Kara para aklama ve terörün finansmanının önlenmesine yönelik çalışmalara ilişkin
Kaynak göster
Özgür Karabat (CHP), 11 Aralık 2023 tarihinde 7/7337 esas numaralı yazılı soru önergesi verdi; muhatap: Hazine ve Maliye Bakanlığı. TBMM’nin kaydına göre süresi geçtikten sonra cevaplandı (verilişinden 52 gün sonra, 1 Şubat 2024).
Özgür Karabat (CHP, İstanbul). “Kara para aklama ve terörün finansmanının önlenmesine yönelik çalışmalara ilişkin”. TBMM 28. Dönem yazılı soru önergesi 7/7337, 11 Aralık 2023. Vekilpedia: https://vekilpedia.com/soru-onergesi/7-7337-kara-para-aklama-ve-terorun-finansmaninin-onlenmesine-yonelik-calismalara-iliskin (erişim: 15 Ekim 2026). TBMM kaydı: https://www.tbmm.gov.tr/Denetim/Yazili-Soru-Onergesi-Detay/d69a79f4-6454-46a4-bb5f-018c5d04faf4
ÖNERGENİN YOLCULUĞU
- TBMM'ye verildi
- Bakanlığa iletildi
- 15. gün
- Bakanlık cevapladı
Verilişten cevaba 52 gün, bakanlığa iletilmesinden cevaba 43 gün. Tarihler TBMM kaydından ve cevap yazısından.
Önerge metni
PDF’ten yazıya döküldü · Orijinal PDF ↗ (yeni sekmede açılır)Sayı :
Aşağıdaki sorularımın T.C. Hazine ve Maliye Bakanı Sayın Mehmet ŞİMŞEK tarafından Anayasa'nın 98. ve TBMM İçtüzüğü'nün 96. Maddeleri gereğince yazılı olarak cevaplandırılmasını arz ederim.
Gerekçenin tamamını göster (7 paragraf daha)Gerekçeyi kısalt
Ülkemiz, 21 Kasım 2021'de, kara para aklama ve terörün finansmanıyla mücadele önlemlerinin yetersiz olduğu sonucuna varıldığı için Mali ve Ürdün ile birlikte küresel kara para aklama ve terör finansmanı gözlemcisi FATF tarafından "gri listeye" alınmıştır. Son olarak kara para aklama konusunda maalesef ABD Kongresi'ne sunulan yeni raporda da Türkiye'nin adı geçmektedir. ABD'nin devlet kurumu olan Development Finance Corporation (DFC), ABD Kongresi'ne sunduğu raporda Türkiye'ye dair ithamlar bulunmaktadır. Söz konusu raporda, çeşitli usulsüzlükler ve kara para aklama gibi iddialar gündeme getirilmiştir.
ABD Hazinesi Yabancı Varlıklar Kontrol Dairesi (OFAC) konuyla yakından ilgilenmektedir, Libya'dan, Irak'tan on milyarları bulan kara paranın Türkiye'de aklanması raporda belirtilmiş olup uluslararası yaptırımlarla dizginlenmemiz potansiyel hedef olarak gösterilmiştir. Bu olayın ulusal boyutu ise vergi kaybı, AKP iktidarı kaynak aradığı bu dönemde, KDV ve türevleri üzerine yapılandırma planlamak yerine buradaki vergi kayıplarını ve mali açığı tahsil etmelidir.
Öte yandan Türkiye'de konuya ilişkin soruşturma devam ederken kanuna aykırı bir şekilde takipsizlik kararı verildiği ve kanunen, kara para ile ilgili denetim ve soruşturmayı MASAK'ın yürütmesi gerekirken BDDK Kanunu'na göre işlem yapılması tereddütler yaratmıştır.
Bilindiği üzere Mali Eylem Görev Gücü (FATF) kara paranın aklanması ve terörizmin finansmanının engellenmesi konularında Türkiye'yi, üzerine düşeni yapmadığı iddiasıyla "gri listeye" aldığını açıklamıştır. Sayın Bakan, konuyla alakalı "Sıkı yapılandırmalar ve denetimler uygulanacağını" söylemesine rağmen ülkemizde pos cihazı tefeciliği, dolandırıcılık, yüksek faizli komisyonculuk ve riskli finansmanlar konusunda yeterince mücadele edilmediği eleştirileri devam etmektedir.
