Çiftçilerin TMO'dan randevu alırken yaşadıkları zorluklara ilişkin
Kaynak göster
Doğan Demir (Saadet Partisi), 27 Temmuz 2023 tarihinde 7/2374 esas numaralı yazılı soru önergesi verdi; muhatap: Tarım ve Orman Bakanlığı. TBMM’nin kaydına göre süresi geçtikten sonra cevaplandı (verilişinden 169 gün sonra, 12 Ocak 2024).
Doğan Demir (Saadet Partisi, İstanbul). “Çiftçilerin TMO'dan randevu alırken yaşadıkları zorluklara ilişkin”. TBMM 28. Dönem yazılı soru önergesi 7/2374, 27 Temmuz 2023. Vekilpedia: https://vekilpedia.com/soru-onergesi/7-2374-ciftcilerin-tmo-dan-randevu-alirken-yasadiklari-zorluklara-iliskin (erişim: 15 Ekim 2026). TBMM kaydı: https://www.tbmm.gov.tr/Denetim/Yazili-Soru-Onergesi-Detay/0a3ef608-f92f-462e-9c4d-01899b4f4e58
ÖNERGENİN YOLCULUĞU
- TBMM'ye verildi
- Bakanlığa iletildi
- 15. gün
- Bakanlık cevapladı
Verilişten cevaba 169 gün, bakanlığa iletilmesinden cevaba 162 gün. Tarihler TBMM kaydından ve cevap yazısından.
Önerge metni
PDF’ten yazıya döküldü · Orijinal PDF ↗ (yeni sekmede açılır)Aşağıda belirtilen sorularımın Tarım ve Orman Bakanı İbrahim YUMAKLI tarafından yazılı olarak cevaplandırılmasını, Anayasanın 98 ve TBMM İçtüzüğünün 96'ncı maddeleri gereğince saygıyla talep ederim.
Hasat döneminde olan çiftçilerimizin, hasat sonrası mahsullerini aracı olmaksızın doğrudan satabilecekleri devlete ait TMO (Toprak Mahsulleri Ofisi) getirmiş olduğu düzenlemeler ile çiftçilerimizin mağdur olmalarına neden olmuştur. Randevu sistemine dayanan yeni düzenlemenin beraberinde getirmiş olduğu sorunlar her geçen gün daha fazla kendini göstermektedir. Randevu almak için sisteme başvuran çiftçilerimiz kısıtlı alımlar ve yoğunluk nedeniyle randevu takviminde 2024'e kadar müsait tarih bulamamaktadır.
Yine aynı sistemle ortaya çıkmış bir başka sorun ise tonaj problemidir. Türlü zorluklarla randevu alabilen üretici de tonaj sınırına takılı kalarak elindeki mahsulün sadece bir kısmını satabilmektedir. Bu uygulamalar yüzünden çiftçilerimizin mahsulleri harman yerinde kalmaktadır. Depolayacak yeri olmayan üreticilerimiz olası bir hava muhalefetine karşın ürünlerinin ziyan olması riskiyle karşı karşıyadır.
Gerekçenin tamamını göster (3 paragraf daha)Gerekçeyi kısalt
Çiftçilerimiz ödeme planlarını hasat sonrasına göre ayarlamaktadır ve ürünlerini satamadığı için başta kredi ödemeleri olmak üzere diğer ödemelerini yapamaz duruma gelmiştir. Bu sistem çiftçimizi, köylümüzü mahsullerini TMO'dan daha düşük fiyata alan aracılara mecbur bırakmaktadır. Üreticilerimizin, aracısız devletimize ürünlerini satabilmeleri için mağduriyet yaratan bu düzenlemelere bir an önce son verilmesi gerekmektedir.
Bu bağlamda;
I- Birçok bölgede randevu takviminde gün bulamayan çiftçilerimizin mağduriyetlerini gidermeye yönelik bir eylem planınız var mıdır?
SORULAR
Randevu sisteminde yaşatılan mağduriyetlerin amacı çiftçiyi aracılara/ tüccarlara sevk etmek için yapılan kasıtlı bir uygulama mıdır?
Mahsullerini depolayacak yeri olmayan çiftçilerimizin, olası bir hava muhalefetinden kaynaklanacak ürün ziyanı riskine karşı bir depo alanı tahsis edilecek midir?
Kredi ödemeleri başta olmak üzere ödeme planını hasat sonrasına göre planlayan çiftçilerimizin mağduriyetlerini gidermeye yönelik bir çalışmanız var mıdır? TBMM Halkla İlişkiler Binası No: F122
Bakanlığın cevabı
Taranmış belgeden okundu · Orijinal PDF ↗ (yeni sekmede açılır)İbrahim Yumaklı, Tarım ve Orman Bakanı ·
Toprak Mahsulleri Ofisi (TMO) başta hububat ve bakliyat olmak üzere görev alanına giren ürün piyasalarını yakından takip ederek, piyasa regülasyonuna destek sağlamaktadır.
TMO alım fiyatları tüm parametreler dikkate alınarak ürünlerin bu fiyatın üzerinde işlem görmesini tesis etmek amacıyla belirlenen bir eşik fiyattır. Açıklanan ürün alım fiyatları, üretimin sürdürülebilirliği ve tüketiciye yansıması dikkate alınarak gerçekleştirilmektedir. TMO'ya teslim edilen ürün bedelleri finansman planlaması ve önceden yapılan duyuru doğrultusunda 30 gün içerisinde üreticilerimize ödenmektedir.
TMO alım randevu sisteminde günlük randevu alınmaktadır. Randevu tarihinde ürününü getiren üreticilerin işlemleri, işyerine geliş sıralarına göre yapılmaktadır. Randevu gününde TMO'ya ürünlerini getiren üreticilerin ürünleri, teknik aksaklıklar olması dışında (elektrik kesintisi, teknik arıza vb.) aynı gün teslim alınmaktadır.
2022 yılında 510 olan alım noktası 614'e yükseltilmiş, iş yerlerinin günlük alım kapasiteleri azami seviyeye çıkarılmış, TMO iş yerlerinin çalışma süreleri 12 saat olacak şekilde artırılmıştır. Üreticilerimiz tarafından arz edilen son ürün alınana kadar randevu verilerek alım faaliyetine devam edilecektir.
TMO ürün alımlarının planlı bir şekilde yürütülmesini sağlamak ve tüm üreticilere eşit hizmet vermek amacıyla kendi alım noktaları yanında TMO ile protokol imzalayan lisanslı depoların boş kapasitelerini de TMO randevu sistemine entegre ederek lisanslı depolardan öncelikli olarak üreticilerin yararlanmasına imkan sağlamaktadır.
TMO'nun Türkiye geneli günlük alım miktarı 150-200 bin ton civarında seyretmektedir. TMO işyerlerinin günlük alım miktarları alım merkezinin durumu (sabit alım merkezi, geçici alım merkezi, kiralık işyeri vb.) depo durumu (silo, yatay depo, açık yığın vb.) ve bölgedeki üretim potansiyeli ile ürün arz durumu dikkate alınarak belirlenmektedir. Lisanslı depolar ve TMO alım noktalarındaki depoların dolması durumunda, alıma ve depolamaya elverişli en yakın mevkide alım noktası kurularak üreticilerimiz yönlendirilmekte ve alımlara devam edilmektedir.
İbrahim YUMAKLIBakan