Türkiye'de otizm spektrum bozukluğu (OSB) görülme oranlarındaki artışın nedenlerinin araştırılarak alınması gererek tedbirlerin belirlenmesi amacıyla bir Meclis araştırması açılmasına ilişkin önergesi

Son beş yılda 93 bin 447 öğrencinin otizm tanısı aldığı, her yıl yaklaşık 10 bin çocuğun özel eğitime ihtiyaç duyduğu ifade edilmektedir. Hâlihazırda 428 bine yakın otizmli öğrenci kaynaştırma eğitiminden yararlanmakta; 67 bin 811 öğrenci doğrudan özel eğitim kurumlarında, 97 bin 925 öğrenci ise özel eğitim sınıflarında eğitim görmektedir. Bu veriler, mevcut kapasitenin gelecekte hızla artacak olan eğitim ihtiyacını karşılamada yetersiz kalacağını göstermektedir.

Türkiye Otizm Meclisi'nin değerlendirmelerine göre, resmi kayıtlara yansımamış bireylerle birlikte otizmli sayısının 1 milyona yaklaştığı tahmin edilmektedir. Pek çok otizmli bireyin tanı alamaması, yanlış kategorilerde raporlanması veya geç tanı alması, sorunun gerçek boyutunun görünmesini zorlaştırmaktadır.

Otizmli bireyler ve aileleri yalnızca eğitim odaklı değil, aynı zamanda sağlık hizmetlerine erişim, bakım destekleri, sosyal hizmetler, istihdam ve toplumsal katılım gibi alanlarda da ciddi güçlüklerle karşılaşmaktadır. Özellikle bakım yükü, ekonomik zorluklar ve sosyal izolasyon, ailelerin psikolojik dayanıklılığını zayıflatmakta; otizmli ailelerde boşanma oranının %80'e kadar yükseldiği belirtilmektedir. Bu durum, otizmle yaşayan bireylerin etrafındaki sosyal destek sistemlerinin zayıflığını açıkça ortaya koymaktadır.

Otizm oranlarındaki olağanüstü artışın nedenleri; çevresel faktörler, tanı süreçlerindeki değişimler, genetik etkiler, yaşam koşulları ve sağlık politikalarının bütüncül biçimde değerlendirilmesini gerektirmektedir. Aynı şekilde eğitimde kaynaştırma kapasitesi, özel eğitim öğretmeni sayısı, erken tanı merkezleri, rehabilitasyon hizmetleri ve aile destek mekanizmalarının kapsamı da güncel veriler ışığında yeniden ele alınmalıdır.

Türkiye'de otizm alanında uygulanabilir, sürdürülebilir ve bütüncül bir ulusal strateji bulunmamaktadır. Sivil toplum kuruluşları, uzmanlar ve aileler tarafından dile getirilen talepler; veri toplama sistemlerinin güçlendirilmesi, tanı süreçlerinin standardize edilmesi, destek hizmetlerinin yaygınlaştırılması, sosyal güvence mekanizmalarının geliştirilmesi ve eğitimde uzun vadeli planlama yapılması yönündedir.

Otizmli bireylerin yaşam kalitesinin artırılması, ailelerin desteklenmesi, toplumsal farkındalığın yükseltilmesi ve mevcut kamu hizmetlerinin etkinleştirilmesi için kapsamlı bir inceleme yapılması zorunludur.

Bu doğrultuda; otizmdeki artışın nedenlerinin araştırılması, mevcut hizmetlerin etkinliğinin değerlendirilmesi, eksik alanların tespit edilmesi ve ulusal ölçekte uygulanabilir politika önerilerinin geliştirilmesi amacıyla bir Meclis Araştırma Komisyonu kurulması gerekmektedir.