2024 yılı bütçe açığına ilişkin
ÖNERGENİN YOLCULUĞU
- TBMM'ye verildi
- 15. gün
- Bakanlık cevapladı
Verilişten cevaba 97 gün. Tarihler TBMM kaydından.
Önerge metni
PDF’ten yazıya döküldü · Orijinal PDF ↗ (yeni sekmede açılır)Aşağıdaki sorularımın Hazine ve Maliye Bakanı Sayın Mehmet ŞİMŞEK tarafından yazılı olarak yanıtlanmasını arz ederim.
Av. DEN. Gin TANRIKULU
. 2024 yılı sonunda vergi gelirlerinin 662.3 artarak 7 trilyon 304 milyar 863 milyon TL olarak gerçekleştiği belirtilmiştir. Ancak, aynı dönemde bütçe açığının 2 trilyon 106 milyar TL'ye yükseldiği ifade edilmiştir. Bu artan vergi gelirlerine rağmen, bütçe açığının büyümesinin sebepleri nelerdir?
Gerekçenin tamamını göster (5 paragraf daha)Gerekçeyi kısalt
Kamu harcamaları, özellikle personel ve faiz giderleri ile deprem harcamaları dışında, başka hangi faktörler bu açığı etkileyen unsurlar olmuştur?
2024 yılı sonunda ücretlilerden 888 milyar TL, ücretlileri istihdam eden mükelleflerden ise 890 milyar TL vergi tahsilatının yapıldığı ifade edilmektedir. Gelir vergisi tarifesinin, vergi adaletini engellediği ve ücretli çalışanların daha fazla vergi yükü altına girdiği belirtilmiştir. Bakanlığınız, bu vergi dengesizliğini gidermek adına herhangi bir düzenleme yapmayı planlamakta mıdır?
2024 yılı için belirlenen 1 trilyon 275 milyar TL'lik kurumlar vergisi tahsilat hedefinin yalnızca 9669'luk bir kısmının, yani 890 milyar TL'sinin tahsil edilebildiği ifade edilmiştir. Bu hedefin tutmamasının nedenleri arasında enflasyon düzeltmesi yapılan şirketlerin vergi ödememesi ve cirosu 50 milyon TL'nin altında kalan mükelleflerin kapsam dışı bırakılması gibi faktörler öne sürülmektedir. Bu durum, bütçe açığını artırmış ve vergi gelirlerinin düşmesine yol açmıştır. Bakanlığınızca bu olumsuz gerçekleşmeyi nasıl değerlendirilmektedir ve önümüzdeki dönemde Kurumlar Vergisi tahsilatının artırılması için hangi adımları atmayı planlanmaktadır?
Gelir Vergisi tahsilatının 9093'ünün kaynakta kesinti yoluyla yapıldığı, ancak beyanname yolu ile yapılan tahsilatın sadece 5'te kaldığı belirtilmiştir. Kaynakta kesinti ile tahsilat oranının bu kadar yüksek olmasının nedenleri nelerdir?
Beyanname yoluyla yapılan tahsilatın artırılması için bir politika değişikliği veya düzenleme düşünülmekte midir? Ge
SORULAR
2025 yılında tüketicilerin tüketim üzerinden daha fazla vergi ödemeye devam edeceği, şirketlerin ise indirim, istisna ve muafiyetlerden yararlanacağı öngörülmektedir. Vergi yapısındaki bu değişikliklerin vergi adaleti üzerindeki etkilerini nasıl değerlendiriyorsunuz?
Bakanlığınız vergi yükünün daha adil bir şekilde dağıtılması için bir vergi reformu yapmayı planlamakta mıdır?
Bakanlığın cevabı
Taranmış belgeden okundu · Orijinal PDF ↗ (yeni sekmede açılır)Mehmet Şimşek, Hazine ve Maliye Bakanı ·
İlgi 1203/2025 tarihli ve E-43452547-120.07.04-1602186 sayılı yazınız.
İlgi yazınız ekinde alınan Diyarbakır Milletvekili Sayın Av. Dr. M. Sezgin TANRIKULU'na ait yazılı soru önergesine ilişkin olarak, Bakanlığımız tarafından hazırlanan cevap metni ektedir.
Bilgilerini ve gereğini arz ederim.
Mare.
Mehmet ŞİMŞEK Bakan
Devlet Mah. Dikmen Cad. No:12, M Blok, Kat: 3-4
7125361 Esas Sayılı Soru Önergesine İlişkin Olarak Hazine ve Maliye Bakanlığı Cevap Metni
Sayın Av. Dr. M. Sezgin TANRIKULU, öncelikle şahsıma yönelik olarak Bakanlığımıza sunduğunuz yazılı soru önergeniz için teşekkür ederim.
