2024 yılı cari açık verilerine ilişkin
ÖNERGENİN YOLCULUĞU
- TBMM'ye verildi
- Bakanlığa iletildi
- 15. gün
- Bakanlık cevapladı
Verilişten cevaba 126 gün, bakanlığa iletilmesinden cevaba 112 gün. Tarihler TBMM kaydından ve cevap yazısından.
Önerge metni
PDF’ten yazıya döküldü · Orijinal PDF ↗ (yeni sekmede açılır)Aşağıdaki sorularımın Hazine ve Maliye Bakanı Sayın Mehmet ŞİMŞEK tarafından yazılı olarak yanıtlanmasını arz ederim.
SORULAR
Av. Dr. M. Seğgin TANRIKULU Diyarbakır Milletvekili
2023 seçimleri sonrası ekonomide özellikle döviz ve cari işlemler dengesi konusunda önemli gelişmeler yaşanmıştır. Merkez Bankası rezervlerinin artması ve cari açığın önemli ölçüde azalması dikkat çekerken, 2025 yılında cari açığın yeniden yükselişe geçeceği öngörülmektedir.
Bu bağlamda;
. 2024 yılı itibarıyla cari açığın 40 milyar dolardan 10 milyar dolara gerilemesi büyük ölçüde dış ticaret açığındaki düşüş ve hizmet gelirlerindeki artıştan kaynaklanmıştır. Bu gelişmelerin sürdürülebilirliği konusunda Bakanlığınızın 2025 yılındaki hedefi nedir?
Yurtiçi yerleşiklerin yurtdışına yaptığı doğrudan yatırımların yıllık 6.6 milyar dolara ulaşması ve son 5 yılda 25.2 milyar dolara çıkması, sermaye hareketleri açısından Bakanlığınızca nasıl değerlendirilmektedir?
Türkiye'nin sermaye çıkışlarında yaşanan son 5 yıldaki artış için alınan önlemler varsa, bu önlemler nelerdir?
2024 yılında yurtdışında gayrimenkul edinimi için yapılan 2.15 milyar dolarlık peşin ödemeler ve kredi kullanımıyla toplamda 8.61 milyar dolara ulaşan yatırım hacmi, yurtiçinde yatırım yerine yurtdışına yönelme eğilimi olarak değerlendirilebilir mi; bu konuda hükümetin bir düzenleme veya teşvik politikasi bulunmaktaysa söz konusu politikalar nelerdir?
Net hata ve noksan kalemi altında 2024 yılında 12,7 milyar dolarlık bir sermaye çıkışı gerçekleşmiştir. Bunun büyük ölçüde kayıt dışı altın girişlerinden kaynaklandığı ifade edilmektedir. Altın ithalatına kota getirilmesinin bu duruma etkileri nelerdir ve bu konuda denetim mekanizmaları yeterli midir?
2025 yılında cari açığın artmasını tetikleyecek dört ana unsur (altın ithalatı, ithalat artışı, düşük baz etkisi ve büyümenin artması) dikkate alındığında, özellikle büyüme hedefleri ile cari açığın dengelenmesi konusunda nasıl bir ekonomi politikası izlenecektir?
2025 yılı için cari açığın 20 milyar dolar seviyesine çıkması beklenmekle birlikte OVP hedefi 28.6 milyar dolar olarak belirlenmiştir. Bu hedeflerin tutturulması için döviz arzı artırıcı veya döviz ihtiyacını azaltıcı hangi tedbirler alınacaktır?
Türkiye'nin orta ve uzun vadeli ekonomik planlarında cari açık dengesinin korunması için 2025 yılında hangi yapısal reformlar hayata geçirilmiştir ve geçirilecektir?
Yerli üretimi ve ihracatı teşvik etmek adına 2025 yılında atılan ve atılacak atılacak somut adımlar nelerdir?
Bakanlığın cevabı
Taranmış belgeden okundu · Orijinal PDF ↗ (yeni sekmede açılır)Mehmet Şimşek, Hazine ve Maliye Bakanı ·
İlgi yazınız ekinde alınan Diyarbakır Milletvekili Sayın Av. Dr. M. Sezgin TANRIKULU'na ait yazılı soru önergesine ilişkin olarak, Bakanlığımız tarafından hazırlanan cevap metni ektedir.
