Ayçiçeği üretiminde yaşanan sorunlara ilişkin

2024 yılı 1. tahmine göre yağlık ayçiçeği üretiminin 2,1 milyon ton olacağı öngörülmektedir. 2023 ayçiçeği ekim alanı; e Edirme'de 1.294.200 dekar, " Kırklareli'nde 977.300 dekar, "e Tekirdağ'da 1.746.150 dekardır.

Bakanlığımız teknik elemanları tarafından Trakya illerinde saha ziyaretleri gerçekleştirilmiştir.

Erken ekim yapılan alanlarda bitki gelişiminin daha iyi olduğu, yağışlar nedeniyle Nisan sonu ve Mayıs ayı başında ekim yapılan alanlarda ise Haziran ve Temmuz aylarında gerçekleşen yüksek sıcaklıklar özellikle Edirne ve kısmen Kırklareli ilinde bitki gelişiminde olumsuzluklara neden olmuştur. Yağışların lokal olması nedeniyle bitki gelişiminde bölgelere göre farklılıklar oluşmuştur.

Üreticilerimizin korunmasına yönelik alınan tedbirler ise:

Yurtiçi alımlarını teşvik etmek ve fiyatların maliyetlerin üzerine çıkarılması için tarife kontenjanı uygulaması 06.08.2024 tarihli ve 32624 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanmıştır.

Fark ödemesi desteği 1.000 TL/ton'dan 2,25 kat artış ile 2.250 TL /ton'a, e" Mazotile gübre desteği 142 TI./da'dan 9045 artış ile 206 TL/da'a çıkarılmıştır.

"e Ayçiçeğinde alım yapan ve en büyük üretici birliği olan TRAKYABİRLİK uygun koşullarda finansman sağlamıştır.

Tarım politikalarının amaçları, ilkeleri ve öncelikleri doğrultusunda tarım sektörüyle ilgili politikaların planlanmasına yönelik 5488 sayılı Tarım Kanunu'nun 7'nci maddesinde değişikliğe gidilmiştir. Bahse konu kanuni düzenlemeye istinaden "Tarımsal Üretimin Planlanması Hakkında Yönetmelik" yayımlanarak yürürlüğe girmiştir.

Yapılan düzenlemeyle ürünlerin arz ve talep miktarı dikkate alınarak tarım havzası veya işletme bazında ürün veya ürün gruplarının en uygun yerde üretilmesi sağlanacak, ilin ekolojisine uygun ve suyu merkeze alan bir anlayış çerçevesinde oluşturulacak bitkisel üretim deseninde stratejik ürünler önceliklendirilecektir.

8859 sayılı 2025-2027 Yıllarında Yapılacak Bitkisel Üretime Yönelik Desteklemeler ile Diğer Bazı Tarımsal Desteklemelere İlişkin Cumhurbaşkanı Kararı kapsamında bitkisel üretimde yeni destekleme modeline ilişkin hususlar düzenlenmiştir.

Cumhurbaşkanı Kararı ile tarımsal üretimin ve gıda arz güvencesinin sürdürülebilirliğinin sağlanması, üretim planlamasına katkı sağlaması, verim ve kalitenin artırılması, tarımsal üretimde çevreci yaklaşımların benimsenmesi ve uygulanan politikaların etkinliğinin artırılması amaçlanmıştır.

Bu kapsamda, ülke ihtiyacının yurt içi üretimle karşılanabilmesi için verim ve kalitenin artırılması, kayıtların güncel tutulması ile üretim sürecinde yaşanan maliyet artışları ve fiyat istikrarsızlıkları gibi olumsuz koşullardan üreticilerin korunması hedeflenmektedir.

Bu Cumhurbaşkanı Kararı ile;

TARIM VE ORMAN BAKANLIĞI Strateji Geliştirme Başkanlığı e İlk defa bitkisel üretim destekleri 3 yıllık ve üretim döneminden önce açıklanmıştır. Destek kalemlerinde sadeleştirmeye gidilerek, bitkisel üretim yapan Çiftçi Kayıt Sistemi'ne (ÇKS) kayıtlı tüm üreticilerimizin destek alması sağlanmıştır.

Üretim planlaması kapsamındaki stratejik ürünlere ilave destek verilecektir. e Sukısıtı olan havzalarda münavebeye uygun üretime ilave destek sağlanacaktır. e Kamu kuruluşları tarafından ıslah edilen milli tohumla üretim yapan üreticilerimiz ilave destek alacaktır.

Destek tutarları girdi maliyetlerindeki değişikliklere göre her yıl güncellenecektir. e Çiftçilerimiz üretime karar vermeden önce, hangi havzada, hangi ürüne, ne kadar destek alacağını bilerek planlı şekilde faaliyete başlayabilecekler ve bu sayede plansız üretimin getirdiği birtakım olumsuzluklardan etkilenmeyecektir.

Bitkisel üretimin desteklenmesi programıyla çiftçilere temel destek, planlı üretim desteği ve üretimi geliştirme destekleri verilecektir.

Yeni destekleme modelinde yağlık ayçiçeği üretim planlaması kapsamında yer alan ürünler içerisinde yer içerisinde yer aldığı için; temel, planlı üretim ve su kısıtı kapsamında desteklenecektir. Bu kapsamda temel destekle, planlama kapsamında yağlık ayçiçeğini havzasında üretildiğinde mazot maliyetinin yüzde 50'si ve gübre maliyetinin yüzde 25'i karşılanacaktır. Temel desteğe ilave olarak planlı üretim desteği verilecektir. Böylelikle bu üreticilerin mazot maliyetinin yüzde 100 'ü ve gübre maliyetinin yüzde 50' si karşılanacaktır.

Diğer taraftan su kısıtının olduğu 11 ilin 52 ilçesinde ise planlama kapsamında az su tüketen ürünlerin içerisine yağlık ayçiçeğine yer verilerek çiftçilerimize gübre maliyetinin kalan 9650'lik kısmı da yeraltı su kısıtı desteği olarak verilecektir. Böylece bu bölgelerde üretim planlamasına uygun yağlık ayçiçeği ekimi yapan üreticilerin mazot ve gübre maliyetinin 0100'ü desteklenecektir. Çiftçilerimize bitkisel üretim destekleri nakdi olarak ödenecektir.

Kamu araştırma enstitüleri ve üniversiteler tarafından yağlık ayçiçeği, ürünlerin yurt içinde ıslah edilerek tescil edilen çeşitlerinin yurt içinde üretilip sertifikalandırılan tohumunu kullanarak ekim/dikim yapan çiftçilere 0,6 katsayısı kadar ilave destek ödemesi yapılmaktadır. Ayrıca, Bakanlığımızca 2021 yılından itibaren ülkemiz genelinde işlenmeyen, nadasa bırakılan veya işlemeli tarıma uygun olmayan arazilerde gerek bitkisel üretimin artırılması gerekse kuraklığa dayanıklı çeşitlerin ekilişlerinin yaygınlaştırılmasına yönelik "Tarım Arazilerinin Kullanımının Etkinleştirilmesi Projesi" yürütülmektedir. Proje kapsamında işlenmeyen, nadasa bırakılan veya işlemeli tarıma uygun olmayan arazilerin, uygun münavebe planı ve ekim yöntemleri uygulayarak stratejik ürünlerin üretiminde kullanılması, iklim değişikliğini dikkate alarak uygun çeşitlerle hububat, baklagil ve yağlı tohumlu bitkilerin üretiminin geliştirilmesi sağlanmaktadır. Söz konusu proje kapsamında yağlı tohumlu bitkiler üretimine öncelik verilmektedir.

İbrahim YUMAKLIBakan