GSYH büyümesine ve bunun alt parametrelerine ilişkin
Kaynak göster
Faik Öztrak (CHP), 18 Mart 2024 tarihinde 7/10973 esas numaralı yazılı soru önergesi verdi; muhatap: Hazine ve Maliye Bakanlığı. TBMM’nin kaydına göre süresi geçtikten sonra cevaplandı (verilişinden 221 gün sonra, 25 Ekim 2024).
Faik Öztrak (CHP, Tekirdağ). “GSYH büyümesine ve bunun alt parametrelerine ilişkin”. TBMM 28. Dönem yazılı soru önergesi 7/10973, 18 Mart 2024. Vekilpedia: https://vekilpedia.com/soru-onergesi/7-10973-gsyh-buyumesine-ve-bunun-alt-parametrelerine-iliskin (erişim: 15 Ekim 2026). TBMM kaydı: https://www.tbmm.gov.tr/Denetim/Yazili-Soru-Onergesi-Detay/8f55ea67-f1b5-4921-9200-018e55bf77a2
ÖNERGENİN YOLCULUĞU
- TBMM'ye verildi
- 15. gün
- Bakanlığa iletildi
- Bakanlık cevapladı
Verilişten cevaba 221 gün, bakanlığa iletilmesinden cevaba 191 gün. Tarihler TBMM kaydından ve cevap yazısından.
Önerge metni
PDF’ten yazıya döküldü · Orijinal PDF ↗ (yeni sekmede açılır)Metnin bu bölümü (PDF s. 1) tablo; burada gösterilmiyor. TBMM PDF’inde görün ↗ (yeni sekmede açılır)
Geçmiş yıllara bakıldığında, stok değişimi-istatistiki hata kaleminin büyümeye katkısının yüksek seviyede negatif olduğu yıllar, aynı zamanda büyümenin de düştüğü yıllardır. Buna karşın 2021 yılından sonra, yüksek büyüme oranlarının görüldüğü yıllarda, bu büyümeye stok değişimlerinin katkısının önemli ölçüde negatif olduğu görülmektedir.
Gerekçenin tamamını göster (3 paragraf daha)Gerekçeyi kısalt
Yıllık GSYH Büyümesi ve Stoktaki Değişikliklerin Büyümeye Katkısı (96) NER SERRASARARKRSERASSERRASAASARA — GSYH Büyümesi -- Stokta ki Değişikliklerin Büyümeye Katkısı
Diğer taraftan, 2020 yılının sonundan başlayarak, bilhassa 2021 ve 2022 yıllarında cari fiyatlarla stok değişiminin milli gelire oranı ile sabit fiyatlarla stok değişiminin GSYH büyümesine katkısı arasında makas açılmıştır.
Stok Değişiminin Milli Gelire Oranı ve GSYH'ya Katkısı
SORULAR
0
An MONT OMOM ONA ON OM MA ON MON
12018 2019 2020 2021 2022 2023 mmm Stok Değişiminin Büyümeye Katkısı —— Stok Değişimi/GSYH Oranı
Bu farkın, enflasyonun arttığı dönemde hacim endeksinin oluşturulmasında kullanılan fiyat endeksleri arasındaki ayrışmadan kaynaklandığı düşünülmektedir." Cari fiyatlarla stok değişiminin milli gelir içindeki payı ile sabit fiyatlarla stok değişiminin büyümeye katkısı arasındaki farkın açıldığı dönem, aynı zamanda GSYH deflatörü ile TÜFE arasındaki farkın belirginleştiği; tüketici enflasyonunun üretici enflasyonunun üzerine çıktığı dönemdir.
Tüketici Fiyatlarındaki ve Üretici
GSYH Deflatörü ve TÜFE (4) Fiyatlarındaki Artışlar (96) 100,00 35,00 60,00 20,00 20,00 5,00 SARRRARRRARARESRERAR 220 2021 "2 GSYH Deflatörü — TÜFE (12 Aylık Ortalamalara Göre) —TÜFE — ÜFE
Sonuç olarak, stok değişimi kaleminin içinde istatistiki hatanın da yer alması, özellikle yüksek enflasyon dönemlerinde büyüme verilerinin sağlıklı şekilde takip edilmesini ve stok değişimlerinin ekonomi üzerindeki gerçek etkisinin görülmesini engellemektedir.
Bu çerçevede;
Milli Gelir hesaplarını büyük oranda etkileyen "Stoktaki Değişiklikler" kaleminde stok değişimleri ile istatistiki hatanın birbirinden ayrılması düşünülmekte midir?
