TMO'nun randevu sistemi sebebiyle çiftçilerin yaşadıkları zorluklara ilişkin
Kaynak göster
Ulaş Karasu (CHP), 28 Temmuz 2023 tarihinde 7/2540 esas numaralı yazılı soru önergesi verdi; muhatap: Tarım ve Orman Bakanlığı. TBMM’nin kaydına göre süresi geçtikten sonra cevaplandı (verilişinden 200 gün sonra, 13 Şubat 2024).
Ulaş Karasu (CHP, Sivas). “TMO'nun randevu sistemi sebebiyle çiftçilerin yaşadıkları zorluklara ilişkin”. TBMM 28. Dönem yazılı soru önergesi 7/2540, 28 Temmuz 2023. Vekilpedia: https://vekilpedia.com/soru-onergesi/7-2540-tmo-nun-randevu-sistemi-sebebiyle-ciftcilerin-yasadiklari-zorluklara-iliskin (erişim: 15 Ekim 2026). TBMM kaydı: https://www.tbmm.gov.tr/Denetim/Yazili-Soru-Onergesi-Detay/8c57c944-aed1-4d69-9937-01899cabff51
ÖNERGENİN YOLCULUĞU
- TBMM'ye verildi
- Bakanlığa iletildi
- 15. gün
- Bakanlık cevapladı
Verilişten cevaba 200 gün, bakanlığa iletilmesinden cevaba 194 gün. Tarihler TBMM kaydından ve cevap yazısından.
Önerge metni
PDF’ten yazıya döküldü · Orijinal PDF ↗ (yeni sekmede açılır)Aşağıdaki sorularımın Tarım ve Orman Bakanı Sayın İbrahim YUMAKLI tarafından yazılı olarak cevaplandırılması.i için gereğini saygılarımla arz ederim.
Ulaş KARASU Sivas Milletvekili
Türkiye'de, hasat mevsimi her yıl olduğu gibi bu yıl da sıkıntılı ilerlemektedir. Yağışların etkisiyle buğday ve arpada birim alandan dönüm başına son yılların en yüksek verimi alınmasına rağmen, başta mazot olmak üzere ilaç, tohum, gübre gibi temel girdilerin maliyetlerinin sürekli artması çiftçilerimize zor günler yaşatmaktadır.
Gerekçenin tamamını göster (4 paragraf daha)Gerekçeyi kısalt
Çiftçileri desteklemek ve başta hububat olmak üzere faaliyet alanındaki tarımsal ürün piyasalarında istikrar sağlamak üzere hizmet vermesi gereken "çiftçinin kara gün dostu" Toprak Mahsulleri Ofisi'nin (TMO) stoklarını yeterli hale getirmek için hasat yapılmadan önce depolarını ithal buğdayla doldurmasının yanı sıra, randevu sisteminin uzun tarih vermesi, teknik kapasitesinin yetersizliği gibi öne çıkan sorunlar üreticilerin sorunlarını katlamaktadır.
Ülkemizin "hububat ambarı" olarak da bilinen seçim bölgem Sivas'ta gerek üretim miktarı gerekse de ekiliş alanı açısından ilk sırada tahıllar gelmektedir. Sivas; buğday, tritikale, arpa, yulaf üretiminde ülkemizde ilk 10'da yer almaktadır.
TMO'nun ürün alımına ilişkin yukarda belirtilen şikayetler ülkemizin dört bir yanından yükselirken, Sivas'ta da üreticiler TMO'nun uygulamalarından yakınmaktadır. TMO'nun tahıl alım süresinin kısıtlı olmasından şikayet eden üreticiler, ofisin alım süresini uzatmasını ve bu süre içerisinde vardiyalı çalışarak çiftçiyi mağdur etmemesi talebini dile getirmektedir.
Bu çerçevede;
SORULAR
TMO'nun randevu sisteminin tıkanmaması ve üreticilerin mağdur edilmemesi adına daha uzun tarih vermesi, teknik kapasitesinin artırılması gibi konularda bakanlığınızın yaptığı/yapacağı çalışmalar nelerdir?
Serbest piyasa alıcılarının yurt dışından ithal edilen buğdayların TMO ve Lisanslı Depolarının stoklarının dolu olması nedeniyle yurt içinde düşük fiyat verildiği bilinmektedir. Çiftçilerin mağdur olmasına ve üretimden uzaklaşmasına neden olan bu duruma karşı çiftçilerin korumasına yönelik yaptığınız/yapacağınız uygulamalar nelerdir?
Türkiye'nin, dünyanın sayılı buğday üreticisi ülkeler arasında yer almasına karşın, iktidarınızda buğday ithalatçısı bir ülke konumuna sürüklenmesinin gerekçesi nedir, bu duruma karşı bakanlığınızın aldığı önlemler nelerdir?
Önergenin yanıtlandığı tarih itibariyle TMO'nun kaç il ve ilçede kendisine ait ve anlaşmalı olduğu lisanslı depo bulunmaktadır? Bu depoların ne kadar ürün alma kapasitesi vardır, TMO ne kadarlık bir kabul anlaşması imzalamıştır?
