TMO'nun randevu sistemi sebebiyle çiftçilerin yaşadıkları zorluklara ilişkin
Kaynak göster
Fahri Özkan (CHP), 28 Temmuz 2023 tarihinde 7/2539 esas numaralı yazılı soru önergesi verdi; muhatap: Tarım ve Orman Bakanlığı. TBMM’nin kaydına göre süresi geçtikten sonra cevaplandı (verilişinden 200 gün sonra, 13 Şubat 2024).
Fahri Özkan (CHP, Kırklareli). “TMO'nun randevu sistemi sebebiyle çiftçilerin yaşadıkları zorluklara ilişkin”. TBMM 28. Dönem yazılı soru önergesi 7/2539, 28 Temmuz 2023. Vekilpedia: https://vekilpedia.com/soru-onergesi/7-2539-tmo-nun-randevu-sistemi-sebebiyle-ciftcilerin-yasadiklari-zorluklara-iliskin (erişim: 15 Ekim 2026). TBMM kaydı: https://www.tbmm.gov.tr/Denetim/Yazili-Soru-Onergesi-Detay/0102919e-201c-406b-a613-01899c8f1798
ÖNERGENİN YOLCULUĞU
- TBMM'ye verildi
- Bakanlığa iletildi
- 15. gün
- Bakanlık cevapladı
Verilişten cevaba 200 gün, bakanlığa iletilmesinden cevaba 194 gün. Tarihler TBMM kaydından ve cevap yazısından.
Önerge metni
PDF’ten yazıya döküldü · Orijinal PDF ↗ (yeni sekmede açılır)Aşağıdaki sorularımın T.C. Tarım ve Orman Bakanı Sayın İbrahim YUMAKLI tarafından yazılı olarak cevaplandırılmasını arz ederim.
Saygılarımla. 25.07.2023
Fahri ÖZKAN Kırklareli Milletvekili
Gerekçenin tamamını göster (5 paragraf daha)Gerekçeyi kısalt
Toprak Mahsulleri Ofisi (TMO) üreticiden ürünleri almayarak çiftleri mağdur etmektedir. TMO çiftçilerden ürünlerini almak için randevu sistemi uyguluyor. An birçok çiftçi randevu almakta zorlanıyor. TMO'nun randevu sistemi çok yavaş ve yetersiz, çiftçiler randevu almak için uzun süre beklemek zorunda kalıyor ve tüm ürünleri için randevu alamıyorlar.
TMO'nun randevu sistemi çiftçiler için büyük bir sorun yaratmaktadır. Çiftçiler, TMO'dan randevu almakta zorlandıkları için ürünlerini zamanında satamıyor ve bu da gelirlerini olumsuz etkilemektedir. Randevu oluşturamayan çiftçiler ürünlerini düşük fiyattan ve zararına tüccarlara satmak zorunda bırakılmaktadır.
TMO'nun randevu sisteminin çiftçiler için daha kolay ve erişilebilir hale getirilmesi gerekmektedir. TMO'nun randevu sistemi, daha hızlı ve daha verimli hale getirilmelidir. Çiftçilerin aracıların ve komisyoncuların insafına bırakılarak sürekli zarar etmeleri engellenmelidir.
TMO'nun randevu sisteminin çiftçiler için daha Kolay ve daha erişilebilir hale getirilmesi, çiftçilerin gelirlerini artıracak ve Türkiye ekonomisine katkı sağlayacaktır. Girdi maliyetlerinin (mazot, gübre, ilaç, enerji) yükselmesi ve çiftçilerin sürekli zarar etmeleri, üretim faaliyetlerini sürdürememelerine yol açmaktadır. Bu durum gıda fiyatlarının doğrudan artmasına neden olur. Bu soruna bir çözüm bulunmalıdır.
Bu bağlamda;
SORULAR
TMO, çiftçilerden ürünlerini neden randevu sistemiyle alıyor? Randevu sistemi, çiftçiler için ne gibi zorluklar yaratıyor?
Bakanlığınız, randevu sisteminin yarattığı zorlukların çözümü için ne gibi adımlar atıyor?
TMO, çiftçilerden ürünlerini daha adil ve şeffaf bir şekilde nasıl alabilir?
TMO'nun tahıl alımını geciktirmesi sebebiyle zarara uğrayan ve aracılara, tüccarlara mecbur bırakılarak TMO'nun belirlediği fiyatın altında ürünlerini satmak zorunda kalan çiftçilerin maddi kayıplarını giderme konusunda bakanlık olarak bir inceleme neden yapılmıyor?
Girdi maliyetlerindeki artışın tarım üretimini etkilemesi ve üretimin azalmasının sonucu olarak gıda fiyatlarında yaşanabilecek artışları önlemek amacıyla bakanlık olarak hangi tedbirleri aldınız?
Bakanlığın cevabı
Taranmış belgeden okundu · Orijinal PDF ↗ (yeni sekmede açılır)İbrahim Yumaklı, Tarım ve Orman Bakanı ·
Toprak Mahsulleri Ofisi (TMO) başta hububat ve bakliyat olmak üzere görev alanına giren ürün piyasalarını yakından takip ederek, piyasa regülasyonuna destek sağlamaktadır.
Toprak Mahsulleri Ofisi (TMO) olarak Çiftçi Kayıt Sistemi'ne (ÇKS) kayıtlı üreticilerimizin alım noktalarına randevu alarak getirdiği ürünler alım işlemine tabi tutulmaktadır. Üreticilerimizin işyerleri önünde uzun süre beklemelerini önlemek amacıyla uygulanan randevulu alım sistemine devam edilmektedir. 2013 yılı alım sezonundan itibaren tam randevulu alım sistemi uygulanmaktadır.
