Akaryakıt fiyatlarında yaşanan artışın asgari ücretliler üzerindeki etkilerine ilişkin
Kaynak göster
Selçuk Özdağ (Yeni Yol), 3 Eylül 2024 tarihinde 7/15945 esas numaralı yazılı soru önergesi verdi; muhatap: Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı. TBMM’nin kaydına göre süresinde cevaplandı (verilişinden 42 gün sonra, 15 Ekim 2024).
Selçuk Özdağ (Yeni Yol, Muğla). “Akaryakıt fiyatlarında yaşanan artışın asgari ücretliler üzerindeki etkilerine ilişkin”. TBMM 28. Dönem yazılı soru önergesi 7/15945, 3 Eylül 2024. Vekilpedia: https://vekilpedia.com/soru-onergesi/7-15945-akaryakit-fiyatlarinda-yasanan-artisin-asgari-ucretliler-uzerindeki-etkilerine-iliskin (erişim: 15 Ekim 2026). TBMM kaydı: https://www.tbmm.gov.tr/Denetim/Yazili-Soru-Onergesi-Detay/032d8924-ee87-4840-81e5-0191bbe439fc
ÖNERGENİN YOLCULUĞU
- TBMM'ye verildi
- Bakanlığa iletildi
- 15. gün
- Bakanlık cevapladı
Verilişten cevaba 42 gün, bakanlığa iletilmesinden cevaba 32 gün. Tarihler TBMM kaydından ve cevap yazısından.
Önerge metni
PDF’ten yazıya döküldü · Orijinal PDF ↗ (yeni sekmede açılır)Aşağıdaki sorularımın Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanı Alparslan Bayraktar tarafından yazılı olarak cevaplandırılmasını, Anayasa'nın 98 ve İçtüzüğün 96'ncı maddeleri gereğince talep ederim.
2024 yılının ilk 8 ayına ilişkin veriler, asgari ücretle alınabilen benzin miktarında ortalama "16 oranında bir azalma olduğunu göstermektedir. Asgari ücretle Ocak 2024'te 459 5 litre benzin alınabilirken, Ağustos 2024'te ise 386,4 litre alınabilmektedir. Bu durum, özellikle asgari ücretle geçinen vatandaşlarımızın alım gücünün düştüğünü ve yaşam koşullarının zorlaştığını açıkça ortaya koymaktadır. Benzin fiyatlarının artması, doğrudan ve dolaylı olarak ekonominin birçok, sektörünü ve günlük yaşamı etkilemektedir. Asgari ücretle çalışanlar, bu artıştan en çok etkilenen kesimlerden biridir. Benzin fiyatlarının artışı, ulaşımdan gıda fiyatlarına Kadar geniş bir yelpazede maliyetleri artırmakta ve bu da düşük gelirli vatandaşların bütçelerinde ciddi sıkıntılara yol açmaktadır.
Bu bağlamda, benzin fiyatlarının yükselmesine sebep olan faktörlerin araştırılması, bu fiyat artışlarının asgari ücretliler üzerindeki etkilerinin değerlendirilmesi ve bu etkilerin hafifletilmesine yönelik önlemlerin alınması elzemdir. Ayrıca, hükümetin bu konuda ne tür tedbirler almayı planladığını ve uzun vadeli bir strateji oluşturup oluşturmadığını öğrenmek önem arz etmektedir. Asgari ücretle çalışan vatandaşlarımızın yaşam standartlarının korunması, devletin temel sorumlulukları arasında yer almaktadır.
Aşağıdaki sorulara verilecek yanıtlar, asgari ücretliler başta olmak üzere geniş halk kesimlerinin ekonomik zorluklarının hafifletilmesi ve yaşam standartlarının korunması açısından büyük önem taşımaktadır. v9
Bu bağlamda
SORULAR
2024 yılının ilk 8 ayında asgari ücretle alınabilecek benzin miktarının ortalama W16 oranında azaldığı belirtilmektedir. Bu düşüşün temel sebepleri nelerdir? Hangi ekonomik faktörler ve dış etmenler bu duruma yol açmıştır?
Benzin fiyatlarının artışı, asgari ücretlilerin yaşam koşullarını doğrudan etkilemektedir. Bu konuda asgari ücretin yeniden değerlendirilmesine yönelik bir çalışma yapılması düşünülmekte midir?
Hükümet, benzin fiyatlarındaki artışın düşük gelirli vatandaşlar üzerindeki olumsuz etkilerini hafifletmek amacıyla hangi önlemleri almayı planlamaktadır? Akaryakıt vergilerinde indirim veya sübvansiyon gibi tedbirler gündemde midir?
Benzin fiyatlarındaki artışın enflasyon üzerindeki etkileri değerlendirildiğinde, bu durumun genel fiyat seviyelerini nasıl etkilemesi beklenmektedir? Bu konuda Bakanlığınızın öngörüleri ve projeksiyonları nelerdir?
2024 yılı içinde benzin fiyatlarının artış trendine karşı alternatif enerji kaynaklarının kullanımı teşvik edilmekte midir? Bu alanda yapılan çalışmalar nelerdir?
Benzin fiyatlarının artışına bağlı olarak toplu taşımaya olan talebin arttığı göz önünde bulundurulursa, toplu taşıma hizmetlerinin kalitesini artırmaya yönelik bir plan veya proje mevcut mudur?
