Zehirli kalıntılar nedeniyle ülkemize iade edilen ihraç ürünlerine ilişkin
Kaynak göster
İbrahim Akın (DEM Parti), 7 Ocak 2025 tarihinde 7/21674 esas numaralı yazılı soru önergesi verdi; muhatap: Tarım ve Orman Bakanlığı. TBMM’nin kaydına göre süresi geçtikten sonra cevaplandı (verilişinden 70 gün sonra, 18 Mart 2025).
İbrahim Akın (DEM Parti, İzmir). “Zehirli kalıntılar nedeniyle ülkemize iade edilen ihraç ürünlerine ilişkin”. TBMM 28. Dönem yazılı soru önergesi 7/21674, 7 Ocak 2025. Vekilpedia: https://vekilpedia.com/soru-onergesi/7-21674-zehirli-kalintilar-nedeniyle-ulkemize-iade-edilen-ihrac-urunlerine-iliskin (erişim: 15 Ekim 2026). TBMM kaydı: https://www.tbmm.gov.tr/Denetim/Yazili-Soru-Onergesi-Detay/89036038-cac7-477d-b634-0194411c77f0
ÖNERGENİN YOLCULUĞU
- TBMM'ye verildi
- 15. gün
- Bakanlık cevapladı
Verilişten cevaba 70 gün. Tarihler TBMM kaydından.
Önerge metni
PDF’ten yazıya döküldü · Orijinal PDF ↗ (yeni sekmede açılır)İ Aşağıdaki soruların Tarım ve Orman Bakanı İbrahim YUMAKLI tarafından Anayasa'nın 98'inci ve İçtüzüğün 96'ncı ve 99'uncu maddeleri gereğince yazılı olarak cevaplandırılmasını arz ederim.
İbrahim AKIN İzmir Milletvekili
Avrupa Birliği (AB) üye ülkeleri tarafından AB mevzuatına göre yapılan resmi kontroller sonucunda tespit edilen olumsuzlukların yapılan değerlendirmeler sonucunda söz konusu ürünlerle ilgili durumun Gıda ve Yemde Hızlı Alarm Sistemi (RAFSS) üzerinden ilan edildiği bilinmektedir.
Gerekçenin tamamını göster (6 paragraf daha)Gerekçeyi kısalt
Türkiye'den çeşitli Avrupa ülkelerine gönderilen birçok tarım ürünü hakkında RAFSS üzerinden bildirim alınması ve bildirim alınan ürün sayısının sürekli arttığı basına da yansıyan haberlerden anlaşılmaktadır.
2025 yılının ilk üç gününde RAFSS tarafından 4 ürünle ilgili alarm verildiği basında haber olmuştur. Listedeki ürünlerden birinin kuru incir olduğu ve 2 Ocak'ta Türkiye'den Fransa'ya giden kuru incirlerde zehirli ve kanserojen bir madde olan aflatoksin çıktığı belirtilmektedir. Yine 3 Ocak'ta Türkiye'den Danimarka'ya giden üzüm yapraklarında Ditiyokarbamatlar - pestisit kalıntıları tespit edildiği ve Danimarka'nın 'ciddi' uyarısıyla ürünlere el konulduğu bildirilmiştir. Ayrıca Türkiye'den Danimarka'ya giden kabuklu susam tohumlarında da Salmonella - patojen mikroorganizmalar tespit edildiği ve Danimarka tarafından ciddi uyarısıyla iade edildiğini kamuoyuna yansımıştır.
Bu ve benzeri nedenlerle iade edilen ürünlerin iç pazarda tüketilmek üzere piyasaya sürülme olasılığı tüm yurttaşlarda büyük kaygılara yol açmaktadır. Bu konuda tarafınızca yanıtlanmak üzere daha önce vermiş bulunduğum soru önergesinde belirtilen sorulara bakanlığınızca açık ve net yanıtlar verilmemiş olması yurttaşların bu kaygılarının yersiz olmadığının kanıtı haline gelmiştir.
Bu durum Türkiye'nin gıda güvenliği karnesindeki zayıflığı gözler önüne sermekte ve ortaya çıkan sonuçlar halk sağlığı için büyük tehlike oluşturmaktadır.
Tüm bu sorunların çözümünde Tarım ve Orman Bakanlığına büyük görevler düştüğü, soruna çözüm üretme konusunda bakanlığınızın birinci derecede sorumlu olduğu da ir gerçektir.
Bu bağlamda;
SORULAR
2024 yılı içinde RAFSS üzerinden toplam kaç kez ve kaç tarım ürünü hakkında bildirim alınmıştır? ii
2024 yılı içinde AB dışında kalan ve tarım ürünü ihracatı yapılan hangi ülkelerden pestisit, kimyasal, patojen vb. kalıntılar nedeniyle tarım ürünü iadesi yapılmıştır.
2024 yılında RAFSS üzerinden alınan bildirimlere konu olan tarım ürünleri hangileridir ve bildirim gerekçeleri nelerdir?
RALF
. 2024 yılı içinde RAFSS üzerinden bildirim alınan tarım ürünlerinin tamamının ilk yetiştiricisi tespit edilmiş midir? Edilmişse bu üreticiler için nasıl bir işlem yapılmıştır?
. 2024 yılı içinde RAFSS üzerinden bildirim alınan ürünlerin üreticilerine dönük bakanlığınızca herhangi bir eğitim çalışması yapılmış mıdır? Yapılmışsa bu eğitimlerin il ve ürün bazında sayısı ne kadardır?
Tarım ürünlerinin yetiştirilmesi sırasında, iç ve dış piyasaya sunulmasından önce halk sağlığına zararlı olabilecek pestisit kalıntıları ve patojenler açısından bakanlığınızın bir denetim mekanizması var mıdır? Varsa bu denetim mekanizması nasıl işlemektedir?
