Başta Şanlıurfa ilindeki olmak üzere Doğu ve Güneydoğu Anadolu Bölgesindeki sağlık hizmetlerine erişimde yaşanan sorunların araştırılarak alınması gereken önlemlerin belirlenmesi amacıyla bir Meclis araştırması açılmasına ilişkin önergesi

Türkiye'de iller bazında sağlık göstergeleri incelendiğinde sağlık insan gücü ile sağlık altyapısının ülke genelinde dengeli dağılmadığı görülmektedir. Özellikle Doğu ve Güneydoğu Anadolu Bölgesi'nde yer alan birçok il, bin kişi başına düşen hekim sayısı ile yüz bin kişi başına düşen hastane yatağı bakımından ülkenin en düşük grubunda yer almaktadır. Buna karşılık bazı illerde aynı göstergelerin Türkiye ortalamasının oldukça üzerinde olduğu görülmektedir. Aynı kamu sağlık sistemi içerisinde bu ölçüde farklılıkların bulunması, sağlık hizmetlerinin planlanması ve kamu kaynaklarının dağılımı bakımından değerlendirilmesi gereken yapısal bir sorundur.

Şanlıurfa, bu eşitsizliğin en belirgin yaşandığı illerden biridir. Resmî verilere göre ilde bin kişi başına düşen toplam hekim sayısı 2020, 2021, 2022, 2023 ve 2024 yıllarının tamamında 1 olarak gerçekleşmiştir. Aynı dönemde ilin nüfusu artmaya devam etmesine rağmen hekim kayda değer bir artış sağlanamamıştır. Benzer şekilde yüz bin kişi başına düşen toplam hastane yatağı sayısı 2020 yılında 193, 2021 yılında 197, 2022 yılında 195, 2023 yılında 193 ve 2024 yılında yeniden 193 olarak gerçekleşmiştir. Artan nüfus ve sağlık hizmeti talebine rağmen hastane yatak kapasitesinde anlamlı bir gelişme sağlanamaması, mevcut yatırımların ihtiyacı karşılayıp karşılamadığı sorusunu gündeme getirmektedir.

Şanlıurfa, Türkiye'nin en genç nüfusuna ve en yüksek doğurganlık hızına sahip illerinden biri olmasına rağmen sağlık insan gücü ve hastane kapasitesinin aynı oranda artırılamamış olması, sağlık hizmetleri üzerindeki yükü daha da ağırlaştırmaktadır. Hekim başına düşen hasta sayısının artması; muayene sürelerinin kısalmasına, randevu bekleme sürelerinin uzamasına, sağlık çalışanlarının iş yükünün ağırlaşmasına ve sağlık hizmetinin niteliğinin olumsuz etkilenmesine neden olabilmektedir. Hastane yatağı kapasitesinin yetersiz kalması ise özellikle acil servisler, yoğun bakımlar, servis yatışları ve planlı tedavi süreçleri üzerinde ilave baskı oluşturmaktadır.

Bölgesel eşitsizlik yalnızca sağlık hizmetine erişimi değil; erken tanı ve tedavi imkânlarını, anne ve çocuk sağlığını, kronik hastalıkların takibini, koruyucu sağlık hizmetlerini, yaşlı ve engelli bireylerin sağlık hizmetlerine erişimini, kırsal bölgelerde yaşayan vatandaşların sağlık hakkından etkin biçimde yararlanmasını da doğrudan etkilemektedir. Sağlık altyapısındaki yetersizlikler nedeniyle başka illere sevk edilen veya tedavi olmak amacıyla şehir değiştirmek zorunda kalan vatandaşların karşılaştığı ekonomik ve sosyal yük de ayrıca değerlendirilmelidir. Bu çerçevede yalnızca mevcut göstergelerin tespit edilmesi yeterli değildi SİNE benzer durumda bulunan Doğu ve Güneydoğu Anadolu illerinin TürkiolYE ulaşabilmesi için ilave kaç pratisyen hekime, kaç uzman hekime, kaç aile hekiminen kaç hem re ve diğer sağlık personeline ihtiyaç bulunduğu; mevcut hastane, yoğun 8 kapasitesinin hangi ölçüde yetersiz kaldığı; devam eden ve planlana sasileyi ra abusiy/ ihtiyacı karşılamaya yeterli olup olmadığı; mevcut yatırım ve personel politikalarının sürdürülmesi hâlinde bu illerin Türkiye ortalamasına ulaşmasının kaç yıl süreceği ve Sağlık Bakanlığının bu eşitsizliği gidermeye yönelik özel bir bölgesel planlamasının bulunup bulunmadığı ortaya konulmalıdır.

Araştırma Komisyonu tarafından Türkiye genelinde hekim ve hastane yatağı dağılımının iller bazında mevcut durumu; Doğu ve Güneydoğu Anadolu Bölgesi'nde sağlık insan gücü ve sağlık altyapısının neden ülke ortalamasının gerisinde kaldığı; nüfus artışı ile sağlık yatırımları arasındaki ilişkinin yeterliliği; sağlık çalışanlarının iş yükü ve çalışma koşulları; vatandaşların randevu, tanı ve tedaviye erişim süreleri; bölgesel sağlık eşitsizliklerinin nedenleri ile bu eşitsizlikleri gidermek amacıyla alınması gereken yasal, idari, mali ve yapısal tedbirler bütün yönleriyle incelenmelidir.

Sağlık hizmeti, vatandaşın yaşadığı ile göre değişen bir ayrıcalık değil, Anayasa'nın güvence altına aldığı eşit ve erişilebilir bir kamu hizmetidir. Bu nedenle Şanlıurfa başta olmak üzere Doğu ve Güneydoğu Anadolu Bölgesi'nde sağlık insan gücü ve hastane altyapısında ortaya çıkan bölgesel farklılıkların nedenlerinin, kamu yatırımlarının yeterliliğinin, sağlık hizmetleri üzerindeki nüfus yükünün ve sağlıkta fırsat eşitliğinin bütün yönleriyle araştırılması amacıyla Türkiye Büyük Millet Meclisi bünyesinde bir Meclis Araştırma Komisyonu kurulması zorunlu 1931 Sagile mes Aral İbrahim ARSLAnl Fakssehir Ali FOLl KASAD Kitenyo Serkan SARI en Aolir PouT İZMiR Mesalet Ayher Bonust Adera A. Sibel Yanıkömereğlu iStanbul Seyit Torun Ordu (ld Ortune K. mers ess anrll -Diyeilk Velee Aser Evrim Karakor salu Malih Maris GorioNer Utte Goknörer Myp (S<AS KARASI Saves Mu-Aycs Taşkent Sakarya 11y Sülemas Bilbal Ayan Mv. Eniz Oslole İzmi Nv.