İki yıl süreyle işlenmeyen tarım arazilerinin Bakanlık tarafından tarımsal amaçlı kiraya verilmesi uygulamasına ilişkin

23.03.2023 tarihinde 5403 sayılı Kanun'da yapılan değişiklikte Bakanlıkça tarımsal amaçlı olarak kiraya verilecek tarım arazilerinin işlenmemesine neden olan sebeplere yer verilmiş olup bu nedenler; hisselilik, mülkiyet ihtilafı, parçalılık, tarımsal faaliyete son verilmesi, göç veya başka bir sebepler olarak sıralanmıştır.

İşlenmeyen Tarım Arazilerinin Tarımsal Amaçlı Kiraya Verilmesine İlişkin Yönetmelik'in 5? inci maddesi kapsamında oluşturulan Arazi Tespit Komisyonu, Hazinenin özel mülkiyetinde veya Devletin hüküm ve tasarrufu altında bulunan tarım arazileri hariç olmak üzere mülkiyeti gerçek veya tüzel kişilere ait olup üst üste iki yıl süreyle işlenmeyen tarım arazileri, arazinin vasfının değiştirilmemesi ve kiralayan tarafından tarımsal üretimde kullanılması şartıyla bu Yönetmelik hükümleri çerçevesinde Bakanlıkça sezonluk olarak kiraya verilmek üzere tespitini gerçekleştirir.

Söz konusu Yönetmeliğin 2'nci maddesinde yer alan "Hazinenin özel mülkiyetinde veya Devletin hüküm ve tasarrufu altında bulunan tarım arazileri hariç olmak üzere, mülkiyeti gerçek ve tüzel kişilere ait olan ve üst üste iki yıl süreyle işlenmeyen tarım arazilerinin, Bakanlıkça tarımsal amaçlı sezonluk olarak kiraya verilmesine ilişkin iş ve işlemleri kapsar" hükmü ile arazinin hisseli olması veya intikal yapılmamış olmasının işlenmeyen tarım arazilerinin tespit işleminde ve kesinleşen kira parselleri listesi oluşma sürecinde bir etkisi bulunmayıp; maliklerin durumu sadece kira bedelinin yatırılması aşamasında önemlilik arz edecek olup şayet malik/malikler biliniyorsa kira bedeli maliklerin hesaplarına yatırılabilecek; arazi sahibi ve maliklere ulaşılamaması durumunda ise İşlenmeyen Tarım Arazilerinin Tarımsal Amaçlı Kiraya Verilmesine İlişkin Yönetmelik'in 9*uncu maddesinin 16'ncı bendi kapsamında "Arazi maliklerine veya hak sahiplerine ulaşılamaması halinde; kira bedelleri Bakanlıkça belirlenecek bir kamu bankasında araziye özgülenerek açılacak üçer aylık vadeli hesapta nemalandırılır." Hükmüne yer verilmiştir.

Yönetmeliğin 9*uncu maddesinin 8'inci bendi kapsamında "Kiralama öncelikli olarak; kiraya verilecek tarım arazisinin bulunduğu yerleşim yerinde ikamet edenlere, sivil toplum kuruluşlarına ve meslek odalarına yapılır" hükmü ile Yönetmeliğin 9*uncu maddesinin 9*uncu bendi kapsamında "Kiralanacak tarım arazileri, rayiç kira bedelinden az olmamak üzere öncelikle istekli olan sekizinci fıkrada belirtilen öncelikli gruplara, öncelikli gruplardan birden fazla istekli çıkması halinde en yüksek teklifi verene, öncelikli gruplardan istekli çıkmaması halinde ise diğer isteklilerden en yüksek teklifi verene kiralanır" hükmüne göre kiralama işlemi gerçekleştirilecektir.