Vergi sistemimiz hâlihazırda ücret gelirlerini diğer gelir unsurlarından farklı bir şekilde pozitif olarak ayrıştırmış durumdadır. Mevcut vergi oranları, ücret gelirleri için daha yüksek matrahlara uygulanmakta, diğer gelir unsurlarına göre ücret gelirleri için daha yüksek matrahlara daha düşük oranlar uygulanmak suretiyle vergi tevkifatı yapılmaktadır.
Ayrıca, geçtiğimiz dönemde vergi adaletini güçlendirmek adına, gelir vergisi tarifesinin en alt dilimindeki vergi oranı 9022'den 9015'e indirilmiş, en üst dilimdeki vergi oranı ise
"035'den "40'a çıkarılmıştır.
Bununla birlikte, vergi sistemimiz esas itibarıyla beyan esasına dayanmakla birlikte, ticari veya zirai bir organizasyon veya mesleki bir faaliyet kapsamında elde edilmeyen gelirlere yönelik gerek mükellefe herhangi bir işlem yükü getirilmeden kavranabilmesi gerekse vergi güvenliğinin sağlanabilmesi bakımından basit ve kolay bir mekanizma olan tevkifat müessesesi ihdas edilmiştir. Gelir vergisi içinde kaynaktan kesinti yoluyla alınan vergilerin payının yüksek olması, verginin alanının geniş olmasından kaynaklanmakta olup, ücretlerden mevduat faizine, kira gelirlerinden kar payı dağıtımına kadar birçok kalemde kaynaktan kesinti yoluyla vergi tahsilatı yapılmakta, Gelir Vergisi Kanunu'nda yer alan bazı şartlar ve tutar sınırları aşıldığında bu kalemler beyana dahil olmaktadır.
Vergi adaletini güçlendirmek adına; basit usulde vergilendirilen yaklaşık 850 bin esnafa gelir vergisi istisnası sağlanmış, çalışanlara verilen günlük yemek ve yol bedeli istisna tutarları artırılmış, yemek bedeli olarak yapılan nakit ödemeler ise gelir vergisi istisnası kapsamına alınmış, tarımsal destekleme ödemelerindeki gelir vergisi kesintileri kaldırılmış, geçmişte yapılmış olanlar iade edilmiş, genç girişimcilere kazanç istisnası sağlanmış, 9020 olan genel KDV oranının temel gıda maddelerinde ol, sağlık, eğitim, yeme içme, turizm, giyim sektörleri ile meskenlerde kullanılan elektrikte "010 oranında uygulanması sağlanmıştır.
Bununla birlikte, dolaylı vergilerin toplam vergi gelirleri içindeki payının azaltılmasını teminen doğrudan vergilerin bütçe içindeki payının artırılmasına hedefimiz tüm politika belgelerinde belirtilerek, özellikle kurumlar vergisi mükelleflerine yönelik bir seri düzenleme yapılmıştır. Ayrıca ülkemizde dolaylı vergilerin yüksek olduğuna dair kanaat de doğru değildir.
Devlet Mah. Dikmen Cad. No:12, M Blok, Kat: 3-4
Türkiye'de dolaylı vergilerin milli gelirdeki payı "010,7 olup, 910,4 olan OECD ortalamasının biraz üzerindedir. AB ortalaması ise 9013'tür. Ayrıca OECD'nin 2023 verilerine göre, Türkiye "023,5 vergi yükü ile 38 ülke arasında en düşük vergi yüküne sahip beşinci ülkedir. OECD ortalaması 9633,9, AB ortalaması ise "040'tır.
Diğer taraftan, geçtiğimiz yıl itibarıyla bütçe açığının GSYH'ye oranı 904,9 ile orta vadeli programla uyumlu, bütçe başlangıç tahmini olan 966,4'ün ise oldukça altında gerçekleşmiştir. Bu olumlu performansta gelir tahsilatındaki artışın yanı sıra harcamaların kontrolüyle gider artışının sınırlandırılması da etkili olmuştur. Bu kapsamda, uygulanan tasarruf tedbirleri ve harcama disiplini sayesinde, geçmiş yıllarda gerçekleşen bütçe harcamalarının ortalama sapma oranları da dikkate alındığında, bu durum son 10 yıllık ortalamalara göre 1,2 trilyon lira harcama disiplinini ve milli gelire oranla 2,7 puanı ifade etmektedir.
Devlet Mah. Dikmen Cad. No:12, M Blok, Kat: 3-4 e-posta; sgbsoruonergelerihmb.goy.i Elektronik Ağ: www.hmb.gov.ir
Mehmet ŞİMŞEKBakan