İçeriğe atla

28. DÖNEM · 592 VEKİL · SON GÜNCELLEME

Ara
YAZILI SORU ÖNERGESİ · 7/12525 GEÇ CEVAPLANDI · 69 GÜN

Kürtçenin kamusal hizmetlerde kullanımına ilişkin

Kaynak göster

Zeynep Oduncu Kutevi (DEM Parti), 29 Mayıs 2024 tarihinde 7/12525 esas numaralı yazılı soru önergesi verdi; muhatap: Cumhurbaşkanı Yardımcılığı. TBMM’nin kaydına göre süresi geçtikten sonra cevaplandı (verilişinden 69 gün sonra, 6 Ağustos 2024).

Zeynep Oduncu Kutevi (DEM Parti, Batman). “Kürtçenin kamusal hizmetlerde kullanımına ilişkin”. TBMM 28. Dönem yazılı soru önergesi 7/12525, 29 Mayıs 2024. Vekilpedia: https://vekilpedia.com/soru-onergesi/7-12525-kurtcenin-kamusal-hizmetlerde-kullanimina-iliskin (erişim: 15 Ekim 2026). TBMM kaydı: https://www.tbmm.gov.tr/Denetim/Yazili-Soru-Onergesi-Detay/9405a0b1-be4a-458f-91ef-018fc83ac0f7

Sade metin (Markdown) →

ÖNERGENİN YOLCULUĞU

  1. TBMM'ye verildi
  2. Bakanlığa iletildi
  3. 15. gün
  4. Bakanlık cevapladı

Verilişten cevaba 69 gün, bakanlığa iletilmesinden cevaba 60 gün. Tarihler TBMM kaydından ve cevap yazısından.

Önerge metni

PDF’ten yazıya döküldü · Orijinal PDF ↗ (yeni sekmede açılır)

Aşağıdaki sorularımın Cumhurbaşkanı Yardımcısı Cevdet Yılmaz tarafından Anayasa'nın 98'inci İçtüzüğün 96" ıncı ve 99*uncu maddeleri gereğince yazılı olarak cevaplandırılmasını arz ederim.

FE — sohc U

<— Zeynep ODUNCU Batman Milletvekili

Gerekçenin tamamını göster (4 paragraf daha)Gerekçeyi kısalt

Dil bir halk için sadece kültürel bir olgu değil, aynı zamanda bir varoluş gerçeğidir. Bütün halkların var oluş süreçlerine bakıldığında bu sürecin dil temelli başladığı görülmektedir. İnsan Hakları Evrensel Bildirgesi' "bütün halkların eşit dil haklarına sahip olduğunu" bildirmesine karşın, Türkiye'de dil yasakları uygulamalarına devam edilmektedir. Milyonlarca insan tarafından konuşulan Kürtçe büyük mücadeleler sonucunda bir dil olarak kabul edilmesine rağmen; resmi bir dil olarak kabul edilmemiş, kamu hizmetlerinde, eğitimde kullanılması için çeşitli girişimler yapılmış ve sonuçsuz kalmıştır. Kürtçenin kamusal alanda kullanımı, anayasal ve yasalarla güvence altına alınmamıştır. Olağanüstü Hâl kapsamımda yayınlanan Kanun Hükmünde Kararnamelerle Kürt dili ve kültürü üzerinde çalışmalar yapan vakıflar, dernekler, Kürtçe yayın yapan basın yayın kuruluşları, Kürtçe eğitim veren kurs yerleri, okullar, Kürtçe sanat yapan tiyatrolar kapatılmıştır.

15 Mayıs 1932 tarihinde Celadet Ali Bedirhan öncülüğünde Şam kentinde Kürtçe Hawar dergisi, Latin alfabesiyle yayımlanmış ilk Kürtçe dergi olarak tarihi öneme sahiptir. Derginin Kürt dili ve edebiyatının geliştirilmesine katkılarıyla nedeniyle her yıl 15 Mayıs tarihi, Kürt Dil Bayramı olarak kutlanmaktadır. Her gelen hükümet, kendini Kürt dilinin ret edilmesi politikası üzerinden var etmiştir. Kürtçe milyonlarca yurttaşın kullandığı bir dildir ve demokratik bir kültürün gelişmesi amacıyla korunmalıdır.

