Kömürden çıkış sürecinin ekonomik, sosyal ve çevresel etkilerinin tüm boyutlarıyla araştırılarak alınması gereken önlemlerin belirlenmesi amacıyla bir Meclis araştırması açılmasına ilişkin önergesi

Buna karşın kömür sektörüne sağlanan kamu teşviklerinin sürdürülmesi, kamu kaynaklarının etkin kullanımı açısından tartışma yaratmakta ve enerji dönüşümünü yavaşlatan bir unsur olarak öne çıkmaktadır. Fosil yakıt ithalatının Türkiye ekonomisi üzerindeki dış finansman yükü dikkate alındığında, mevcut enerji politikalarının uzun vadeli sürdürülebilirliği de ciddi soru işaretleri barındırmaktadır.

Öte yandan kömür madenciliği ve kömüre dayalı üretim, uzun yıllar boyunca belirli bölgelerde istihdamın ve ekonomik faaliyetlerin temelini oluşturmuştur. Ancak sektörün daralmasıyla birlikte bu bölgelerde iş kayıpları, ekonomik küçülme ve göç riski artmakta; sosyal ve bölgesel eşitsizlikler derinleşmektedir. Sahada yaşanan madenci eylemleri, termik santral karşıtı yerel tepkiler ve bölgesel talepler, dönüşüm sürecinin yalnızca ekonomik değil; aynı zamanda sosyal adalet, halk sağlığı ve yerel kalkınma boyutlarıyla birlikte ele alınması gerektiğini açıkça ortaya koymaktadır. Bununla birlikte kömür sektöründe faaliyet gösteren işletmelerde işçi sağlığı ve iş güvenliği riskleri yüksek seviyede seyretmekte; çevresel etkiler ve halk sağlığı üzerindeki olumsuz sonuçlar giderek daha görünür hale gelmektedir. Artan iş kazaları, meslek hastalıkları ve çevresel tahribat, sektörün mevcut haliyle sürdürülebilir olmadığını göstermektedir.

Mevcut durumda kömürden çıkış sürecine ilişkin açık, kapsamlı ve sosyal boyutları içeren bir yol haritasının bulunmaması; başta işçiler olmak üzere kömür bölgelerinde yaşayan yurttaşlar açısından ciddi mağduriyet riskleri doğurmaktadır. Bu sürecin plansız biçimde ilerlemesi, istihdam kayıplarını derinleştirme, yerel ekonomileri zayıflatma ve toplumsal maliyetleri artırma riski taşımaktadır. Bu nedenle kömürden çıkış sürecinin; istihdamın korunması, sosyal koruma mekanizmalarının güçlendirilmesi, bölgesel kalkınma politikalarının geliştirilmesi ve yerel aktörlerin sürece katılımının sağlanması temelinde "adil geçiş" yaklaşımıyla ele alınması gerekmektedir. Türkiye'nin ev sahipliği yapacağı COP31 süreci de bu dönüşümün ulusal ve uluslararası düzeyde stratejik bir çerçevede ele alınmasını zorunlu kılmaktadır.

Bu çerçevede, kömürden çıkış sürecinin ekonomik, sosyal ve çevresel etkilerinin bütüncül bir yaklaşımla değerlendirilmesi, mevcut politikaların etkinliğinin incelenmesi ve adil geçiş sürecine ilişkin gerekli yasal ve idari düzenlemelerin belirlenmesi amacıyla Türkiye Büyük Millet Meclisi bünyesinde bir araştırma yapılması büyük önem taşımaktadır.