Sulama birliklerinin belirlediği ücret tarifelerindeki farklılıkların nedenlerinin araştırılarak çiftçilerin maruz kaldığı sorunların giderilmesine yönelik çözüm önerileri belirlenmesi amacıyla bir Meclis araştırması açılmasına ilişkin önergesi

Şanlıurfa Suruç'ta faaliyet gösteren Topçu Gündaş Sulama Birliği 2025 yılı için pamuk sulaması için dönüm başı 2.900 TL, mısır için 2.175 TL, buğday için 1.160 TL ücret talep etmektedir. Aynı sulama tipi olan pompa sulaması için Adana Ceyhan'da 850 TL gibi daha düşük ücretler söz konusudur. Sulama sistemine göre farklılık olması doğalsa da, benzer sistem ve ürün için yaklaşık üç kat fiyat farkı makul değildir. Bu, bir tarife standardı eksikliği ve fiyatlandırmada keyfilik anlamına gelmektedir.

2024 yılı bol yağışlı geçmiş olmasına rağmen, Topçu Gündaş Sulama Birliği hububat için sulama yapmadığı halde çiftçilerden dönüm başı 800 TL ücret almıştır. Sulama birliklerinin "kullansan da kullanmasan da ödeyeceksin" anlayışı çiftçilerin maliyet yükünü artırmakta, adil hizmet anlayışını zedelemektedir.

Daha önce konu hakkında verdiğimiz yazılı soru önergelerinde de belirtildiği gibi, malzeme alımlarında usulsüz faturalandırma, kayıp envanterler, fiilen işe gelmeyen personel, rüşvet karşılığı ceza silme, birlik araçlarının özel kullanım amaçlı kullanılması gibi iddialar vardır. Sayıştay ya da Bakanlık denetimlerinin ne zaman yapıldığı ve kamuoyuna açıklanıp açıklanmadığı bile belirsizdir. Bu da hesap verilebilirliğin tamamen ortadan kalktığına işarettir.

Sulama birliklerine borçlandıkları gerekçesiyle icraya verilen çiftçi sayısı ve toplam borç miktarı hakkında kamuoyuna açıklanmış güvenilir veriler bulunmamaktadır. Bu durum tarımsal üretimi, kırsal ekonomiyi ve gıda arzını doğrudan tehdit eder hâle gelmiştir.

DEDAŞ'ın elektrik kesintileri nedeniyle çiftçiler tarlalarını sulayamamakta, ürünleri kuruyarak heba olmakta; buna rağmen sulama bedeli alınmakta, çiftçi iki yönlü cezalandırılmaktadır. Tarımsal üretimin temel altyapı unsurlarından biri olan enerji ve suya erişim özel şirketlerin insafına bırakılmıştır.

Sulama fiyatlarına karşı çiftçilerin yaptığı protestolar, Tarım Bakanlığı ve DSİ tarafından görmezden gelinmekte, Bakan Yardımcıları Cumhurbaşkanından talimat gelmeden işlem yapılamaz" demektedir. Bu durum yerel iradenin yok sayıldığını, merkeziyetçi ve çözüm üretmeyen bir yönetim anlayışının egemen olduğunu göstermektedir.

Yukarıda sayılan gerekçeler ışığında; sulama birliklerinin fiyatlama kriterlerinin belirlenmesi, denetim mekanizmalarının incelenmesi, çiftçilerin yaşadığı ekonomik ve hukuki mağduriyetlerin tespiti, kamu kaynaklarının ne derece etkin ve şeffaf kullanıldığının değerlendirilmesi, elektrik dağıtım şirketleriyle sulama birlikleri arasındaki etkileşimin tarım üzerindeki etkilerinin araştırılması amacıyla bir Meclis Araştırması açılması elzemdir.