Enerji arz güvenliği konusunun tüm boyutlarıyla araştırılarak sorunların çözümüne yönelik öneriler geliştirilmesi amacıyla bir Meclis araştırması açılmasına ilişkin önergesi

Enerji arz güvenliği, modern ekonomilerin sürdürülebilirliği ve toplumsal refahın korunması açısından kritik bir stratejik unsurdur. Küresel jeopolitik gerilimler, piyasa dalgalanmaları, iklim kaynaklı afetler ve enerji kaynaklarının coğrafi yoğunlaşması gibi faktörler, arz güvenliğini kırılgan hâle getirerek ekonomik şokların ve maliyet artışlarının yayılmasına neden olabilir. Bu nedenle ülkeler, enerji verimliliği, kaynak çeşitlendirmesi, yenilenebilir enerji yatırımları, stratejik rezerv mekanizmaları ve bölgesel iş birlikleri gibi politikalarla enerji arz güvenliğini güçlendirmeyi ulusal bir öncelik olarak görmektedir. Ülkemizde birincil enerji kaynağı bakımından doğalgaz önemli bir yer teşkil etmektedir. Türkiye, geçmiş dönemlerde doğalgazı öncelikli olarak uzun vadeli anlaşmalar çerçevesinde boru hatları üzerinden Rusya, İran ve Azerbaycan'dan ithal etmekte iken sona eren uzun vadeli anlaşmaların yenilenmemesi, boru hatlarından gaz ithalinde kısa vadeli anlaşmalara ve spot alıma yönelmenin yanı sıra, doğal gaz tedarikinde siyasal gelişmelere aşırı duyarlı spot piyasadan LNG alımına ağırlık verilmiş olması enerji arz güvenliği konusunda soru işareti yaratmaktadır. Konunun tüm boyutlarıyla araştırılarak, sorunların çözümüne yönelik alınabilecek tedbirlerin ve yapılabilecek düzenlemelerin belirlenmesi amacıyla, Anayasa'nın 98. ve Türkiye Büyük Millet Meclisi İçtüzüğü'nün 104. ve 105. maddeleri gereğince Meclis Araştırması açılmasını arz ve teklif ederiz.

GEREKÇE

Enerji arz güvenliği, modern ekonomilerin sürdürülebilirliği ve toplumsal refahın korunması açısından kritik bir stratejik unsurdur. Bir ülkenin enerjiye kesintisiz, uygun maliyetli ve çevresel açıdan sürdürülebilir koşullarda erişebilmesi; sanayi üretiminden ulaşıma, dijital altyapılardan hane içi tüketim alışkanlıklarına kadar tüm ekonomik ve sosyal sistemlerin istikrarını belirler. Küresel jeopolitik gerilimler, piyasa dalgalanmaları, iklim kaynaklı afetler ve enerji kaynaklarının coğrafi yoğunlaşması gibi faktörler, arz güvenliğini kırılgan hale getirerek ekonomik şokların ve maliyet artışlarının yayılmasına neden olabilir. Bu nedenle ülkeler, enerji verimliliği, kaynak çeşitlendirmesi, yenilenebilir enerji yatırımları, stratejik rezerv mekanizmaları ve bölgesel iş birlikleri gibi politikalarla enerji arz güvenliğini güçlendirmeyi ulusal bir öncelik olarak görmektedir.

Metnin tamamını göster (5 paragraf daha)Metni kısalt

Türkiye, doğalgazı öncelikli olarak Rusya, İran ve Azerbaycan'dan ithal etmektedir. İç talebin önemli kısmı Rusya'dan Mavi Akım ve TürkAkım boru hatları üzerinden karşılanmaktadır. Rusya ile yapılan sözleşmenin süresi 2025 yılında sona ermiş olsa da kısa dönemli uzatmalar yapılmaktadır. Mevcut anlaşma kapsamında İran'dan Türkiye'ye yılda yaklaşık 10 milyar metreküp doğalgaz tedarik edilmektedir. Bu sözleşmenin süresinin 2026 yılı ortasında dolacağı bilinmektedir. Türkmen gazı konusunda 2024 yılında Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanı Alparslan Bayraktar'ın Türkmen gazının Azerbaycan ve Gürcistan üzerinden Türkiye'ye tedarik edilmesi konusunda da anlaşmaya vardık. ifadesi basına yansımış olup, henüz tedarik konusunda bir gelişme olmadığı görülmektedir. Azerbaycan'dan tedarik edilen gaz ise miktar olarak ihtiyacın oldukça altındadır.

Diğer taraftan kamuoyuna 2026'dan itibaren ABD menşeli LNG tedariki yapılacağı yönünde haberler yansımıştır. Son dönemde ABD'nin İran'a olası bir müdahalesi konuşulmaktadır. Bu durum, Türkiye'nin daha esnek ve çeşitlendirilmiş bir tedarik yapısı inşa etme amacıyla çelişmektedir.

EPDK Başkanın son dönemde medyada dile getirdiği "yenilenebilir santralleri, baz santral haline getireceğiz. ifadesi de söz konusu durumun teoride dahi mümkün olmaması nedeniyle tartışma yaratmıştır. Enerji politikasının bir ulusal güvenlik meselesi olduğu düşünülürse son dönemdeki bu gelişmeler oldukça kaygı vericidir.

Bu bağlamda, mevcut ve planlanan doğalgaz ve diğer enerji tedarik anlaşmaları başta olmak üzere enerji arz güvenliği konusunun tüm boyutlarıyla araştırılarak, sorunların çözümüne yönelik alınabilecek tedbirlerin ve yapılabilecek düzenlemelerin belirlenmesi amacıyla, Anayasa'nın 98. ve Türkiye Büyük Millet Meclisi İçtüzüğü'nün 104. ve 105. maddeleri gereğince Meclis Araştırması açılmasını arz ve teklif ederiz.

• Mehmet Miskt GüeBaN Gaziantep A. Serik ÇirKiN Hatay Ömer Konakas Ardes 15 Youuz AYDIN Arabzon 16 C Han ta 17 Lütfullah Kayaler Yozgat Selen Paşal Tekirdağ 18 İstanbul Burak Akburak D. Akbuna