Böyle bir düşünce var ise stok değişimlerinin ayıklanmasının ardından cari fiyatlardan sabit fiyatlara dönüşümün nasıl yapılacaktır? Bu konuda bir çalışma yürütülmekte midir?
Zafer Yükseler, "Stok Değişimi ve GSYH'ya katkısı: Yöntem ve Uygulama Denemesi" (13 Mart 2023), https://www.academia.edu/98452608/STOK DEXCANYEYCAYBOKC5X9EYC4YYBOM4C496B0 VE GSYHYA KA TKISI YWC3WB6ntem ve Uygulama Denemesi
Zafer Yükseler, "2023 Yılı GSYH Büyümesine İlişkin Değerlendirme" (6 Mart 2024) https://www.researchgate.net/publication/378766360 2023 Yili GSYH BUYUME DEGERLENDİRMESİ
Bakanlığın cevabı
Taranmış belgeden okundu · Orijinal PDF ↗ (yeni sekmede açılır)Mehmet Şimşek, Hazine ve Maliye Bakanı ·
İlgi yazınız ekinde alınan Tekirdağ Milletvekili Sayın Faik ÖZTRAK'a ait 7/10973 esas sayılı yazılı soru önergesine ilişkin olarak, Bakanlığımız tarafından hazırlanan cevap metni ektedir.
Bilgilerini ve gereğini arz ederim.
Mehmet ŞİMŞEK Bakan
Devlet Mah. Dikmen Cad. No:12, M Blok, Kat: 3-4
Tekirdağ Milletvekili Sayın Faik ÖZTRAK'a Ait 7/10973 Esas Sayılı Soru Önergesine İlişkin Olarak Hazine ve Maliye Bakanlığı Cevap Metni
Sayın Faik ÖZTRAK, öncelikle şahsıma yönelik olarak Bakanlığımıza sunduğunuz yazılı soru önergeniz için teşekkür ederim.
Dönemsel GSYH hesabında stok değişimleri kalemine ilişkin ayrı bir hesap yapılmamaktadır. GSYH büyümesinde temel alınan yöntem üretim yöntemi olup, üretim yöntemi ile harcama yönteminin dengelenmesinde stok değişimi kalemi dengeleme bileşeni olarak kullanılmaktadır. Soru önergesinde de belirtildiği üzere, stok değişimi uzun bir süredir GSYH büyümesine yüksek oranda negatif katkı vermektedir. Bunun en temel nedeni üretim yönteminde kullanılan ÜFE, İnşaat Maliyet Endeksi, Konut Fiyat Endeksi (TCMB), Hizmet ÜFE gibi deflatörlerin artışlarının, harcama yönteminde kullanılan TÜFE, YD-ÜFE ve İthalat "Birim Değer Endeksi gibi deflatörlerin artışlarına göre daha farklı olmasından kaynaklanmaktadır. Fiyat hareketlerinin çok değişken olduğu, harcama ve üretim yöntemlerine göre kullanılan deflatörlerin değişim olarak birbirlerinden ayrıştığı durumlarda stok değişiminin katkısı da negatif veya pozitif anlamda yüksek olabilmektedir. Bu durum sadece ülkemiz özelinde olmayıp, özellikle salgın sürecinden sonra birçok ülkede de ÜFE ve TÜFE endekslerinde ayrışmanın olduğu gözlemlenmiştir.
Zincirleme hacim değerlerinin hesaplanmasında her bir iktisadi faaliyet ve harcama bileşeni ayrı olarak zincirlenmektedir. Stok değişimine ilişkin bağımsız bir hesap ve ürün detayında stok değişimi kalemi için uygun bir deflatör bulunmadığından stok değişiminin
GSYH katkısının içinde ne kadarının istatistiki hata olduğu belirlenememektedir.
Öte yandan, 2025 yılı Eylül ayında yapılması planlanan ana revizyon kapsamında, dijitalleşme ile birlikte gelişen veri kaynaklarıyla Bağımsız. Yıllık GSYH hesaplamalarında yıllık bazda stok değişimine ilişkin bir hesap geliştirilmesi yönünde çalışmalar planlanmaktadır. Kullanılabilecek alternatif veri kaynaklarının kalitesine ve güvenilirliğine bağlı olarak stok değişimi hesabının ayrıca yapılabilmesi ve ilave olarak stok değişimi için ürün detayında uygun deflatör(lerin) ( sağlanabilmesi durumunda, yıllık bazda stok değişimi ile istatistiki hata katkılarının ayrıştırılması mümkün olabilecektir.
Devlet Mah. Dikmen Cad. No:12, M Blok, Kat: 3-4
Mehmet ŞİMŞEKBakan