Bilgilerini ve gereğini arz ederim.
Merke.
Mehmet ŞİMŞEK Bakan
Devlet Mah. Dikmen Cad. No:12, M Blok, Kat: 3-4
7125362 Esas Sayılı Soru Önergesine İlişkin Olarak Hazine ve Maliye Bakanlığı Cevap Metni
Sayın Av. Dr. M. Sezgin TANRIKULU, öncelikle şahsıma yönelik olarak Bakanlığımıza sunduğunuz yazılı soru önergeniz için teşekkür ederim.
2024 yılında cari işlemler açığı 30 milyar dolar iyileşerek 10,1 milyar dolara gerilemiştir. Bu gelişmede olumsuz jeopolitik gelişmeler ve küresel ticaretteki nispeten zayıf seyre rağmen dış ticaret açığındaki gerileme ve seyahat kaynaklı hizmet ticaretindeki olumlu görünüm etkili olmuştur. 2025 yılı Nisan ayı itibarıyla yıllıklandırılmış cari işlemler açığı 15,8 milyar dolar ile 2025 yılı Orta Vadeli Program hedefinin altındadır.
Cari açıktaki bu iyileşmenin kalıcı ve sürdürülebilir bir patikada devam etmesi için, yüksek katma değerli üretimi artırmaya ve yerli ve yenilenebilir enerji kaynaklarını yaygınlaştırmaya odaklanan politikalar uyguluyoruz. Ürün ve pazar çeşitliliğini artıracak, ihracatın finansmanını önceliklendirecek ve hizmet ticaretini geliştirecek adımlar atmaya devam ediyoruz. Katma değerli üretimi artırmak ve rekabet gücümüzü yükseltmek için sanayi sektöründe yapısal dönüşümü gerçekleştireceğiz. Ayrıca beşeri sermayeyi güçlendirmek, Ar-Ge ve inovasyon ekosistemini geliştirmek, yeşil ve dijital dönüşümü hızlandırmak ve iş ile yatırım ortamını iyileştirmek için gerekli çalışmalar sürdürülmektedir.
Türkiye'yi yüksek teknoloji yatırımlarının odağı haline getirmek amacıyla HIT-30 Yüksek Teknoloji Yatırım Programı açıklanmıştır. Program kapsamında yüksek teknoloji yatırımlarına 30 milyar dolar değerinde destek sağlanması planlanmaktadır.
Yeni küresel ekonomik düzende daha güçlü bir Türkiye için Yatırım Taahhütlü Avans Kredileri (YTAK) ile yüksek teknoloji ihracatı teşvik edilmektedir.
Yüksek teknolojili ürünlerin ülkemizde üretilebilmesi için uçtan uca bir destek mekanizması olan Teknoloji Odaklı Sanayi Hamlesi Programı ile projelerin Ar-Ge sürecinden ihracata kadar tüm üretim süreçleri teşvik edilmektedir.
İlaveten, Orta Vadeli Program (2025-2027)'da üç yıllık perspektifle ekonomide izlenecek yol haritası ortaya konulmuştur. Öncelikli reform alanlarına yönelik somut düzenlemeler takvime bağlanarak atılacak adımların ilgili kurumlarımızca süreç boyunca disiplinli bir şekilde yürütülmesi ve takibine imkân sağlanmaktadır.
Diğer taraftan, finans hesabı ile cari işlemler ve sermaye hesabı arasındaki farkı yansıtan net hata ve noksan kalemi; verilerin değişik kaynaklardan elde edilmesi, değerleme ve ölçme ile kayıt zamanı farklılıkları gibi nedenler kaynaklı olarak "kalıntı" şeklinde ortaya çıkmaktadır. Bu çerçevede, net hata ve noksan kalemindeki hareketleri sadece bir nedene veya işleme indirgemek yanlış ve yanıltıcı çıkarımlara neden olabilecektir.
Devlet Mah. Dikmen Cad. No:12, M Blok, Kat: 3-4
Mehmet ŞİMŞEKBakan