TMO alımları hasadın başladığı ilk andan itibaren ülke genelinde yoğun bir şekilde devam etmektedir. TMO alım randevu sisteminde, günlük randevu alınmakta olup randevu tarihinde ürününü getiren üreticilerin işlemleri, işyerine geliş sıralarına göre yapılmaktadır. Randevu gününde TMO'ya ürünlerini getiren üreticilerin ürünleri, teknik aksaklıklar olması dışında (elektrik kesintisi, teknik arıza vb.) aynı gün teslim alınmaktadır.
Üreticilerimizin TMO'ya yoğun ilgi göstermesinden kaynaklı zaman zaman randevu sisteminde yoğunluklar olsa da günlük randevu kapasitesi sık sık revize edilmektedir.
İşyerlerimizin günlük alım miktarları alım merkezinin durumu (sabit alım merkezi, geçici alım merkezi, kiralık işyeri vb.), depo durumu (silo, yatay depo, açık yığın vb.) ve bölgedeki üretim potansiyeli ile ürün arz durumu dikkate alınarak belirlenmektedir.
Alım noktalarında depoların dolması durumunda, alıma ve depolamaya elverişli (kantar, elektrik, internet vb.) en yakın mevkide alım noktası kurularak üreticilerimiz de bu noktalara yönlendirilerek alımlara devam edilecektir.
2022 yılında 510 olan alım noktası 614'e yükseltilmiş, iş yerlerinin günlük alım kapasiteleri azami seviyeye çıkarılmış, TMO iş yerlerinde çalışma süreleri 12 saat olacak şekilde artırılmıştır. Üreticilerimiz tarafından arz edilen son ürün alınana kadar randevu verilerek alım faaliyetine devam edilecektir.
Bakanlığımızca bitkisel üretimi artırmak, verim ve kaliteyi yükseltmek, sürdürülebilirliği sağlamak, kayıtlılığı arttırmak ve çevreye duyarlı alternatif tarım tekniklerinin geliştirilmesine yönelik olarak çiftçilere destekleme ödemesi yapılmaktadır.
Çiftçi Kayıt Sistemi"ne kayıtlı, tarımsal üretim yapan üreticilerimize bitkisel üretimin en önemli girdilerinden olan mazot ve gübre destekleme ödemesi kapsamında 2002 yılından bugüne kadar toplam 50 milyar TL mazot ve gübre desteği verilmiştir. 2017 yılında başlayan uygulama ile stratejik ürünlerde mazot maliyetinin *050'si karşılanmaya başlanmıştır. Gübrede 9018 olan KDV oranı, 10 Şubat 2016 tarihli Resmi Gazete'de yayımlanan düzenleme ile kaldırılmıştır.
2023 Yılında Yapılacak Tarımsal Desteklemelere ve 2024 Yılında Uygulanacak Sertifikalı Tohum Kullanım Desteğine İlişkin Karar ile Çiftçi Kayıt Sistemi'ne kayıtlı olarak hububat (buğday, arpa, çavdar, yulaf, tritikale ve çeltik) üreten çiftçilerimize, 2023 yılı üretim dönemine ait mazot ve gübre destekleri, 2024 yılı Mart ayı yerine 2023 yılı Ekim ayı içerisinde ödenmeye başlanmıştır.
Ülkemizde yem bitkilerinin ekiliş alanlarının artırılması, girdi maliyetlerinin düşürülmesi, küçük üreticilerin korunması, çiftçilerimizin daha ucuz ve kaliteli yem elde edebilmeleri ve artabilecek yem fiyatlarının önüne geçmek amacıyla yem bitkileri desteği kapsamında toplam 9,1 milyar TL destekleme ödemesi yapılmıştır.
TARIM VE ORMAN BAKANLIĞI Strateji Geliştirme Başkanlığı
Bakanlığımızca, bitkisel üretimde tohumluk maliyetinin düşürülerek çiftçi gelirlerinin artırılması ve tohumluk üretiminin yetersiz olduğu türlerde üretimin teşvik edilmesi amacıyla 2005 yılından itibaren sertifikalı tohum kullanım desteği ile sertifikalı fidan/fide ve standart fidan kullanım desteği, 2008 yılından itibaren sertifikalı tohum üretim desteği ve 2016 yılından itibaren sertifikalı fidan üretim desteği verilmektedir. Bu kapsamda bugüne kadar ülke genelinde yaklaşık 4,1 milyar TL destekleme ödemesi yapılmıştır.
2002 yılında 1,8 milyar TL olan tarımsal destek ödemesi 2022 yılında 40,4 milyar TL olarak gerçekleşmiştir. 2023 yılında ise destekleme bütçesi 63,4 milyar TL'ye yükselmiştir.
Diğer taraftan; Bakanlığımız tarafından hububat üretiminin teşvik edilmesi amacıyla 2023 yılında alım fiyatlarına ilave olarak, Çiftçi Kayıt Sistemi?ne kayıtlı buğday ve arpa üreticilerine, kayıtlı üretim miktarı kadar ürünlerini piyasaya veya TMO"ya satmaları halinde, ton başına buğday için 1.000 TL, ton başına arpa için 500 TL hububat üretim primi desteği verilecektir.
İbrahim YUMAKLIBakan