İşlenmeyen Tarım Arazilerinin Tarımsal Amaçlı Kiraya Verilmesine İlişkin Yönetmelik'in 9'uncu maddesinde yer alan hükümlere göre; kiralanacak tarım arazileri listesinin oluşturulması ile bahse konu listede kiracıların yetiştirecekleri ürün ve ürün grupları belirtilecektir. Ürün ve ürün grupları Yönetmeliğin 9"uncu maddesi 19'uncu bendi kapsamında "Kiracı, kiralama sezonu boyunca kiraladığı tarım arazisi üzerinde, tarımsal üretim planlaması kapsamında belirlenen ürün/ürün gruplarını üretmekle, genel tarımsal üretim tekniklerine riayet etmekle, toprağın yapısını bozacak uygulamalardan kaçınmakla, arazi üzerindeki çok yıllık bitkiler ve varsa sabit tesisleri korumakla yükümlüdür." hükmüne yer verilmiştir. Ayrıca ilgili maddenin 1'inci bendinde ise "Kiralanan tarım arazileri Bakanlıkça belirlenen kayıt sistemlerine kaydedilir ve kiracılar bu arazilerle ilgili tarımsal desteklerden yararlandırılır." hükmü yer almaktadır.

TARIM VE ORMAN BAKANLIĞI Strateji Geliştirme Başkanlığı

İşlenmeyen tarım arazilerinin tarımsal amaçlı kiralama işlemi İl Tarım ve Orman Müdürlükleri ile kiracı arasında gerçekleştirilecektir. İşlenmeyen Tarım Arazilerinin Tarımsal Amaçlı Kiraya Verilmesine İlişkin Yönetmelik'in 9*uncu maddesinin 20'inci bendi kapsamında "Kiracı; ilgili Kanun, bu Yönetmelik ve kira sözleşmesi hükümlerine uygun hareket edip etmediğinin takibi amacıyla il/ilçe müdürlüğünce yapılacak denetimleri kabul eder. Yapılan inceleme, tespit ve kontroller bir rapora bağlanır. Düzenlenecek raporda, başvuruda belirtilen faaliyetlere, kira sözleşmesinde belirtilen şartlara veya bu Yönetmelik hükümlerine aykırılığın olup olmadığı ile bu aykırılıkların on beş günü geçmemek üzere verilecek sürede giderilip giderilemeyeceği belirtilir. Belirtilen sürede aykırılıkların giderilmesinin gerektiği düzenlenen raporda kiracıya bildirilir. Verilen sürenin tamamlanmasının ardından kiracı tarafından ek süre talep edilmesi durumunda on beş günü geçmemek üzere ek süre verilebilir. Verilen süre içerisinde, aykırılıkların kiracı tarafından giderilmemesi halinde sözleşme feshedilir ve taşınmazın tahliyesi sağlanır." hükmü yer almaktadır. Bununla birlikte; aynı Yönetmeliğin ekinde yer alan Sözleşmenin 15'inci maddesinde "Kiracı, sözleşme hangi, sebeple son bulursa bulsun, araziyi bir mahkeme hükmüne ihtiyaç kalmaksızın derhal tahliye etmeyi taahhüt eder" hükmü yer almaktadır.

İşlenmeyen Tarım Arazilerinin Tarımsal Amaçlı Kiraya Verilmesine İlişkin Yönetmelik'in 9uncu maddesinin 6'ncı bendinde "Gerçek kişi olarak başvuruda bulunanların Türkiye Cumhuriyeti vatandaşı olmaları zorunludur. Her başvuru sahibi için; ikamet bilgisi ve arazi varlığı bilgileri TED Portalı üzerinden kontrol edilir." hükmüne yer verilmiştir.

Bakanlığımızca "Tarım Arazilerinin Kullanımının Etkinleştirilmesi (TAKE) Projesi" kapsamında işlenmeyen ve nadasa ayrılan alanlar ile işlemeli tarıma uygun olmayan alanlar öncelikli olmak üzere, uygun tarımsal üretim yöntemleri kullanmak suretiyle bitkisel üretimin artırılmasına yönelik sertifikalı tohum, fide, fidan temini ve aşılamayla çeşit değiştirme uygulamalarına destekler sağlanmaktadır. Bu doğrultuda il müdürlüklerimizce hazırlanan projeler Bakanlığımızca desteklenmekte, projeye başvuran üreticilerimize azami 4075 oranında hibe desteği sağlanmaktadır.

İbrahim YUMAKLIBakan