Zehirli kalıntılar nedeniyle ülkemize iade edilen ihraç ürünlerine ilişkin

Bakanlığımız tarafından taze meyve ve sebzede tarladan sofraya güvenilir gıdayı temin etmek amacıyla hasat öncesi ve sonrasında, piyasaya arz edilmiş ürünlerde pestisit kalıntı kontrolüne ilişkin yıllık gıda numune alma planı ve bitkisel ürünler denetim programı uygulanmaktadır.

Bitkisel üretimde kullanılan pestisitler; bitkisel ürünleri korumak, zararlı organizma veya hastalığı yok etmek, bitki büyümesini düzenlemek vb. amaçlarla kullanılan insektisit, fungisit, herbisit, akarisit, fumigant, nematisit, mollusisit, rodentisit, bitki gelişim düzenleyici, böcek gelişim düzenleyici, defoliant ve desikant olarak sınıflandırılan kimyasal içerikli madde veya maddelerin karışımını ifade etmektedir.

Bitkisel üretimde kimyasal mücadeleye alternatif yöntemlerin yaygınlaştırılması ve pestisitlerin mevzuat doğrultusunda kullanılması amacıyla Kalıntı Eylem Planı (2022-2025) uygulamaya konulmuştur.

Bakanlığımızca uluslararası standartlar doğrultusunda pestisit kullanımına alternatif yöntemlerin kullanılması, çevre dostu mücadele yöntemlerinin yaygınlaştırılması amacıyla Entegre Zararlı Yönetimi (İPM), Entegre ve Kontrollü Ürün Yönetimi (EKÜY) projeleri teşvik ve tavsiye edilmekte olup, bu yönde eğitim, proje ve kontrol faaliyetleri yürütülmektedir. Pestisit kullanımına alternatif yöntemlerden biyolojik ve biyoteknik mücadele yöntemlerini kullanan üreticilere destekleme ödemesi yapılmaktadır.

Denetim ve kontrollerde "Türk Gıda Kodeksi Pestisitlerin Maksimum Kalıntı Limitleri Yönetmeliği"nde belirtilen maksimum kalıntı limitlerinin üzerinde pestisit kalıntısı çıkması ya da tavsiye dışı pestisit kullanımının tespit edilmesi durumunda ürünler imha edilmekte veya uygunluk sağlanana kadar hasat geciktirilmektedir.

Ülkemiz mevzuatına uygun olmadığı tespit edilen ürünler nedeniyle gıda işletmesine ve birincil üreticiye 5996 sayılı Veteriner Hizmetleri, Bitki Sağlığı, Gıda ve Yem Kanunu kapsamında yasal işlem uygulanmaktadır.

Bakanlığımızca son 3 yılda yapılan 250 bin pestisit denetimi sonucunda pestisit kalıntı oranı "035 azaltılmıştır.

Ülkemizden yapılan ihracat kontrollerinde 5996 sayılı Kanun, "Bitkisel Gıda ve Yemin İhracatında Sağlık Sertifikası Düzenlenmesi ve İhracattan Geri Dönen Ürünler İçin Uygulama Yönetmeliği" ve ilgili talimatlar kapsamında risk esasına göre numune alınmakta olup, yasaklı madde tespit edilmesi durumunda ürünlerin ihracatına izin verilmemekle birlikte ürünler imha edilmektedir.

Avrupa Birliği (AB) üye ülkeleri tarafından AB mevzuatına göre yapılan resmi kontroller sonucunda tespit edilen olumsuzluklar, AB Komisyonu'na bildirilmekte ve Komisyon tarafından yapılan nihai değerlendirme sonucu Gıda ve Yemde Hızlı Alarm Sistemi (RASFF) üzerinden ilan edilmektedir. RASFF üzerinden ilan edilen bildirimler kısıtlama olmaksızın erişime açıktır.

Bildirim alan üreticiye/ihracatçıya ve bildirime konu ürünlere yönelik resmi kontroller artırılmaktadır. Bildirimde adı geçen ihracatçı firmalara AB üyesi ülkelere gerçekleştireceği meyve ve sebze ihracatında bildirim tarihinden itibaren pestisit kalıntısı yönüyle | yıl süreyle TARIM VE ORMAN BAKANLIĞI Strateji Geliştirme Başkanlığı

"0100 analiz sıklığı uygulanmaktadır. Üreticiler 2 yıl boyunca ilave denetimlere tabi tutulmakta ve her bir bildirim için üreticilere yönelik eğitimler düzenlenmektedir.

Yapılan resmi kontroller sonucunda, mevzuata uygun olmayan ürünlerin ülkemize girişine izin verilmemektedir.

İhraç edilen ürün çeşidi, miktarı ve parti sayısı dikkate alındığında bildirim sayıları orantısal olarak çok düşük miktardadır. Örneğin, pestisit kalıntısı nedeniyle bildirim alan ürün miktarının tüm ihraç edilen ürün miktarına oranı binde 1-2 arasındadır.

Ayrıca ülkemizden ihraç edilen ürünler; e Alıcı-satıcı arasındaki ticari anlaşmazlık (fiyat, teslim süresi, kalite vb.), e Ürünlerin uygunsuz veya uzun süreli nakliye koşullarında kalitesinin bozulması ve e Alıcıülkenin yetkili otoritesi tarafından yapılan resmi kontroller sonucunda tespit edilen belge eksiklikleri (sertifika eksikliği, etiket uyumsuzluğu, ticari belgelerde eksiklik), mevzuat olumsuzlukları (gıda/yem/hayvan sağlığı/bitki sağlığı) gibi nedenlerle iade edilebilmektedir.

Bakanlığımızca yürütülen çalışmalar sonucunda RASFF bildirim sayısında son 3 yılda 9054 düşüş sağlanmıştır.

İbrahim YUMAKLIBakan