Kadına yönelik şiddetin tüm yönleriyle araştırılarak alınması gereken önlemlerin belirlenmesi amacıyla bir Meclis araştırması açılmasına ilişkin önergesi

Yükseköğretim kurumlarında öğrenim gören veya görev yapan kadınların cinsel taciz, cinsel saldırı, tehdit, şantaj ve mobbing gibi eylemlere maruz kaldıklarına ilişkin iddialar münferit olmayıp; basına, kamuoyuna ve yargı mercilerine yansımaktadır. Üniversitelerdeki akademik ve idari hiyerarşi; not, tez, burs, kadro, sözleşme, atama, görevlendirme ve referans ilişkileri nedeniyle şikâyette bulunmayı güçleştirebilmekte ve başvuru sahiplerini eğitim veya çalışma yaşamlarında olumsuz sonuçlarla karşılaşma kaygısına sevk edebilmektedir.

Yükseköğretim Kurulunun 2025-2026 Yükseköğretim İstatistikleri Bülteni'ne göre, Türkiye'de yükseköğretim kurumlarında öğrenim gören 6 milyon 301 bin 434 öğrencinin 3 milyon 366 bin 849*unu kadınlar oluşturmaktadır. Kadın öğrencilerin toplam öğrenci sayısı içindeki oranı yüzde 53,4 düzeyindedir. Kadınların yükseköğretime katılım oranındaki artışa karşın, cinsel taciz ve saldırı vakalarının önlenmesine, başvuruların güvenli ve gizli biçimde alınmasına ve etkili şekilde soruşturulmasına yönelik uygulamaların üniversiteler arasında farklılık gösterdiği görülmektedir.

Temmuz 2026'da kamuoyuna yansıyan açıklamalarda, Van Yüzüncü Yıl Üniversitesi Turizm Fakültesinde görev yapan bir araştırma görevlisi; göreve başlamasının ardından farklı bir birimde görevlendirildiğini, bu süreçte cinsel saldırıya maruz kaldığını, elinde görüntüler bulunduğu söylenerek tehdit edildiğini ve durumu üniversite yöneticilerine bildirmesine rağmen gerekli desteği göremediğini ileri sürmüştür. Söz konusu kişinin yüksek dozda ilaç almasının ardından hastaneye kaldırıldığı; olayın kamuoyuna yansımaması amacıyla kendisi, ailesi ve sağlık çalışanları üzerinde baskı kurulduğu da iddialar arasında yer almıştır.

Basına ve kamuoyuna yansıyan bu hususlar yargı kararıyla kesinleşmiş olmamakla birlikte, ileri sürülen iddiaların niteliği; etkili, tarafsız ve gecikmeksizin bir idari ve adli soruşturma yürütülmesini, delillerin korunmasını ve başvuru sahibinin her türlü baskı ve misillemeye karşı korunmasını gerektirmektedir.

Bazı yükseköğretim kurumlarında cinsel taciz ve saldırıya karşı destek birimleri oluşturulmuş, tutum ve politika belgeleri hazırlanmış olsa da bu birimlerin kuruluş, görev, yetki, personel, bütçe ve bağımsızlıkları bakımından ortak ve bağlayıcı bir standardın bulunmadığı anlaşılmaktadır. Yapılan akademik ve kurumsal çalışmalarda; bazı üniversitelerde destek birimlerinin hiç kurulmadığı, kurulan bazı birimlerin ise yeterli uzman personel ve bütçeye sahip olmadığı, akademik hiyerarşi nedeniyle şikâyetlerin disiplin soruşturmasına dönüşmediği ve kurumlar arası bilgi aktarımında eksiklikler yaşandığı belirtilmektedir.

İşbu kapsamda, yükseköğretim kurumlarında son yıllarda yapılan başvuruların, başlatılan idari ve adli soruşturmaların, alınan koruyucu tedbirlerin ve uygulanan yaptırımların belirlenmesi; başvuruların hangi nedenlerle sonuçsuz kaldığının incelenmesi; başvuru sahiplerinin gizliliğinin ve güvenliğinin sağlanmasına yönelik uygulamaların değerlendirilmesi gerekmektedir.

Kadın öğrenci ve çalışanların eğitim ve çalışma haklarını güvenli biçimde kullanabilmelerini sağlayacak önleyici ve koruyucu mekanizmaların geliştirilmesi, üniversitelerde uygulanacak ortak ve bağlayıcı standartların belirlenmesi, şiddet ve liyakatsizlik döngüsünün kırılması amacıyla Meclis araştırması açılması zarureti hasıl olmuştur.