Pestisit, patojen, kimyasal kalıntı vb. nedenlerle Türkiye?ye iade edilen tarım ürünlerinin akıbeti nedir? Bu ürünler imha mı edilmektedir? İmha edilmekte ise bunun kayıtları tutulmakta mıdır?
RAFSS üzerinden bildirimde bulunularak veya AB dışındaki ülkelerden benzer nedenlerle iade edilen tarım ürünleri iç pazarda tüketilmek üzere piyasaya sürülmekte midir?
Bakanlığın cevabı
Taranmış belgeden okundu · Orijinal PDF ↗ (yeni sekmede açılır)İbrahim Yumaklı, Tarım ve Orman Bakanı ·
Bakanlığımız tarafından taze meyve ve sebzede tarladan sofraya güvenilir gıdayı temin etmek amacıyla hasat öncesi ve sonrasında, piyasaya arz edilmiş ürünlerde pestisit kalıntı kontrolüne ilişkin yıllık gıda numune alma planı ve bitkisel ürünler denetim programı uygulanmaktadır.
Bitkisel üretimde kimyasal mücadeleye alternatif yöntemlerin yaygınlaştırılması ve pestisitlerin mevzuat doğrultusunda kullanılması amacıyla Kalıntı Eylem Planı (2022-2025) uygulamaya konulmuştur.
Bakanlığımızca uluslararası standartlar doğrultusunda pestisit kullanımına alternatif yöntemlerin kullanılması, çevre dostu mücadele yöntemlerinin yaygınlaştırılması amacıyla entegre mücadele uygulamaları teşvik ve tavsiye edilmekte olup, bu yönde eğitim, proje ve kontrol faaliyetleri yürütülmektedir. Pestisit kullanımına alternatif yöntemlerden biyolojik ve biyoteknik mücadele yöntemlerini kullanan üreticilere destekleme ödemesi yapılmaktadır.
Denetim ve kontrollerde "Türk Gıda Kodeksi Pestisitlerin Maksimum Kalıntı Limitleri Yönetmeliği"nde belirtilen maksimum kalıntı limitlerinin üzerinde pestisit kalıntısı çıkması ya da tavsiye dışı pestisit kullanımının tespit edilmesi durumunda ürünler imha edilmekte veya uygunluk sağlanana kadar hasat geciktirilmektedir.
Ülkemiz mevzuatına uygun olmadığı tespit edilen ürünler nedeniyle gıda işletmesine ve birincil üreticiye 5996 sayılı "Veteriner Hizmetleri, Bitki Sağlığı, Gıda ve Yem Kanunu" kapsamında yasal işlem uygulanmaktadır.
Bakanlığımızca son 3 yılda yapılan 250 bin pestisit denetimi sonucunda pestisit kalıntı oranı 9635 azaltılmıştır.
Ülkemizden yapılan ihracat kontrollerinde 5996 sayılı Kanun, "Bitkisel Gıda ve Yemin İhracatında Sağlık Sertifikası Düzenlenmesi ve İhracattan Geri Dönen Ürünler İçin Uygulama Yönetmeliği" ve ilgili talimatlar kapsamında risk esasına göre numune alınmaktadır.
Avrupa Birliği (AB) üye ülkeleri tarafından AB mevzuatına göre yapılan resmi kontroller sonucunda tespit edilen olumsuzluklar, AB Komisyonuna bildirilmekte ve Komisyon tarafından yapılan nihai değerlendirme sonucu Gıda ve Yemde Hızlı Alarm Sistemi (RASFF) üzerinden ilan edilmektedir. RASFF üzerinden ilan edilen bildirimler kısıtlama olmaksızın erişime açıktır.
Bildirim alan üreticiye/ihracatçıya ve bildirime konu ürünlere yönelik resmi kontroller artırılmaktadır. Bildirimde adı geçen ihracatçı firmalara AB üyesi ülkelere gerçekleştireceği meyve ve sebze ihracatında bildirim tarihinden itibaren pestisit kalıntısı yönüyle 1 yıl süreyle 9100 analiz sıklığı uygulanmaktadır. Üreticiler 2 yıl boyunca ilave denetimlere tabi tutulmakta ve her bir bildirim için üreticilere yönelik eğitimler düzenlenmektedir.
Yapılan resmi kontroller sonucunda, mevzuata uygun olmayan ürünlerin ülkemize girişine izin verilmemektedir.
Ülkemizden 186'dan fazla ülkeye 2.000'den fazla çeşit ürün ihraç edilmektedir. İhraç edilen ürün çeşidi, miktarı ve parti sayısı dikkate alındığında bildirim sayıları orantısal olarak çok düşük miktardadır. Örneğin, pestisit kalıntısı nedeniyle bildirim alan ürün miktarının tüm ihraç edilen ürün miktarına oranı binde 1-2 arasındadır.
Ayrıca ülkemizden ihraç edilen ürünler;
TARIM VE ORMAN BAKANLIĞI Strateji Geliştirme Başkanlığı e Alıcı-satıcı arasındaki ticari anlaşmazlık (fiyat, teslim süresi, kalite vb.), e Ürünlerin uygunsuz veya uzun süreli nakliye koşullarında kalitesinin bozulması ve
Alıcıülkenin yetkili otoritesi tarafından yapılan resmi kontroller sonucunda tespit edilen belge eksiklikleri (sertifika eksikliği, etiket uyumsuzluğu, ticari belgelerde eksiklik) gibi nedenlerle iade edilebilmektedir.
Bakanlığımızca yürütülen çalışmalar sonucunda RASFF bildirim sayısında son 3 yılda 9054 düşüş sağlanmıştır.
İbrahim YUMAKLIBakan