Zehirli kalıntılar nedeniyle ülkemize iade edilen ihraç ürünlerine ilişkin
Kaynak göster
Ferit Şenyaşar (DEM Parti), 3 Ocak 2025 tarihinde 7/21487 esas numaralı yazılı soru önergesi verdi; muhatap: Tarım ve Orman Bakanlığı. TBMM’nin kaydına göre süresi geçtikten sonra cevaplandı (verilişinden 56 gün sonra, 28 Şubat 2025).
Ferit Şenyaşar (DEM Parti, Şanlıurfa). “Zehirli kalıntılar nedeniyle ülkemize iade edilen ihraç ürünlerine ilişkin”. TBMM 28. Dönem yazılı soru önergesi 7/21487, 3 Ocak 2025. Vekilpedia: https://vekilpedia.com/soru-onergesi/7-21487-zehirli-kalintilar-nedeniyle-ulkemize-iade-edilen-ihrac-urunlerine-iliskin (erişim: 15 Ekim 2026). TBMM kaydı: https://www.tbmm.gov.tr/Denetim/Yazili-Soru-Onergesi-Detay/7e060264-acd6-438e-91f3-01943b985fc7
ÖNERGENİN YOLCULUĞU
- TBMM'ye verildi
- Bakanlığa iletildi
- 15. gün
- Bakanlık cevapladı
Verilişten cevaba 56 gün, bakanlığa iletilmesinden cevaba 50 gün. Tarihler TBMM kaydından ve cevap yazısından.
Önerge metni
PDF’ten yazıya döküldü · Orijinal PDF ↗ (yeni sekmede açılır)Aşağıdaki sorularımın Tarum Ve Orman Bakanı İbrahim YUMAKLI tarafından Anayasa'nın 98'inci ve İçtüzüğün 96 ve 99'uncu maddeleri gereğince yazılı olarak
Ferit ŞENYAŞAR cevaplandırılmasını arz ederim.
Türkiye'den Avrupa'ya ihraç edilen sebze, meyve ve kuru yemişlerin sınırdan geri dönmesi sürüyor. Son aylarda özellikle tonlarca Antep fıstığı ve kuru incir, üzerinde bulunan ve hem kanser hem de gen yapısını değiştirebilen aflatoksin BI nedeniyle geri gönderiliyor. Avrupa Komisyonu'na bağlı Gıda ve Yem için Hızlı Alarm Sistemi (RASFF) 2023 verilerine göre, Türkiye, AB ülkelerinde gıda güvenliği risklerine ilişkin yapılan bildirimlerde 408 bildirimle ilk sırada yer aldı. Pestisit kalıntısı sorunları en çok Türkiye'den gelen meyve ve sebzelerle ilgili oldu. RASFF bildirimleri arasında en yaygın geri dönme sebepleri arasında pestisit kalıntılarının yanı sıra, mikrobiyolojik bulaşmalar, mikotoksinler, yasaklı maddeler, etiketleme hataları, beyan edilmeyen içerik, yabancı madde ve ambalaj sorunları yer aldı. RASFF resmi sitesinde bu yıl ise 29 Aralık'a kadar Türkiye'den gönderilen ürünlerde 489 bildirim yapıldı. Antep fıstığı ve kuru incirin yanı sıra fındık, kuru kayısı ve dutta da aflatoksin tespit edilirken, nar, limon, mandalina, üzüm, biber ve domates gibi ürünlerde ise pestisit (kimyasal gübre) olduğu tespit edildi. Bunlar arasında Avrupa'da yasaklı olan klorpirifos-metile rastlanıldı. Klorpirifos metilin kullanımı Türkiye'de de 31 Aralık 2021'de yasal olarak sonlandırılmasına rağmen halen kullanıldığı belirlendi.
SORULAR
1437
Bu bağlamda;
Türkiye'den Avrupa'ya ihraç edilen gıda ürünleri nelerdir?
Türkiye*den Avrupa'ya ihraç edilen ürünler hangi ülkelere ihraç edilmektedir?
2024 yılı itibariyle Türkiye'den ihraç edilen ürünler içerisinde iade edilen ürünler nelerdir?
2024 yılı itibariyle iade edilen gıda ürünlerinin iade gerekçeleri nedir?
İade edilen gıda ürünlerinin akıbeti nedir? İade sürecinde iade edilen gıdalara uygulanan işlem ya da işlemler nelerdir?
