Yürütülen para politikasına ilişkin
ÖNERGENİN YOLCULUĞU
- TBMM'ye verildi
- Bakanlığa iletildi
- 15. gün
- Bakanlık cevapladı
Verilişten cevaba 147 gün, bakanlığa iletilmesinden cevaba 137 gün. Tarihler TBMM kaydından ve cevap yazısından.
Önerge metni
PDF’ten yazıya döküldü · Orijinal PDF ↗ (yeni sekmede açılır)Aşağıda belirtilen sorularımın Hazine ve Maliye Bakanı Sayın Mehmet Şimşek tarafından Anayasanın 98'inci ve TBMM İçtüzüğün 96'ncı ve 99'uncu maddeleri gereğince yazılı olarak cevaplandırılmasını arz ederim.
TÜİK tarafından 5 Ağustos 2024 tarihinde yapılan açıklamaya göre TÜFE 12 aylık ortalamada "669,53 artış göstermiştir. Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası (TCMB) Para Politikası Kurulu (PPK), politika faizini 2023 yılı ağustos ayında 9025 olarak tespit etmişken bugün 9050"dir ve bir yıllık faiz oranı artışı 96100'dür. 31.08.2023 tarihinde İstanbul serbest piyasada dolar 26,7 liradan; euro 29,1 liradan işlem görmekteyken bugün dolar 33,5 liradan ve euro 37,1 liradan işlem görmekte ve buna göre son 12 ayda dövizdeki yükseliş yaklaşık 9025 olmaktadır.
Bu rakamlar, yürütülen ekonomi ve para politikaları neticesinde ülkemizde faizin, enflasyonun ve döviz kurunun sürekli bir yükseliş eğilimi içerisinde olduğunu göstermektedir. Buna mukabil 20 Mayıs 2024 tarihinde, TCMB'nin rezerv artışı için döviz alımı yaptığına ve eğer piyasadan döviz alımı yapılmasaydı doların 20 lira seviyelerine düşeceğine dair medyaya
Gerekçenin tamamını göster (3 paragraf daha)Gerekçeyi kısalt
TBMM Halkla İlişkiler Binası, E Blok Kat5 Oda NoE$!i, Bakanlıklar ANKARA yansıyan beyanınızdan mevcut para-faiz-enflasyon politikasının bilinçli bir biçimde sürdürüldüğü anlaşılmaktadır.
Söz konusu politikaların ortaya çıkardığı koşullar nedeniyle "carry trade" olarak adlandırılan ve bir ülkede düşük faizle alınan dövizin bir başka ülkede mevduat yatırımı, tahvil alımı vs. yollarla yüksek faizle borç vermeye imkân tanıyan sistemin ülkemizde de yaygınlaştığı iddia edilmektedir.
Bu bağlamda;
SORULAR
Carry trade olarak adlandırılan sisteme yönelik ülkemizde kısıtlayıcı bir uygulama var mıdır?
Carry trade yatırımcısı olarak kabul edilen yabancı şahıslardan elde edilen gelir ya da banka sigortaları muamele vergisi oranları ne kadardır? Yabancı yatırımcıların ülke kaynaklarımızı sömürmesinin önüne geçmek için vergi oranlarının artırılması planlanmakta mıdır?
Carry trade uygulamasının Hazine'ye vereceği muhtemel zararlarla ilgili hangi önlemler alınmıştır?
4, Carry trade'in mevcut banka mevduatları içerisindeki oranı ve tutarı ne kadardır?
Döviz kurunun ve faiz oranlarının yüksek olduğu bir ülke ekonomisi carry trade sistemi için bir cazibe var etmekte midir?
Carry trade üzerinden ülkemizden bugüne kadar çıkan ve 2024 yılında çıkması öngörülen döviz/TL ne kadardır? Bu durum finans sistemimiz için sürdürülebilir midir? 2001'de yaşanan ekonomik krize benzer finansal sonuçların doğmasının önüne geçilmesi amacıyla hangi politikaların uygulanması planlanmaktadır?
Vatandaşlarımızı satın alma gücünü doğrudan etkileyen TÜFE ve piyasadaki nihai fiyatların belirlenmesine etki eden ÜFE"deki artışın bir etkeni olan döviz yükselişine karşı geliştirilen tedbirler nelerdir?
Para Politikası Kurulunun (PPK) uyguladığı faiz politikası, döviz mevduatlarının Türk Lirası mevduatına dönüştürülmesi yönünde bir teşvik içermekte midir?
Türk Lirasının döviz karşısındaki değer kaybını durdurmak amacıyla 2021 yılında yürürlüğe giren Kur Korumalı Mevduat (KKM) uygulamasında Hazine'den mevduat hesabı sahiplerine toplam kaç TL ödeme yapılmıştır?
Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası'nın dolar ve euro cinsinden mevcut rezervlerinin ne kadarı döviz alımları ve ne kadarı borçlanma yoluyla edinilmiştir?
TBMM Halkla İlişkiler Binası, E Blok Kat:3 Oda NoE3l 1, Bakanlıkla ANKARA e-posla: necmettin.caliskanf)tbmm.şov.tr www
Bakanlığın cevabı
Taranmış belgeden okundu · Orijinal PDF ↗ (yeni sekmede açılır)Mehmet Şimşek, Hazine ve Maliye Bakanı ·
İlgi yazınız ekinde alınan Hatay Milletvekili Sayın Doç. Dr. Necmettin ÇALIŞKAN"'a ait 7/15298 esas sayılı yazılı soru önergesine ilişkin olarak, Bakanlığımız tarafından hazırlanan cevap metni ektedir.