Bu bağlamda;

I- Dünyada 113 ülkede birden çok resmi dil kullanılmaktadır. Demokratik toplumlarda ana dil kişinin kimliğinin ayrılmaz bir parçasıdır. Türkiye?de milyonlarca kişinin konuştuğu Kürtçenin kamusal alanda yasaklanmasının gerekçesi nedir?

SORULAR

  1. Ana dilleri Kürtçe olan çocukların, gençlerin ana dillerini öğrenmeleri için Kürtçe dersinin müfredata konması ve Kürtçe dilinde eğitim göreceği okulların açılması için bir çalışması var mıdır?

  2. Anadili Kürtçe olan ve Türkçe konuşamayan kişilerin; sağlık, ulaşım, kültür gibi haklardan yararlanmaları için resmi kurumlarda uyarı bilgi levhaları dahil çok dilli hizmet neden verilmemektedir. Bu problemi çözmek için somut adımlar atılacak mıdır?

  3. Türkiye'de yok olma ve kaybolma tehlikesi altında bulunan diller hangileridir? Bakanlığınızın Türkçe dışında diğer anadiller ile ilgili bugüne kadar yaptığı çalışmalar nelerdir?

  4. Bundan sonra anadillerin korunması için yapmayı planladığınız çalışmalar nelerdir?

  5. Türkiye'de sefer yapan uçak, metro, tren, şehirlerarası otobüs vb. hatlarında neden Kürtçe ikaz yapılmamaktadır? Bu konu hakkında bir çalışmanız var mıdır?

  6. Kürt kültür ve sanat alanındaki etkinliklerin özgürce gerçekleştirilebilmesi için alınacak tedbirler hakkında planlarınız var mıdır? Varsa nelerdir?

Bakanlığın cevabı

Taranmış belgeden okundu · Orijinal PDF ↗ (yeni sekmede açılır)

Cevdet Yılmaz, Cumhurbaşkanı Yardımcısı ·

Türkiye'nin kamu yayıncılığı yapmakla görevlendirilen tek yayın kuruluşu olan Türkiye Radyo-Televizyon Kurumu tarafından 11/11/1983 tarihli ve 2954 sayılı Türkiye Radyo ve Televizyon Kanununun 21 inci maddesinin dördüncü fıkrasında yer alan "Kurum tarafından Türkçe dışında farklı dil ve lehçelerde de yayın yapılabilir." hükmü gereğince farklı dillerde yayın yapılabilmektedir.

Bu kapsamda; Türkiye Radyo-Televizyon Kurumu bünyesinde 2009 yılında Kürtçe dilinde yayın yapan TRT Kurdi televizyon kanalı ve radyo istasyonu kurulmuştur. Yayınlarda, Kürtçe'nin Kurmanci, Zazaki ve Sorani lehçeleri kullanılmaktadır. Ayrıca söz konusu yayınlara internet ve mobil uygulamalar üzerinden herkes ulaşabilmektedir.

Diğer taraftan Diyanet İşleri Başkanlığı, din konusunda toplumu aydınlatmak için yaşayan bütün dil ve lehçeleri değerlendirmeye gayret etmektedir. Bu kapsamda 35 farklı dil ve lehçede yapılan Kur'an-ı Kerim Mealleri ve 50 dil ve lehçede yaptığı dini faaliyetleri arasında Kürtçe de yer almaktadır.

Ayrıca, Kur'an-ı Kerim ve Kürtçe Meali, Hz. Muhammed'in Hayatı, Hadislerle İslam ve Kur'an Öğreniyorum (Elif-Ba), Kürtçe dilinde yayımlanan başlıca eserlerdir. Telefon No : (0312)525 55 55 Fax : (0312) 525 5831

Cevdet YILMAZCumhurbaşkanı Yardımcısı

Metin otomatik okundu. Yanlış okunan bir yer görürseniz bildirin. Hata bildir