Asgari ücretle alınabilecek benzin miktarındaki azalma, sadece 2024 yılına mı özgüdür yoksa önceki yıllarda da benzer bir eğilim görülmekte midir? Bu konuda Bakanlığınızın bir çalışması var mıdır?
Asgari ücret belirlenirken hangi kriterler ve ekonomik göstergeler dikkate alınmaktadır? Benzin fiyatlarındaki artış gibi değişkenlerin bu belirleme sürecine etkisi nedir?
Akaryakıt fiyatlarının uluslararası piyasalardaki dalgalanmalardan etkilenmesi durumunda, Türkiye'deki fiyatları stabilize etmek amacıyla hükümetin planladığı herhangi bir mekanizma veya strateji mevcut mudur?
Benzin fiyatlarının artışının tarım ve nakliye sektörleri üzerindeki etkileri nelerdir? Bu sektörlerde faaliyet gösteren işletmeler ve çalışanlar için özel bir destek paketi planlanmakta mıdır?
Bakanlığın cevabı
Taranmış belgeden okundu · Orijinal PDF ↗ (yeni sekmede açılır)Alparslan Bayraktar, Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanı ·
5015 sayılı Petrol Piyasası Kanunu ile akaryakıt fiyatlarının belirlenmesinde, rafineri fiyatlarının endeksle oluşturulması, dağıtıcı ve nakliye paylarının tavanı gibi fiyatların doğrudan veya dolaylı olarak kamu tarafından belirlenmesine ilişkin uygulamalar sona erdirilmiş olup, akaryakıt fiyatları 01/01/2005 tarihinden itibaren, en yakın erişilebilir uluslararası piyasa oluşumu dikkate alınarak serbest piyasa koşullarında belirlenmektedir.
Uluslararası ham petrol fiyatının yanı sıra, navlun bedeli, döviz kuru, ülkelerin mevzuatlarına göre gümrük vergileri, diğer vergileme unsurları, tarafların özel hukuk hükümleri çerçevesinde aralarındaki anlaşmalar, benzin ve motorin gibi ürünlerin kendi arz-talepleri ile belirli bir zamandaki dönemsel gelişmeler de akaryakıt fiyatlarının oluşumuna etki edebilmektedir.
Akaryakıt fiyatları serbest rekabet ortamında piyasada belirlenmekle birlikte 5015 sayılı Petrol Piyasası Kanunu'nun 10'uncu maddesinde "... Ancak, petrol piyasasında faaliyetleri veya rekabeti engelleme, bozma veya kısıtlama amacını taşıyan veya bu etkiyi doğuran veya doğurabilecek nitelikte anlaşma veya eylemlerin piyasa düzenini bozucu etkiler oluşturması halinde, gerekli işlemlerin başlatılmasıyla birlikte, her seferinde iki ayı aşmamak üzere, faaliyetlerin her aşamasında, bölgesel veya ulusal düzeyde uygulanmak için taban ve/veya tavan fiyat tespitine ve gerekli tedbirlerin alınmasına Kurum yetkilidir. Belirli bölgelere ve belirli amaçlara yönelik olarak fiyatlara müdahale edilmeksizin kullanıcıların desteklenmesinin usul ve esasları ile miktarı Cumhurbaşkanı kararı ile belirlenir. " hükmü bulunmaktadır.
Fosil yakıtların ulaştırmadaki ağırlığının azaltılmasının yanı sıra temiz ve çevre dostu alternatif yakıtların payının artırılmasına yönelik Bakanlığımız görev ve sorumluluk alanında yürütülen çalışmalar kapsamında;
Elektrikli araçlar için şarj altyapısının gelişimine yönelik mevzuat çalışmaları yapılmış olup, yapılan bu çalışmalar sayesinde Ülkemizde 2023 yılı başında 14.896 adet olan elektrikli araç sayısının Temmuz 2024 itibarıyla 132.600 adete ulaşmasına ve Ülkemizin bu alanda hızlı bir dönüşüm sürecine girmesine katkı sağlanmıştır.
Yanı sıra Enerji Piyasası Düzenleme Kurumu'ndan (EPDK) lisans alan şarj ağı işletmecileri tarafından yapılan yatırımlar neticesinde, 2023 yılı başında Türkiye çapında 3.081 olan şarj noktası (soketi) sayısı 1 Eylül 2024 tarihi itibariyle 22.680'e yükseltilerek elektrikli araç sayımızda yaşanan artışla aynı hızda şarj noktalarımızın da artması sağlanmıştır.
01/01/2002 fiyatlarına göre net asgari ücretle alınabilecek benzin miktarı 127 litre iken, bu miktar 01/01/2024 fiyatlarına göre 483 litreye çıkmıştır. Bununla birlikte 2024 yılının ilk 10 ayında net asgari ücretin sabit kalmasına karşın benzin fiyatlarında serbest piyasa koşullarında oluşan dalgalanmalar sebebiyle asgari ücretle alınabilecek benzin miktarı değişiklik gösterebilmektedir.
Önergeye konu diğer hususlar Bakanlığımız görev alanına girmemekte olup, konuya ilişkin ilgili kurum/kuruluşlardan bilgi alınmasının uygun olacağı değerlendirilmektedir.
Alparslgi BAYRAKTARBakan