Uyuşturucu madde kullanımı ile etkin mücadele edilebilmesi için yapılması gerekenlerin belirlenmesi amacıyla bir Meclis araştırması açılmasına ilişkin önergesi

Birleşmiş Milletler Uyuşturucu ve Suç Ofisi'nin 2025 Dünya Uyuşturucu Raporu, uyuşturucu pazarlarının küresel ölçekte büyüdüğünü ve çeşitlendiğini ortaya koymaktadır. UNODC'ye göre uyuşturucu kullanım bozukluklarıyla yeterince mücadele edilmemesinin bedeli her yıl yaklaşık yarım milyon ölüm ve 28 milyon sağlıklı yaşam yılının kaybıdır. Bu veri, uyuşturucu meselesinin yalnızca asayiş değil, doğrudan yaşam hakkı ve halk sağlığı meselesi olduğunu göstermektedir.

Emniyet Genel Müdürlüğü Narkotik Suçlarla Mücadele Başkanlığı tarafından 2025 Türkiye Uyuşturucu Raporu yayımlanmıştır. Bu rapor, Türkiye'de uyuşturucu suçları, yakalamalar, madde türleri, tedavi başvuruları, madde bağlantılı ölümler ve mücadele politikalarına ilişkin en önemli resmî kaynaklardan biridir. Raporda özellikle sentetik uyuşturucular, metamfetamin, sentetik kannabinoidler ve uyuşturucu pazarındaki değişen eğilimler dikkat çekmektedir.

Uyuşturucuya bağlı ölümler bakımından tablo kaygı vericidir. 2025 Türkiye Uyuşturucu Raporu'nda Adli Tıp Kurumu verilerine dayanılarak 2024 yılında 427 doğrudan madde bağlantılı ölüm meydana geldiği aktarılmıştır. Çeşitli değerlendirmelerde bu ölümlerin önemli bölümünde sentetik kannabinoid ve metamfetamin tespit edildiği belirtilmiştir. Bu durum, Türkiye'de sentetik uyuşturucuların ölümcül etkisinin giderek daha görünür hâle geldiğini göstermektedir.

İçişleri Bakanlığı'nın TBMM Plan ve Bütçe Komisyonu'na yansıyan açıklamalarına göre, 2025 yılının ilk 10 ayında uyuşturucu imal ve ticaretine yönelik operasyonlarda 35 bin 226 kişi tutuklanmış, 37,9 ton uyuşturucu madde ve 112 milyonu aşkın uyuşturucu ve uyarıcı hap ele geçirilmiştir. Aynı açıklamada mevcut kabine döneminde uyuşturucu suçlarından 90 bin 538 tutuklama gerçekleştiği, 218 ton uyuşturucu madde ve 248 milyonu aşkın uyuşturucu hap ele geçirildiği belirtilmiştir. Bu veriler, uyuşturucu ticaretinin boyutunun büyüklüğünü ve mücadelenin yalnızca kolluk operasyonlarıyla sınırlı kalamayacağını ortaya koymaktadır.

Son dönemde yapılan operasyonlar, uyuşturucu ticaretinin artık yalnızca geleneksel sokak satıcılığıyla sınırlı olmadığını göstermektedir. İçişleri Bakanlığı'nın 6 Mayıs 2026 tarihli açıklamasına göre 30 ilde düzenlenen operasyonlarda 518 kilogram uyuşturucu madde ile 133 bin 66 adet uyuşturucu hap ele geçirilmiş; sokak satıcılarının sosyal medya ve mesajlaşma

programları üzerinden uyuşturucu sattıkları tespit edilmiştir. Bu durum, dijital mecraların uyuşturucu ticaretinde yeni bir dağıtım kanalı hâline geldiğini göstermektedir.

Uyuşturucu ve bağımlılık krizinin en ağır yönlerinden biri çocuklar ve gençler üzerindeki etkisidir. Okul çevrelerinde, park ve mahalle aralarında, sosyal medya platformlarında, mesajlaşma uygulamalarında ve yasa dışı dijital ağlarda çocukların ve gençlerin uyuşturucuya erişim riski artmaktadır. Bu nedenle mücadele yalnızca suç faillerine yönelik değil; aile, okul, mahalle, sosyal hizmet, psikolojik destek ve gençlik politikalarını içine alan önleyici bir kamu politikası olarak ele alınmalıdır.

