Akaryakıt fiyatlarındaki artışlara ilişkin
ÖNERGENİN YOLCULUĞU
- TBMM'ye verildi
- 15. gün
- Bakanlık cevapladı
Verilişten cevaba 39 gün. Tarihler TBMM kaydından.
Önerge metni
PDF’ten yazıya döküldü · Orijinal PDF ↗ (yeni sekmede açılır)Anayasanın 98. ve Türkiye Büyük Millet Meclisi İçtüzüğünün 96. Maddesi gereğince aşağıdaki sorularımın Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanı Alparslan BAYRAKTAR tarafınd yazılı olarak cevaplandırılmasını arz ederim.
04/07/2025
Son aylarda Türkiye genelinde akaryakıt (benzin, motorin, LPG) fiyatlarında gözle görülür oranda artış yaşanmıştır. Kamuoyu ve sektör temsilcileri, bu artışın tüketicilere, nakliye sektörüne ve enflasyon seyrine olan olumsuz etkilerini tartışmaya başlamıştır. Her ne kadar petrolün uluslararası fiyatı yükselmiş olsa da, rafineri marjları, dolaylı vergiler, dağıtım ve maliyetler gibi kalemlerdeki artışların "fahiş" düzeyde olduğu iddia edilmektedir. Bu gelişme, tüketicilerin sosyal refahını düşürürken, ulaştırma maliyetleri üzerinden de ekonomiye zincirleme maliyetler doğurmaktadır. Şeffaflık, liyakat ve vergi adaleti temelinde bu artışların gerekçeleri detaylı şekilde açıklanmalıdır.
Bu bilgilendirme ışığında:
SORULAR
Türkiye genelinde 2022, 2023, 2024 ve 2025 yıllarında ortalama litre fiyatları bakımından otomobil benzin, motorin ve LPG'de yıllık ortalama fiyat artış oranları nedir?
2025 yılı içerisinde akaryakıta yapılan zamlar kaç kere olmuştur? Hangi nedenlerle hangi tarih ve oranlarda zam (ya da varsa indirim) yapılmıştır?
Uluslararası petrol fiyatları ile Türkiye'deki pompa fiyatları arasındaki makas temelde hangi kalemlerden (döviz kuru, ÜFE, dağıtım marjı, vergi vb.) oluşmaktadır? Bu makas 2025 yılında ortalama ne kadardır?
Fahiş fiyat artışı iddiasını doğrulayacak şekilde rafineri ve dağıtım şirketlerinin kâr marjlarında son 3 yılda yaşanan değişim oranları nedir? İlgili şirketlerin yıllık net kârları paylaşılacak mıdır?
Akaryakıt fiyatlarındaki artış, özellikle nakliyeciler, çiftçiler ve esnaf gibi kesimlerin maliyetine nasıl yansımaktadır? Bu kesimlere yönelik destek mekanizmaları var mıdır?
Vatandaşların akaryakıt fiyatlarındaki ani dalgalanmalara karşı korunması için Enerji Piyasası Düzenleme Kurumu (EPDK) ve Rekabet Kurumu tarafından hangi tedbirler alınmıştır? Denetim raporları mevcut mudur?
E-mail: mustafa.bilici(Otömm.gov.tr
Adres : TBMM Halkla İlişkiler Binası 2. Kat F Koridor Oda No: 224 06543-ANKARA
Bakanlığın cevabı
Taranmış belgeden okundu · Orijinal PDF ↗ (yeni sekmede açılır)Alparslan Bayraktar, Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanı ·
Türkiye geneli en yüksek işlem hacimli ilk 8 dağıtıcı lisansı sahiplerince İstanbul Avrupa Yakası bayileri için bildirilen tavsiye (benzin ve motorin) ile tavan (LPG) fiyatları üzerinden hesaplanan vergili nihai satış fiyatları ve fiyat değişim oranlarına Enerji Piyasası Düzenleme Kurumu'nun (EPDK) hüps://www.epdk.gov.tr/Detay/Icerik/3-0-107/yillik-sektör-raporu ve https://www.epdk.gov.tr/Detay/Icerik/3-0-108/lpgyillik-sektör-raporlari internet adresinden ulaşılmaktadır. Ayrıca yıllık ve aylık olarak hazırlanan Petrol ve LPG F iyatlandırma raporlarında "Toptancı Marjı" ve "Dağıtıcı ve Bayi Marjı Toplamı" kısımları EPDK" nın internet sayfasında kamuoyuna duyurulmaktadır.
