasında.

Türkiye genelindeki ruhsat sayısıyla karşılaştırmak isterseniz eğer, arama ruhsatları 32.269, bunun 1.409 tanesi yine yabancı ortaklı, 11.038 adedi işletme, 131 adedi ön işletme yani toplam 43.438 adet Türkiye genelinde ruhsat sayısı var. Bunun yalnızca 2.106 tanesi yani yaklaşık yüzde 5’inden daha düşüğü yabancı ortaklı şirketlerin.

Ruhsat sayısına göre yüzdelerini söylersek, arama ruhsatlarında yüzde 4, ruhsat alanına göre yüzde 7, alan itibarıyla karşılaştırırsak yüzde 7. İşletme ruhsatları açısından baktığımızda yüzde 6, ruhsat alanına göre baktığımızda yüzde 10, ön işletmeye göre baktığımızda ruhsat sayısına göre yüzde 11 ve toplam ruhsat sayısına göre baktığımızda yabancı ortaklı şirketlerin payı yüzde 5, ortalama yüzde 5 civarında. Dediğim gibi bu sayfadan fotokopi istemeniz hâlinde konuşmamdan sonra dağıtabilirim.

Diğer bir konu, Çanakkale sınırları içerisinde 2010 yılında ruhsat sayıları nedir? Son, içinde bulunduğumuz yıl itibarıyla 39 tane arama ruhsatı, 15 tane de işletme ruhsatı bulunmaktadır.

Mermerle alakalı ihracat rakamlarının karşılaştırılması istendi, “Ne kadar ham madde olarak ihraç ediyoruz?” dendi. 2005 yılında toplam mermer ihracatı, kanuni düzenlemeyle beraber, işlenmiş ürünlerde 607 milyon dolar, blok ve işlenmiş tarzda 806 milyon dolar. 2009 yılı itibarıyla kesinleşmiş rakamlara baktığımızda, işlenmiş ürün 735 milyon dolar, toplam blok ve işlenmiş ürün 1,2 milyar dolar. Mermerlerin karşılaştırması da böyle.

Gümüş metal üretimiyle alakalı, yani kıymetli madenlerle alakalı üretim miktarları merak edilmişti. 2003 yılında 96 ton değerli arkadaşlar, bunun en büyük merkezi de bildiğiniz gibi Kütahya’da, gümüş arıtma tesislerinde yapılıyor. 2008 yılında kesinleşmiş rakam itibarıyla 294 ton olarak gümüş üretilmiş. Meblağ açısından baktığımızda, 2003 yılında 57 milyon dolar, 2008 yılında da 175 milyon dolarlık bir işlem yapılmış.

Yine kıymetli madenlerden altınla alakalı sorular olmuştu. 2003 yılında -üretim miktarı açısından baktığımızda- 5 ton 390 kilo, 2004 yılında 3,26; 2005 yılında 4,17; 2006 yılında 8,040 ton, 2007 yılında 9 ton 920 kilo, 2008 yılında 11 ton 20 kilo, 2009 yılında da 14 ton 450 kilo olarak altın üretimi yapılmış. Yani 2003 yılıyla karşılaştırdığımızda, içinde bulunduğumuz yıl itibarıyla baktığımızda, yaklaşık, altın üretimi Türkiye’de yüzde 300 artmış bulunuyor değerli arkadaşlar.

Ferrokroma baktığımızda, ferrokroma da 2003 yılı itibarıyla baktığımızda, tabii ki burada hemen hemen özelleştirilmemişti ferrokrom, kamu itibarıyla baktığımızda 36 bin ton. 2009 yılında özel sektörün eline geçtikten sonra, 2009 yılında 55 bin ton. 2005 yılından itibaren ortalama ellişer bin ton ferrokrom üretimi yapılmış. Mevcut fırınların revize edilmesiyle beraber önümüzdeki yıllardaki planlama, 80 milyon ton civarında üretim, bu rakamın 130 bin tona çıkması planlanıyor.

İthal kömürlerle alakalı “Yerli kömür ithal kömürün neresindedir?” diye bir soru sorulmuştu. İlk defa 2005 yılında çıkartılan bir yönetmelikle yerli kömürlerin lehine bir yönetmelik düzenlemesi oldu hem hava kirliliği açısından… Hepinizin de bildiği gibi, şehirlerde valiliklerin denetiminde, giren yerli kömürde kalorifik miktarları veya kükürt miktarları, sülfür miktarları itibarıyla bunların testleri yapıldıktan sonra ancak kullanılabiliyor.

Bakanlığımız temsilcilerinin katılımıyla 2009 yılında Mahallî Çevre Kurulu kararında, özellikle yerli kömür kullanımı -kömürlerle alakalı- iyileştirilerek artırılmış ve çevreye uyumlu hâle getirilmiştir.

Ülkemizde kömür kullanımı… Bununla alakalı birkaç detay da vermek istiyorum, son derece önemli. Dünya krizine rağmen yerli kömür üretimi artmıştır. 2002’de 49 milyon ton olan kömür -ki bunun 35 milyon tonu yerli- 2009 yılında, değerli arkadaşlar, yüzde 205 gibi bir artışa ulaşmıştır, toplam 102 milyon ton Türkiye’de kömür kullanılmıştır, bunun 81 milyon tonu yerli olmak üzere. Yani 2002 yılında 35 milyon ton olan yerli kömür miktarı, yaklaşık yüzde 210’luk bir artışla 81 milyon tona çıkmıştır.

İthal kömür, ağırlıklı olarak ağır sanayide kullanılmakta; bildiğiniz gibi, Türkiye’de üretilen taş kömürünün karşılığı olarak, Ereğli demir-çelik fabrikalarında, işte, Karabük demir çelik fabrikalarında ve demir ve çelik sanayisinde kullanılmaktadır, yaklaşık 8.500 kaloriye kadar da çıkmaktadır.