AKP iktidarı, yeni ekonomi politikasıyla başarılı olduğunu iddia etmesine rağmen yaşanan ekonomik kriz ve yüksek enflasyon bunun tam aksi bir tablo yaşandığını kanıtlamaktadır. Hükümetin sıcak paraya olan ihtiyacı bir başarı değil, tam bir başarısızlık örneğidir. Öyle ki döviz girdisi noktasında esnek ve kontrolsüz para akışına hala izin verilmesi de bu başarısızlığın bir sonucudur. Bu durum uluslararası arenada ülkemizin hem güvenirliğini hem de saygınlığını ciddi oranda zedelemeye devam etmektedir.
AKP iktidarınca yap boza dönen ekonomimiz, yeni dönemde ikili kur sistemi, kur korumalı mevduat vb. politikalarla kaynağı belirsiz girdiler konusunda çözüm üretmekten uzaktır. Ülkemizin aradan geçen onca zamana rağmen hala eri listede olmasının en büyük nedeni denetimsizlik, hukuksuzluk ve kurumlar arası uyumsuzluklar olarak değerlendirilmektedir. Ekonomideki belirsizlik ve öngörüsüzlük; yönetimin hedefleri tutturmadaki başarısızlığı ile birleşince ülkemizde ekonomik kriz daha da derinleşmekte, ekonomimize ve ekonomi kurullarımıza duyulan güven de erozyona uğramaya devam etmektedir.
Buna göre;
SORULAR
Türkiye ekonomisine denetimsiz para girişi yapılan "pos cihazları" konusunda kurumunuz bünyesinde devam eden bir soruşturma bulunmakta mıdır? Bu kapsamda cezai müeyyide uygulanan kişi ya da iş yeri sayısı kaçtır? Bunlara toplamdan ne kadar ceza uygulanmıştır?
Usulsüz para transeferlerinde kullanılan pos cihazları kimlere hangi suretle dağıtılmıştır?
Kurumunuz bünyesinde bunlara ilişkin ne gibi denetimler yapılmaktadır?
Yurtdışından ülkemize gelen kaynağı belirsiz girdilerin ekonomik getirisi, ülkemizin saygınlığından ve güvenirliğinden daha mı değerlidir?
Mali Eylem Görev Gücü'nün (FATE), kara paranın aklanması ve terörizmin finansmanının engellenmesi konularında Türkiye'yı gri listeden çıkarması için ne gibi adımlar atılmıştır?
İstanbul Kapalıçarşı'da gerçekleşen usulsüz mali işlemlere dair tarafınıza herhangi bir şikâyet ulaşmış mıdır? Bu konuda ne gibi iş ve işlemler yapılmıştır?
Özellikle Libya ve Irak'tan gelip altın alma bahanesi altında pos cihazı üzerinden para aklandığı yönündeki iddialar doğru mudur? Bugüne kadar konuya ilişkin herhangi bir iş ve işlem yapılmış mıdır?
Özellikle çalışan ve dar gelirli yurttaşlarımıza vergi mükellefiyeti noktasına uygulanan ağır yaptırımların vergi kaçakçılığı ve vergi yolsuzluğu yapanlara da etkin biçimde uygulanması yönünde ne gibi çalışmalar yapılmaktadır?
Bakanlığın cevabı
Taranmış belgeden okundu · Orijinal PDF ↗ (yeni sekmede açılır)Mehmet Şimşek, Hazine ve Maliye Bakanı ·
İlgi . 20/12/2023 tarihli ve E-43452547-120.07.04- 1344244 sayılı yazınız.
İlgi yazınız ekinde alınan İstanbul Milletvekili Sayın Özgür KARABAT'a ait 7/7337 esas sayılı yazılı soru önergesine ilişkin olarak, Bakanlığımız tarafından hazırlanan cevap metni ektedir.
Bilgilerini ve gereğini arz ederim.
Mehmet ŞİMŞEK Bakan
Devlet Mah. Dikmen Cad. No:12, M Blok, Kat: 3-4 e-posta; sgbsoruonergeleri(ihmb.gov.tr Elektronik Ağ: www.hmb.gov.ir İstanbul Milletvekili Sayın Özgür KARABAT'a Ait 7/7337 Esas Sayılı Soru Önergesine İlişkin Olarak Hazine ve Maliye Bakanlığı Cevap Metni
Sayın Özgür KARABAT, öncelikle şahsıma yönelik olarak Bakanlığımıza sunduğunuz yazılı soru önergeniz için teşekkür ederim.