TMO'nun bu yıl için alım fiyatları açıkladığında mevcut depolarındaki ürünlere göre doluluk oranı nedir? Sivas"ta toplam depolama kapasitesi ne kadardır? Önergenin yanıtlandığı tarihe kadar depolarına ne kadar ürünü almıştır?
TMO'nun bu yıl için alım fiyatları açıkladığında mevcut depolarındaki ürünlerden ürün cinslerine göre ne kadar ithal ürün bulunmaktadır?
Sivas'taki üreticilerin tahıl alım süresinin uzatılması, bu süre içerisinde vardiyalı çalışarak çiftçiyi mağdur etmemesi talebi yerine getirilecek midir? Getirilmeyecek ise üreticilerin mağdur olmaması için nasıl bir yol izlenecektir?
Bakanlığın cevabı
Taranmış belgeden okundu · Orijinal PDF ↗ (yeni sekmede açılır)İbrahim Yumaklı, Tarım ve Orman Bakanı ·
Toprak Mahsulleri Ofisi (TMO) başta hububat ve bakliyat olmak üzere görev alanına giren ürün piyasalarını yakından takip ederek, piyasa regülasyonuna destek sağlamaktadır.
TMO alımları hasadın başladığı ilk andan itibaren ülke genelinde yoğun bir şekilde devam etmektedir. TMO alım randevu sisteminde, günlük randevu alınmakta olup randevu tarihinde ürününü getiren üreticilerin işlemleri, işyerine geliş sıralarına göre yapılmaktadır. Randevu gününde TMO'ya ürünlerini getiren üreticilerin ürünleri, teknik aksaklıklar olması dışında (elektrik kesintisi, teknik arıza vb.) aynı gün teslim alınmaktadır.
2022 yılında 510 olan alım noktası 614'e yükseltilmiş, iş yerlerinin günlük alım kapasiteleri azami seviyeye çıkarılmış, TMO iş yerlerinde çalışma süreleri 12 saat olacak şekilde artırılmıştır. Üreticilerimiz tarafından arz edilen son ürün alınana kadar randevu verilerek alim faaliyetine devam edilecektir.
TMO işyerlerimizin günlük alım miktarları alım merkezinin durumu (sabit alım merkezi, geçici alım merkezi, kiralık işyeri vb.) depo durumu (silo, yatay depo, açık yığın vb.) ve bölgedeki üretim potansiyeli ile ürün arz durumu dikkate alınarak belirlenmektedir. Lisanslı depolar ve TMO alım noktalarındaki depoların dolması durumunda, alıma ve depolamaya elverişli en yakın mevkide alım noktası kurularak üreticilerimiz yönlendirilmekte ve alımlara devam edilmektedir.
TMO, stoklarını öncelikle hasat döneminde iç alımla takviye etmekte, hasat dönemi bittikten sonra ihtiyaç duyulması halinde dış alım yapmaktadır.
Buğdayda üretimimiz tüketimimizi karşılamakta olup ithalat büyük ölçüde Dahilde İşleme Rejimi kapsamında, ihracatında dünyada üst sıralarda yer aldığımız un, makarna, bulgur gibi mamul ürünlerin üretimi amacıyla yapılmaktadır. Ülkemiz buğday unu ihracatında birinci sırada, makarna ihracatında ikinci sırada yer almaktadır.
TMO ürün alımlarını üretici mağduriyetinin önüne geçmek, alımların planlı bir şekilde yürütülmesini sağlamak ve tüm üreticilere eşit hizmet vermek amacıyla kendi alım noktaları yanında TMO ile protokol imzalayan lisanslı depoların boş kapasitelerini de TMO randevu sistemine entegre ederek lisanslı depolardan öncelikli olarak üreticilerin yararlanmasına imkan sağlayarak yapmaktadır.
TMO tarafından cari tarih itibariyle 43 il, 114 ilçe ve 229 noktadaki 157 lisanslı depo firması ile (9 milyon ton kapasiteli) protokol imzalanmış olup bu lisanslı depolar üzerinden ELÜS yoluyla ürün alımı yapılmaktadır.
Sivas ilinde TMOya ait 34 bin ton kapalı depo, 120 bin ton anlaşmalı lisanslı depo, ayrıca Ulaş İlçesinde 40 bin ton kapasiteli kiralama kapsamında yaptırılan depo olmak üzere toplam 194 bin ton kapasiteli kapalı depo bulunmaktadır. Sivas ve ilçelerinde Çiftçi Kayıt Sistemi'ne kayıtlı üreticilerimizden 30 bin tondan fazla hububat alımı yapılmıştır.
Sivas'ta 13 TMO alım noktası, 4 lisanslı depo olmak üzere toplam 17 farklı noktada TMO alım faaliyeti yürütülmektedir. Günlük alım kapasitesi 12 bin tona yükseltilmiştir.
İbrahim YUMAKLIBakan