Bakanlığın cevabı
Taranmış belgeden okundu · Orijinal PDF ↗ (yeni sekmede açılır)İbrahim Yumaklı, Tarım ve Orman Bakanı ·
Bakanlığımız, tüketicilerimizin gıda konusunda sağlığını en üst düzeyde korumak amacıyla çalışmalarını aralıksız olarak sürdürmektedir.
Bakanlığımızca, gıda güvenilirliğinin sağlanması ve tüketicilerin aldatılmasının önlenmesine yönelik gıda işletmelerine yapılan resmi kontroller, risk esasına göre yürütülmektedir. Buradan hareketle, gıda işletmelerine yapılan resmi kontrollerin sıklığı işletmenin taşıdığı riskler göz önünde bulundurularak belirlenmekte olup, herhangi bir risk durumunda bu sıklık artmaktadır. Risk esasına göre önceden haber verilmeksizin yapılan kontroller, Bakanlık ve il yıllık numune alma programları, Ulusal Kalıntı İzleme Planı (UKİP) yanı sıra şüphe, şikâyet, ihbar, CİMER ve Alo 174 Gıda Hattı kapsamında şikâyet edilen ürün ve firmalara yönelik olarak gerçekleştirilmektedir. Yapılan denetimlerde alınan numuneler laboratuvarlarımızda analiz edilmekte ve uygunsuz çıkan ürünler için ilgili mevzuat çerçevesinde gerekli yaptırımlar uygulanmaktadır.
Bu çerçevede, sosyal medyada yer alan ve ulusal basına konu edilen gıda kaynaklı haberlerde Bakanlığımız olarak aksiyonlarımızı hızlı bir şekilde alarak habere konu ürünler veya gıda işletmeleri için ilgili tarım ve orman il/ilçe müdürlüklerimizce resmi kontroller gerçekleştirilerek (olumsuzluk durumunda sorumluları hakkında idari yaptırımlar uygulanmaktadır.
Bakanlığımız ile tüketicilerimiz arasındaki iletişimi hızlandırmak, anlık bilgi akışını sağlamak amacıyla 2009 yılında faaliyete geçirilen ALO 174 Gıda Hattı'na 2024 yılında 3.185.675'in üzerinde başvuru yapılmıştır. Bu aramalardan 1.118.992'si gıda ihbar ve şikâyet kapsamında olmuştur. Bu başvuruların 1.115.769*u sonuçlandırılmış olup, 75.660 adet başvuruda yapılan denetimler sonucunda cezai işlem uygulanmıştır.
Bakanlığımızın yaptığı kontroller sonucunda sahip olduğu bilgileri kamuoyunun bilgisine sunabileceği 5996 sayılı Veteriner Hizmetleri, Bitki Sağlığı, Gıda ve Yem Kanunu'nun 3 inci maddesinin 6'ncı fikrasında ve 17.12.2011 tarihli ve 28145 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Gıda ve Yemin Resmi Kontrolüne Dair Yönetmelik"in 8'inci maddesinde hükme bağlanmıştır.
Laboratuvar sonucuyla taklit veya tağşiş yapıldığı kesinleşen gıdaları üreten/ithal eden, kişilerin hayatını ve sağlığını tehlikeye düşürecek şekilde bozulmuş, değiştirilmiş gıdaları üreten ve/veya satan firmanın adı, ürün adı, markası, parti ve/veya seri numarasını içeren bilgiler Bakanlık resmi internet sitesinde (https://guvenilirgida.tarimorman. gov.tr) kamuoyunun bilgisine sunulmaktadır.
Gıda güvenilirliği ve tüketicilerimizin sağlığını korumak amacıyla, 2024 yılında 8.000 kontrol görevlisiyle toplam 1.329.758 yurtiçi gıda denetimi gerçekleştirilmiş, 26.263 işletmeye idari para cezası uygulanmış ve 610 işletme hakkında savcılığa suç duyurusunda bulunulmuştur. Uygulanan idari para cezalarının toplam tutarı 1.309.748.555 TL olarak gerçekleşmiştir.
Ülkemizden ihraç edilen ve herhangi bir nedenle ülkemize geri dönen tüm gıda ve yem ürünleri 5996 sayılı Kanun ve ilgili Yönetmelikler gereği "0100 analize alınarak resmi kontrole tabi tutulmaktadır. Ülkemiz mevzuatına uygun olmayan ürünlerin yurt içi piyasaya arzına kesinlikle izin verilmemektedir.
Dış ticaret verilerine ilişkin bilgiler TÜİK tarafından kamuoyuna açık şekilde yayımlanmaktadır.
İbrahim YUMAKLIBakan