Çocukların suça yönelmesinin önlenmesi için bütüncül politikalar geliştirilmesi amacıyla bir Meclis araştırması açılmasına ilişkin önergesi

Çocukların suça sürüklenmesi, toplumsal yapının bütün katmanlarını ilgilendiren, çok boyutlu ve giderek ağırlaşan bir sorun alanıdır. Son yıllarda güvenlik birimlerine getirilen çocuk sayısındaki artış, yalnızca adli bir istatistikten ibaret değildir; aile kurumundaki çözülmenin, sosyo-ekonomik baskıların, eğitimdeki eşitsizliklerin ve dijital ortamın kontrolsüz etkilerinin giderek yoğunlaştığını göstermektedir. Türkiye'de özellikle büyükşehirlerin çeperlerinde, dezavantajlı mahallelerde yaşayan çocukların risk faktörlerine daha fazla maruz kalması, suça sürüklenme olgusunu yapısal bir sorun haline getirmiştir. Çocukların bir kısmı suçu doğuran koşulların mağduru olarak sisteme girerken, bir kısmı da organize suç örgütlerinin hedefi hâline gelmektedir. Bu tablo, koruyucu ve önleyici sosyal politikaların güçlendirilmesi gerektiğini açıkça ortaya koymaktadır.

Çocukların suça yönelmesine neden olan etkenler incelendiğinde, aile içi şiddet, ihmal, ekonomik yetersizlik, ebeveyn ayrılığı, parçalanmış aile yapısı ve göçün yarattığı uyum sorunlarının belirleyici olduğu görülmektedir. Yoksulluk, çocukların hem fiziksel hem de duygusal gelişimini olumsuz etkilemekte; sokakta çalışma, sokakta zaman geçirme ve riskli akran gruplarıyla temas olasılığını artırmaktadır. Kentleşmenin hızlı, plansız ve eşitsiz biçimde geliştiği bölgelerde mahalle yapısının çözülmesi, çocukların güvenli sosyal çevrelerden uzaklaşmasına yol açmaktadır. Bu alanlarda suç örgütlerinin çocukları kurye, gözcü veya kolay yönlendirilebilir unsur olarak kullanmaya başlaması, tehdidin niteliğini daha da ağırlaştırmaktadır.

Eğitim sistemi açısından bakıldığında ise okul terki, devamsızlık, düşük akademik başarı ve okulla zayıf bağ, çocukların suça sürüklenmesinde kritik risk alanlarıdır. Okulun koruyucu işlevinin zayıflaması, özellikle 14-17 yaş aralığında suça yönelme ihtimalini artırmaktadır. Rehberlik ve psikolojik danışmanlık hizmetlerine erişimdeki sınırlılıklar, öğrenme güçlüğü yaşayan veya travma geçirmiş çocukların erken tespit edilmesini zorlaştırmaktadır. Okul ortamında karşılaşılan zorbalık, ayrımcılık ve dışlanma durumları da çocukların okulla bağını kopararak riskli ortamlara yönelmesine zemin hazırlamaktadır.

Çocuk adalet sisteminin mevcut kapasitesi de bu artan yük karşısında zorlanmaktadır. Çocuk eğitim evlerinin fiziki ve kurumsal koşullarındaki yetersizlikler, psiko-sosyal destek mekanizmalarının sınırlılığı, uzman kadroların sayısal eksiklikleri ve sosyal inceleme raporlarının yüzeyselliği, çocukların yeniden topluma kazandırılmasında ciddi engeller yaratmaktadır. Ayrıca dijital ortam, çocukların suç içerikleriyle karşılaşmasını kolaylaştırmakta; yasa dışı yapılanmaların çocuklara çevrimiçi erişimini mümkün kılmakta ve sosyal medya üzerinden şiddetin normalleşmesine zemin hazırlamaktadır.

Bu nedenle çocukların suça sürüklenmesi olgusunun tüm yönleriyle ele alınması; sosyal politika, eğitim, aile destek programları, dijital güvenlik ve çocuk adalet sistemi arasında güçlü ve bütünleşik bir strateji geliştirilmesi gerekmektedir. Kurumlar arası veri paylaşımının güçlendirilmesi, bilimsel temelli politikaların oluşturulması ve koruyucu-önleyici hizmetlerin yaygınlaştırılması, geleceğe dönük en kritik adımlardır. Belirtilen tüm nedenlerle çocukların suça sürüklenmesi meselesinin kapsamlı biçimde incelenmesi amacıyla bir Meclis Araştırması açılması gerekmektedir.