Bankalar, 5464 sayılı Banka Kartları ve Kredi Kartları Kanuna tabi kuruluşlar olup bu kapsamda POS tahsisi yapacakları ve limit belirleyecekleri üye işyerlerinin kimlik tespitini yapmak, moralitesini ve kredi değerliliğini analiz etmek, POS'tan geçen işlemlerle ilgili ulusal ve uluslararası standartlara uygun olarak gerekli güvenlik tedbirlerini almak, aklama suçuna ilişkin şüpheli işlemleri tespit edip raporlayacak bir sistem kurmak ve işletmek zorundadır. Bu kapsamda, bankaların ilgili mevzuata uyum düzeyleri periyodik olarak gözden geçirilmektedir.
Diğer taraftan, 1567 sayılı Kanun kapsamında Türk Parası Kıymetini Koruma Hakkında 32 Sayılı Karar uyarınca döviz alım satım yetkisi T.C. Merkez Bankası, bankalar, Borsa İstanbul A.Ş. ile ilgili mevzuat kapsamında olmak üzere kıymetli maden aracı kuruluşlar PTT ve yetkili müesseselere verilmiştir. Buna karşılık çoğunlukla kuyumcu ve ödeme kuruluşu gibi iş yerlerinin yetkisiz olarak faaliyet gösterdikleri bilinmekte olup, Bakanlığımızca yetkisiz döviz alım satımı ile mücadele ve bu alandaki kayıt dışılığı önleme faaliyetleri sürdürülmektedir.
Bu kapsamda, yetkisiz döviz alım satım (faaliyet izni bulunmadığı halde kayıt dışı döviz alım satım yapan iş yerleri) ile mücadelede Bakanlığımız 2021 yılında uygulamaya alınan yetkisiz döviz alım satım e-Devlet ihbar sistemi başta olmak üzere CİMER ve diğer kanallar üzerinden ihbarlar almakta, yürütülen araştırmalar ve planlı denetim programları kapsamında söz konusu yetkisiz faaliyet gösteren iş yerlerinde Gelir İdaresi Başkanlığı tarafından denetimler yapılmaktadır.
Öte yandan, Ülkemizin gri listeden çıkması amacıyla başta 7262 Sayılı Kitle İmha Silahlarının Yayılmasının Finansmanının Önlenmesine İlişkin Kanun olmak üzere pek çok mevzuat değişikliği yapılmıştır. Türkiye'de Suç Gelirlerinin Aklanması ve Terörizmin Finansmanı ile Mücadelede ve Müsadere Uygulamalarında Etkinliğin Artırılması Strateji
Belgesi (2021-2025) 2021 yılında Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe girmiştir.
Ayrıca uygulamada etkinliğin sağlanması amacıyla, MASAK Başkanlığı hem analiz ve denetim ile görevli personel sayısını 9050'ye yakın oranda artırmış, hem de yeni daireler ihdas etmiştir. Bu süreçte 5549 ve 6415 sayılı Kanun kapsamındaki denetimler sıklaştırılmış ve kanuni zorunluluklara uymayan yükümlülere idari para cezaları uygulanmıştır.
Devlet Mah, Dikmen Cad. No:12, M Blok, Kat: 3-4 e-posta; sgbsoruonergelerilihmi. goy.ir Elektronik Ağ: www.hmb.gov.ir
Yapılan düzenlemeler neticesinde, Mali Eylem Görev Gücü'nün (FATF) Temmuz 2023 tarihli raporunda bahse konu 26 numaralı ve "Finansal Kuruluşların Düzenlenmesi ve Denetlenmesi" başlıklı tavsiyesine tamamıyla uyum sağlandığı belirtilmiştir. Bununla birlikte Ülkemiz halihazırda 40 FATF Tavsiyesinden 39*una uyumlu durumdadır. Kalan tek konu kripto varlıklara ilişkin düzenlemedir. Bu konuda da gerekli adımlar atılmaktadır. Öte yandan, FATF tarafından 27 Ekim 2023 tarihinde yapılan açıklamada Ülkemizin gri listeden çıkmasına yönelik Eylem Planı kapsamında yaptığı başarılı çalışmalar vurgulanmış ve tamamlaması gereken sadece bir husus kaldığı ifade edilmiştir. Belirtilen eksikliklerin giderilmesi amacıyla tüm ilgili kurum ve kuruluşların katkısı ile gerekli adımlar atılmış olup, Ülkemizin gri listeden çıkması beklenmektedir.
Devlet Mah. Dikmen Cad. No:12, M Blok, Kat: 3-4 e-posta; 8
Mehmet ŞİMŞEKBakan