Bilgilerini ve gereğini arz ederim.
Mehmet ŞİMŞEK Bakan
Devlet Mah. Dikmen Cad. No:12, M Blok, Kat: 3-4
Hatay Milletvekili Sayın Doç. Dr. Necmettin ÇALIŞKAN'a Ait 7/15298 Esas Sayılı Soru Önergesine İlişkin Olarak Hazine ve Maliye Bakanlığı Cevap Metni
Sayın Doç. Dr. Necmettin ÇALIŞKAN, öncelikle şahsıma yönelik olarak Bakanlığımıza sunduğunuz yazılı soru önergeniz için teşekkür ederim.
Ülkemizde, "carry trade" olarak adlandırılan faiz farklılıklarından kaynaklı kâr amaçlı portföy yatırımlarını doğrudan kısıtlamaya yönelik bir uygulama bulunmamakla birlikte bununla ilişkili risk teşkil edebilecek spekülatif sermaye hareketlerini ve oynaklığı azaltıcı etkiye sahip düzenlemeler bulunmaktadır. Döviz piyasalarına yönelik istikrarı artırıcı makroihtiyati önlemler; sağlıksız fiyat oluşumlarına neden olan spekülatif pozisyonları azaltmayı, yurt içi türev piyasalarının geliştirilmesine katkı sağlamayı, bu kapsamdaki döviz pozisyonlarının belirli vadelerde yoğunlaşmasını önleyerek finansal istikrara katkı sağlamayı amaçlamaktadır. Yine bu kapsamda, Türk bankalarının yurt dışı yerleşiklerle yaptığı türev (swap) işlemler için BDDK tarafından sınır düzenlemesi mevcuttur. Bunun yanı sıra, bankaların yurt dışı Türk lirası plasman, Türk lirası repo, Türk lirası depo ve Türk lirası kredi işlemlerinin yasal özkaynaklarına oranı için de sınır belirlenmiştir.
Banka ve sigorta şirketlerinin 6361 sayılı Kanuna göre yaptıkları işlemler hariç olmak üzere her ne şekilde olursa olsun yapmış oldukları bütün muameleler dolayısıyla kendi lehlerine her ne nam ile olursa olsun nakden veya hesaben aldıkları paralar banka ve sigorta muameleleri vergisine tabidir. Bu itibarla, söz konusu işlemler nedeniyle bankalarca lehe para alınması halinde (komisyon, ücret vs.) söz konusu paralar üzerinden 945 oranında banka ve sigorta muameleleri vergisi hesaplanmaktadır. Öte yandan, 193 sayılı Kanun kapsamında mevduat faizleri menkul sermaye iradı olarak tanımlanmış olup, tevkif suretiyle vergilendirilmekte ve tevkifat oranları 22/7/2006 tarihli ve 2006/10731 sayılı Bakanlar Kurulu Kararının eki Karar ile belirlenmiş bulunmaktadır.
Bununla birlikte, ülkemizde uygulanan politikaların sonucu olarak son dönemde yatırımcı ilgi ve güvenindeki yükselişe paralel olarak sermaye girişi gerçekleşmektedir. Ülke risk primindeki düşüş ve dezenflasyon sürecine artan güvenle birlikte yurt içi ve yurt dışı yatırımcıların Türk lirasına yatırımlarında önemli bir artış olduğu görülmektedir. İlgili yatırımlar sadece "carry trade" olarak adlandırılan işlemlerden ibaret olmayıp önemli bir kısmı orta, uzun vadeli devlet iç borçlanma senetleri, hisse senedi, eurobond gibi yatırımlardan oluşmaktadır. Yatırımcıların portföylerinde Türk lirası tercihini artırmaları döviz rezervlerimizde artış sağlamakta olup böylelikle makro ekonomik önlemlerin sonuçları birçok
Devlet Mah. Dikmen Cad. No:12, M Blok, Kat: 3-4 alanda etkisini göstermeye devam etmektedir. Ekonomi politikaları ile bir yandan fiyat istikrarını bir yandan da portföy akımlarından bağımsız olarak finansal sistemin dayanıklılığının daha da artırılması ve finansal istikrarın güçlendirilmesi hedeflenmektedir.
Ayrıca, Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası (TCMB) dezenflasyonun en kısa sürede tesisi, enflasyon beklentilerinin çıpalanması ve fiyatlama davranışlarındaki bozulmanın kontrol altına alınması için 2023 yılının ikinci yarısından itibaren güçlü bir parasal sıkılaştırmaya gitmiştir. TCMB'nin sıkı para politikasında kararlı bir duruş sergilemesi Türk lirasına yönelik spekülasyonları en aza indirerek döviz kuru istikrarını desteklemektedir.
Diğer taraftan, Kur Korumalı TL Vadeli Mevduat ve Katılma Hesapları (KKM) uygulamasına (o ilişkin (o veriler || "#ffps://muhasebathmb. gov.ir/merkezi-yönetim-butceistatistikleri", TCMB tezervine ve portföy yatırımlarına ilişkin veriler | ise "htips:/www.tecmb.gov.ir/" o internet (adreslerinde yayımlanmakta ve kamuoyuyla paylaşılmaktadır.
Devlet Mah. Dikmen Cad. No:12, M Blok, Kat: 3-4
Mehmet ŞİMŞEKBakan