5015 sayılı Petrol Piyasası Kanunu ile akaryakıt fiyatlarının belirlenmesinde rafineri fiyatlarının endeksle oluşturulması, dağıtıcı ve nakliye paylarının tavanı gibi fiyatların doğrudan veya dolaylı olarak kamu tarafından belirlenmesine ilişkin uygulamalar sona erdirilmiş olup, akaryakıt fiyatları 01/01/2005 tarihinden itibaren en yakın erişilebilir uluslararası piyasa oluşumu dikkate alınarak serbest piyasa koşullarında belirlenmektedir. Ayrıca uluslararası ham petrol fiyatının yanı sıra navlun bedeli, döviz kuru, ülkelerin mevzuatlarına göre belirledikleri gümrük vergileri gibi diğer vergileme unsurları, tarafların özel hukuk hükümleri çerçevesinde aralarındaki anlaşmalar, benzin ve motorin gibi ürünlerin kendi arz-talepleri ile belirli bir zamandaki dönemsel gelişmeler de akaryakıt fiyatlarının oluşumuna etki edebilmekte olup, yurt içinde akaryakıt bayi satış fiyatı ürün fiyatı (Rafineri çıkış fiyatı ya da ithalat fiyatı), dağıtıcı ile bayi marjı ve vergiler (ÖTV ve KDV) ile belirlenmektedir. Bu kapsamda EPDK. tarafından akaryakıt fiyatları belirlenmemekte, fiyatlar serbest rekabet ortamında piyasada belirlenmektedir.
Bununla birlikte mekzür Kanunun 10'uncu maddesinde "... Ancal, petrol piyasasında faaliyetleri veya rekabeti engelleme, bozma veya kısıtlama amacını taşıyan veya bu etkiyi doğuran veya doğurabilecek nitelikte anlaşma veya eylemlerin piyasa düzenini bozucu etkiler oluşturması halinde, gerekli işlemlerin başlatılmasıyla birlikte, her seferinde iki ayı aşmamak üzere, faaliyetlerin her aşamasında, bölgesel veya ulusal düzeyde uygulanmak için taban ve/veya tavan Jiyat tespitine ve gerekli tedbirlerin alınmasına Kurum yetkilidir. " denilmektedir.
Yine 5307 sayılı Sıvılaştırılmış Petrol Gazları (LPG) Piyasası Kanunu ve Elekirik Piyasası Kanununda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanununun 10 uncu maddesinde "... Ancak, LPG piyasasında faaliyetleri veya rekabeti engelleme, bozma veya kısıtlama amacını taşıyan veya bu etkiyi doğuran veya doğurabilecek nitelikte anlaşma veya eylemlerin piyasa düzenini bozucu etkiler oluşturması halinde, gerekli işlemlerin başlatılmasıyla birlikte, her seferinde iki ayı aşmamak üzere, faaliyetlerin her aşamasında, bölgesel veya ulusal düzeyde uygulanmak için taban ve/veya tavan fiyat tespitine ve gerekli tedbirlerin alınmasına Kurum yetkilidir. " denilmektedir.
Belirli bölge veya amaca yönelik olarak herhangi bir tüketici grubunun desteklenmesi hususuna ilişkin 5015 ve 5307 sayılı Kanunların 10'uncu maddesinde yer alan; "...Belirli bölgelere ve belirli amaçlara yönelik olarak fiyatlara müdahale edilmeksizin kullanıcıların desteklenmesinin usül ve esasları ile miktarı Cumhurbaşkanı kararı ile belirlenir." hükmü © çerçevesinde Cumhurbaşkanı kararıyla tüketicilerin desteklenmesine karar verilebilmekte olup, bu konuda Bakanlığımızın doğrudan destek verme yetkisi bulunmamaktadır.
Soru önergesinde yer alan diğer hususlar Bakanlığımız görev, yetki ve sorumluluk alanında yer almadığından, konuya ilişkin diğer Okurum/kuruluşlardan bilgi alınmasının uygun olacağı değerlendirilmektedir.
Alparslafı BAYRAKTARBakan