Uyuşturucu madde kullanımı ile etkin mücadele edilebilmesi için yapılması gerekenlerin belirlenmesi amacıyla bir Meclis araştırması açılmasına ilişkin önergesi

Türkiye'de uyuşturucu sorununun tüm yönleriyle ele alınması, uyuşturucu üretim, tedarik ve satış ağına karşı etkili mücadele yöntemlerinin belirlenmesi, çoğunluğunu gençlerin oluşturduğu uyuşturucu kullananların tedavilerinin ve rehabilitasyon hizmetlerinin iyileştirilmesinin sağlanması amacıyla Anayasa'nın 98. ve İçtüzüğün 104. ve 105. maddeleri gereğince Meclis Araştırması açılmasını arz ederim. G.otk

GEREKÇE Türkiye'de uyuşturucu madde için ciddi bir üretim, tedarik ve satış ağı bulunmakta, uyuşturucu kullananların sayısı ve uyuşturucu kullanımının yarattığı şiddet, suç ve ekonomik sorunlar her geçen gün artmaktadır. Uyuşturucu kullanımı sadece bireysel değil, toplumsal bir sorun haline gelmiştir. Bilindiği gibi İstanbul'dan hareket eden Haliç-Equality adlı gemide Fransa Deniz Kuvvetleri tarafından10 Ocak 2025 tarihinde yapılan aramada, piyasa değeri 3 milyar doların üzerinde olan 9 tondan fazla kokain ele geçirilmiştir. Son üç yılda Türk armatörlere ait gemilerde ele geçirilen uyuşturucu miktarı 25 tondan fazladır.

Türkiye, uyuşturucunun üretimine, tedarikine ve satışına ilişkin etkin önlemler almak için 1961 Tek Sözleşmesi'ne, 1971 Psikotrop Maddeler Sözleşmesi'ne, 1988 Birleşmiş Milletler (BM) Uyuşturucu ve Psikotrop Maddelerin Kaçakçılığı ile Mücadele Sözleşmesi'ne ve 1961 Tek Sözleşmesi'ni tadil eden 1972 Protokolü olmak üzere uyuşturucu ile mücadele alanında yürürlükte olan uluslararası sözleşmelere taraf olmuştur. Anayasanın 58. maddesi, gençleri uyuşturucu maddelerden ve benzeri kötü alışkanlıklardan korumak için devletin gerekli tedbirleri alması gerektiğini hükme bağlamıştır. Buna karşın, ucuz sentetik uyuşturucuları kullanım yaşı ortaokul çağına kadar düşmüştür. En fazla madde kullanımının % 2.9'luk oran ile 15-24 yaş grubuna ait olduğu görülmektedir. Avrupa Uyuşturucu ve Bağımlılık İzleme Merkezi'nin (EMCDDA), 2023 Avrupa Uyuşturucu Raporu'nda; kenevir, kokain, sentetik uyarıcılar, MDMA ve eroin gibi 41 farklı uyuşturucunun incelendiği ve en yaygın 6 uyuşturucudan 3'ünün Türkiye'de olduğu belirtilmiştir. Türkiye'de, 2020 yılında 1.96 ton, 2023 yılında 2.84 ton kokain, 2021 yılında sentetik uyarıcılar olan 3.52 ton Amfetamin ve 5.5 ton metamfetamin ele geçirilmiştir. EMCDDA'in atık su kalıntısı çalışmasında 2021'de İstanbul'da 1000 kişi başı günlük 72.49 miligram metamfetamin kalıntısına rastlanırken, bu oran, 2022'de yüzde 27'lik artışla 92.12 miligrama çıkmıştır.

Söz konusu uyarıcılar hakkında en endişe verici etkiler aşırı doz kaynaklı ölüm, akut ve kronik akıl sağlığı sorunları ve bulaşıcı hastalıklardır. Emniyet Genel Müdürlüğü Narkotik Suçlarla Mücadele Başkanlığı'nın yayımladığı 2024 Türkiye Uyuşturucu Raporu'na göre, 2023 yılında yakalanan 16 ton 210 kilogram metamfetamin, 2024 yılında 21 ton 912 kilograma yükselmiştir. 2024 yılı içerisinde toplamda 86 tonun üzerinde uyuşturucu madde ve yaklaşık 105 milyon uyuşturucu hap ele geçirilmiştir. 2023 yılında uyuşturucu bağlantılı ölüm vakalarının % 61.6' sının sebebi çoklu madde kullanımından kaynaklanmaktadır. Ölümlerin yaş ortalaması 35 tir. 30 yaş altı ölümler % 34.3 (2022 yılında % 35.4), 30-39 yaş arası ölümler % 35.0, 40 yaş üzeri ölümler ise % 30.3 oranındadır. Son yıllarda doğrudan madde bağlantılı 300 ölümün 148'inde metamfetamine rastlandığı bilinmektedir. Küresel Organize Suç Endeksi'nin 2024 raporunda, Türkiye, 6.89 puanla Avrupa'nın en yüksek organize suç endeksine sahip ülke olarak öne çıkmaktadır. Suç ortamına dair başlıklar arasında eroin ticareti, kokain ticareti, sentetik uyuşturucu ticareti, suç aktörleri olarak mafya grupları, kriminal ağlar, devlet bağlantılı aktörler ve yabancı suç aktörleri dikkat çekmektedir. Uluslararası Uyuşturucu kaçakçıları kokain ticaretinde Türk limanlarını kullanmaktadır. Muz kargosu gibi gelen kokainin, Mersin limanı, İstanbul ve Dilovası limanında yakalandığı ve benzeri haberler basında yer almıştır.

Çocuk yaşlara kadar inen uyuşturucu kullanımının yaygınlaşmasında, içinde bulunduğumuz ekonomik kriz, derin yoksulluk ve geleceksizliğin yanı sıra uyuşturucu satan kişilere uygulanan cezasızlık politikaları da etkendir. Uyuşturucu kullanımının şiddet eğilimini arttırdığı, bilişsel ve duygu kontrolünü zayıflatarak agresif davranışları tetiklediği bu nedenle uyuşturucu kullanımı ile kadına ve çocuğa yönelik şiddet arasında güçlü bir ilişki olduğu bilinmektedir. Bazı ülkeler, uyuşturucu suçlarına karşı çok ağır cezalar uygulamasına karşın Türkiye'de uyuşturucu ticareti suçuna 10-20 yıl hapis cezası öngörülmekte, ancak bazı durumlarda cezalar ertelenmekte ve iyi hal indirimi uygulanmaktadır. Türkiye'de tam rakam bilinmemekle birlikte 10 milyona yakın kişinin uyuşturucu kullandığı bilinmektedir. Mevcut AMATEM'ler ve ÇAMATEM'lerin tedavi hizmetlerinin yeterli olmadığı, uyuşturucu ile mücadelede yatak sayısının az olduğu, bu konuda uzmanlaşmış psikiyatri uzmanı, psikolog, sosyal hizmet uzmanı sayısının çok eksik olduğu ifade edilmektedir. Devletin, yükümlülüklerini yerine getirerek, halk sağlığı sorunu olan uyuşturucu üretimine, satışına ve kullanımına ilişkin etkili mücadele etmesi gerekmektedir. Bu nedenle, Türkiye'de uyuşturucu sorununun tüm yönleriyle ele alınması, bütüncül bir mücadele planının belirlenmesi, tedavi ve rehabilitasyon hizmetlerinin iyileştirilmesinin sağlanması amacıyla bir Meclis araştırması açılması gerekmektedir. 20 frent men