Tedavi ve rehabilitasyon kapasitesi de ayrıca incelenmelidir. 2025 Türkiye Uyuşturucu Raporu'na ilişkin değerlendirmelerde, 2024 yılı itibarıyla Türkiye genelinde 143 tedavi merkezi ve 1.582 yatak kapasitesi bulunduğu, ayaktan başvuru sayısının 390 bini aştığı belirtilmiştir. Bu tablo, bağımlılığın yaygınlığı karşısında tedavi, rehabilitasyon ve yeniden topluma kazandırma kapasitesinin yeterliliğinin Meclis tarafından değerlendirilmesini zorunlu kılmaktadır.

Bağımlılıkla mücadelede yalnızca polisiye yöntemlere dayanmak yeterli değildir. Bağımlılık bir sağlık sorunu, sosyal dışlanma sorunu, yoksulluk sorunu, ruh sağlığı sorunu, aile içi sorunlar ve gençlik politikalarıyla bağlantılı çok katmanlı bir meseledir. Tedaviye başvuran kişilerin istihdama, barınmaya, psikolojik desteğe, aile danışmanlığına ve sosyal uyum programlarına erişememesi, bağımlılıkla mücadelede kalıcı başarıyı zorlaştırmaktadır.

Uyuşturucu ticareti aynı zamanda organize suç örgütleri, kara para aklama, yasa dışı bahis, silahlanma ve şiddet olaylarıyla da bağlantılıdır. Uyuşturucu gelirlerinin suç örgütlerini beslemesi, mahallelerde çeteleşmeyi artırması, gençleri kurye, torbacı veya kullanıcı hâline getirmesi, kamu düzeni ve devlet otoritesi bakımından ciddi bir tehdittir. Bu nedenle uyuşturucuyla mücadele; suç gelirlerinin takibi, malvarlığına el koyma, dijital izleme, sınır güvenliği, uluslararası iş birliği ve organize suçla mücadele başlıklarıyla birlikte yürütülmelidir.

Bu kapsamda uyuşturucu madde kullanımının yaş, cinsiyet, il, madde türü, sosyoekonomik durum, eğitim düzeyi ve tedaviye erişim bakımından dağılımı; okul çevrelerinde alınan güvenlik tedbirleri; sokak satıcıları ve organize suç bağlantıları; sosyal medya ve mesajlaşma uygulamaları üzerinden yürütülen uyuşturucu ticareti; sentetik uyuşturucu riski; bağımlı bireylerin tedavi ve rehabilitasyona erişimi; AMATEM, ÇEMATEM, YEDAM ve sosyal hizmet mekanizmalarının kapasitesi Meclis tarafından bütün yönleriyle araştırılmalıdır.

Uyuşturucu ve bağımlılık krizi, yalnızca yakalanan madde miktarlarıyla yönetilebilecek bir sorun değildir. Devletin görevi, zehir tacirlerini yakalamak kadar çocukları ve gençleri o zehirle hiç tanışmadan korumaktır. Bağımlı bireyleri suçlu gibi damgalamak yerine tedaviye, rehabilitasyona ve toplumsal yaşama yeniden kazandırmak da sosyal devletin sorumluluğudur.

Uyuşturucu madde kullanımı, bağımlılık, sentetik uyuşturucular, çocuk ve gençlerin maddeye erişim riski, dijital uyuşturucu ticareti, tedavi ve rehabilitasyon kapasitesi, organize suç bağlantıları ve kamu kurumları arasındaki koordinasyon eksikliklerinin tüm boyutlarıyla araştırılması; uyuşturucu ve bağımlılık krizine karşı etkin, bilimsel, caydırıcı ve kalıcı politikaların geliştirilmesi amacıyla Meclis Araştırması açılması zorunludur.

Anayasa'nın 98'inci ve İçtüzüğün 104. ve 105. maddeleri uyarınca bir Meclis Araştırması açılmasını arz ve teklif ederiz.