Kooperatifler kanununda değişiklik yapılması hk (s.s.407)

CHP GRUBU ADINA VEZİR AKDEMİR (İzmir)Sayın Başkan, değerli milletvekilleri; Kooperatifler Kanununun 1 inci ve 9 uncu maddelerini değiştiren, Kooperatifler Kanununda Değişiklik Yapılması Hakkında Kanun Tasarısı üzerinde, Cumhuriyet Halk Partisi Grubu adına söz almış bulunmaktayım; bu vesileyle, Yüce Meclisi saygı ve sevgiyle selamlıyorum.

1163 sayılı Kooperatifler Kanununun 1 inci ve 9 uncu maddelerinde getirilen kısıtlama nedeniyle, şirket, sendika ve vakıf gibi tüzelkişilerin kooperatiflere ortak olma imkânı bulunmamaktaydı. Bu husus, özellikle organize sanayi bölgelerinde, kooperatifler gibi küçük işletmelerin yoğun olarak faaliyet gösterdiği yerlerde işyerlerinin büyümesini ve verimli çalışmasını engellemektedir. Bu durumda, özel hukuk tüzelkişileri de kooperatiflere ortak olamadıklarından, gerçek kişileri kullanma yoluna gitmekte, bu da, hukukî, malî ve idarî birçok soruna yol açmaktadır.

Sayın Başkan, değerli milletvekilleri; bu nedenle, 1163 sayılı Kooperatifler Kanununun 1 inci ve 9 uncu maddelerinde değişiklik yapılarak, şirket, sendika ve vakıf gibi tüzelkişiliklere de kooperatiflere ortak olma imkânı sağlanması bir gereklilik olduğu gibi, gecikmiş bir değişikliktir. Ancak, Kooperatifler Kanunu değişikliği çalışmaları yapılırken, birinci derecede ilgili kuruluşlar olan Türkiye Millî Kooperatifler Birliği ile kooperatif merkez ve üst birliklerinin görüşü alınarak daha kurumsallaşmış bir kooperatifler kanunu düzenlenebilirdi. Geniş kapsamlı bir kooperatifler kanunu tasarısı ve tek kanun çalışması çerçevesinde, Avrupa Birliği mevzuatına uyumu konusu da dikkate alınarak, tüm tarafların katılımıyla yapılacak çalışmalarda daha doğru ve ülke gerçeklerine cevap verecek bir kooperatifler kanunu yürürlüğe konulabilirdi.

Uluslararası Çalışma Örgütünün, kooperatiflerin desteklenmesine ilişkin 193 sayılı tavsiye kararında, hükümetçe, kooperatiflere ilişkin mevzuatın, politikaların ve düzenlemelerin hazırlanması ve gözden geçirilmesi, kooperatif örgütlerinin ve ilgili işçi ve işveren örgütlerinin görüşlerinin alınması özellikle vurgulanmıştır. Halen toplu işyeri ve küçük sanayi siteleri yapı kooperatiflerine şirketlerin ortak olmaması nedeniyle, şirket yerine gerçek bir kişi ortak yapılmakta ve şirkete ortak olan işyeri, gerçeğe aykırı bir şekilde, şahıs üzerinde görülmektedir.

Sayın Başkan, değerli milletvekilleri; güven ilişkisine dayanan bu çözümün sorun yarattığı işlemlerin, sağlıklı ve kanuna uygun olarak yürütülmesi mümkün değildi. Bu nedenle, yeni kanun tasarısında getirilen değişikliğin bu sorunların çözümü noktasında gerekli olduğu; yapılan düzenlemeyle, belirtilen tüzelkişiliklerin kooperatiflere kendi adlarıyla ortak olmaları kanunun ruhuna uygun olduğu gibi, işlemlerin sağlıklı yürütüleceği de tartışılmaz bir gerçektir.

Ayrıca, ülkemizde yapı kooperatiflerinin kuruluş, çalışma ve uygulamalarında büyük sorunlar yaşanmaktadır. Bu sorunlar nedeniyle, yapı kooperatiflerinin gerek yönetim kurulu ve gerekse denetim kurullarının işleyişinde sıkıntı yaşanmaktadır. Yönetim kurulları ile yüklenici firma arasında anlaşma, daha sonra hukukî sorunlara yol açmaktadır. Bu sorunlar, konut inşaatının süresinde bitirilmemesine, kooperatif üyelerinin mağdur olmasına sebep olmakta ve ülke ekonomisine de zarar vermektedir. Denetim kurulları da, kanundaki boşluktan dolayı, yönetim kurullarının hesaplarını sağlıklı bir şekilde denetleme imkânı bulamamaktadırlar.

Sayın Başkan, değerli milletvekilleri; günün koşullarına göre, 100 metrekarelik bir inşaat maliyeti yaklaşık olarak 40 milyar lira değerindedir. Üyeler, maliyetin yüksek oluşundan dolayı, aidat ödemelerinde korkunç sıkıntılar yaşamaktadır. Ülke genelinde, yüzbinlerce konut inşaatı mezarlık olarak beklemektedir. Tek çözüm, üyelerin mağduriyetlerini gidermektir. Toplu Konut İdaresinin şu anki uyguladığı kredi sistemi yetersizdir. İnşaat seviyesi yüzde 50 civarındaki inşaatlara 7 500 000 000 milyarlık kredi ayrılmaktadır; bu miktar yetersizdir. Günümüz koşullarına göre, ülkemizde, inşaat maliyetinin en az yüzde 80'inin Toplu Konut İdaresi tarafından kredi olarak karşılanması, geri kalan miktarın ise üyeler tarafından karşılanması mümkün olduğunda ancak konut ihtiyacı karşılanabilir. Diğer taraftan, konut kooperatiflerinin enerji ihtiyacının temini büyük yük getirmektedir. Bu bakımdan, Enerji ve Tabiî Kayaklar Bakanlığınca trafoların yapılması, dargelirli kooperatif üyelerini büyük yükten kurtaracaktır.

Sayın Başkan, değerli milletvekilleri; sonuç olarak, 1163 sayılı Kooperatifler Kanununun 1 inci ve 9 uncu maddelerindeki değişikliğe, Cumhuriyet Halk Partisi Grubu olarak olumlu oy vereceğimizi belirtiyor, ülkemiz için hayırlı olması dileğiyle, Yüce Meclisi saygıyla selamlıyorum. (CHP sıralarından alkışlar)