Dijital Türk Lirası Projesi'ne ilişkin
ÖNERGENİN YOLCULUĞU
- TBMM'ye verildi
- 15. gün
- Bakanlık cevapladı
Verilişten cevaba 144 gün. Tarihler TBMM kaydından.
Önerge metni
PDF’ten yazıya döküldü · Orijinal PDF ↗ (yeni sekmede açılır)Aşağıdaki sorularımın, Anayasa'nın 98'inci ve TBMM İçtüzüğü'nün 96'ıncı ve 99'uncu maddeleri gereğince Hazine ve Maliye Bakanı Sayın Mehmet ŞIMŞEK tarafıfidan yazılı olarak yanıtlanmasını arz ederim.
Av. Dr. M. Sezgin TANRIKULU
SORULAR
Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası'nın (TCMB) blog sayfasında 29 Ocak 2025 tarihinde yayımlanan "Dijital Türk Lirası: Fayda ve Fırsatlar" başlıklı analizde, dijital Türk lirası hesapları için banka hesabı gerektirmeyen bir model tasarımının ön plana çıktığı belirtilmiştir. Bu modelin hayata geçirilmesi için yasal ve teknik altyapının oluşturulması amacıyla hangi somut adımlar atılmaktadır?
Dijital Türk lirası, ödeme ve transfer işlemlerinde belirli bir finansal aracı kuruma bağımlılığı ortadan kaldırmayı hedeflemektedir. Bu çerçevede, finansal kuruluşların ve bankaların dijital para sistemine entegrasyonu nasıl sağlanacaktır?
TCMB tarafından dijital Türk lirasının mevcut ödeme sistemleriyle entegrasyonu sağlanarak, FAST sistemine paralel ayrı bir çözüm olarak tasarlandığı ifade edilmektedir. Bu kapsamda, dijital Türk lirasının mevcut finansal ekosisteme entegrasyonu için hangi çalışmalar yürütülmektedir?
Dijital Türk lirasının anlık ve 7/24 dolaşıma girmesi planlanmaktadır. Bu durumun, bankacılık sistemine ve mevcut dijital ödeme altyapısına olumlu ve olumsuz etkileri tüm ayrıntılarıyla değerlendirilmekte midir; olumsuz etkilere karşı alınacak önlemler nelerdir?
Bankalar ve finansal kurumlar, bu dönüşüme hangi tarihten itibaren hazırlanacaktır?
Bankalar ve finansal kurumlar, bu dönüşüme entegrasyonu için bir takvim belirlenmiş midir; belirlenmişse entegrasyon sürecinin başlaması ve tamamlanması için öngörülen tarih dilimleri nedir?
Dijital Türk lirasının dolaşıma girmesiyle birlikte parasal egemenlik, kullanıcı tercihleri için çeşitlilik ve olağanüstü durumlar için yedeklilik sağlanacağı belirtilmektedir. Bu bağlamda, dijital Türk lirasının olası siber saldırılara ve güvenlik tehditlerine karşı korunması için altyapı projesinde/projelerinde hangi tedbirler alınmıştır; alınacaktır?
Türkiye'de dijital para ekosisteminin Kripto para piyasasında zaman zaman yaşanan olası spekülatif o dalgalanmalardan korunması amacıyla hangi düzenlemelerin yapılması planlanmaktadır? a,
Dijital Türk lirasının hukuki boyutları kapsamlı olarak ele alınmaktadır. Bu doğrultuda, dijital Türk lirasının yasal çerçevesini belirlemek amacıyla yeni bir kanun ya da mevzuat değişikliği öngörülmekte midir?
Dijital Türk lirası ile birlikte, finansal kapsayıcılık hedefleri arasında bankacılık hizmetlerine erişimi olmayan bireylerin de dijital ödeme sistemlerine entegre edilmesi yer almakta mıdır?
Dijital Türk lirası ile birlikte, finansal kapsayıcılık hedefleri arasında bankacılık hizmetlerine erişimi olmayan bireylerin de dijital ödeme sistemlerine entegre edilmesi yönünde yürütülen çalışmalar nelerdir?
Bakanlığın cevabı
Taranmış belgeden okundu · Orijinal PDF ↗ (yeni sekmede açılır)Mehmet Şimşek, Hazine ve Maliye Bakanı ·
İlgi O : 21/03/2025 tarihli ve E-43452547-120.07.04- 1602186 sayılı yazınız.
İlgi yazınız ekinde alınan Diyarbakır Milletvekili Sayın Av. Dr. M. Sezgin TANRIKULU"na ait yazılı soru önergesine ilişkin olarak, Bakanlığımız tarafından hazırlanan cevap metni ektedir.
Bilgilerini ve gereğini arz ederim.
Male.
Mehmet ŞİMŞEK Bakan
Devlet Mah. Dikmen Cad. No:12, M Blok, Kat: 3-4
7125379 Esas Sayılı Soru Önergesine İlişkin Olarak Hazine ve Maliye Bakanlığı Cevap Metni
Sayın Av. Dr. M. Sezgin TANRIKULU, öncelikle şahsıma yönelik olarak Bakanlığımıza sunduğunuz yazılı soru önergeniz için teşekkür ederim.
Dijital Türk Lirası Sistemi'nin (Sistem) mevcut finansal sisteme entegrasyonu için çalışmalar sürmektedir. Mevduat ve dijital para arası dönüşümler için Sistem' in Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası'nın (TCMB) işlettiği ödeme sistemlerine entegrasyonuna yönelik kavram ispatı çalışmaları yapılmıştır. Dijital paraya ilişkin kavram ispatı çalışmalarında ve Dijital Türk Lirası Projesi birinci ve ikinci fazları kapsamında açık kaynak kodlu yazılımların kullanılması ve dijital Türk lirasına özel geliştirmelerin yapılması öncelikli ilke olarak belirlenmiştir. Üç yerli teknoloji paydaşı ve TCMB'den oluşan Dijital Türk Lirası İş Birliği Platformu'nun devam eden tasarım ve gerçekleştirim çalışmaları teknik altyapıya şekil vermektedir. Dijital Türk lirasının temel işlevleri kapsamında alımı yapılmış yabancı bir ürün ya da hizmet bulunmamaktadır.
Dijital Türk Lirası Sistemi, hâlihazırda sunulan hizmetleri tamamlayıcı nitelikte konumlandırılacaktır. Bankalar ile taleplerine istinaden görüşmeler yapılmaktadır. İlgili teknolojiler ve gelişmelerin çeşitli birçok banka tarafından yakından takip edildiği gözlemlenmiştir. Çeşitli kurum ve kuruluşlara 2024 yılı içerisinde taleplerine istinaden eğitimler verilmiştir. Ayrıca, Türkiye Bankalar Birliği ile yapılan toplantılar kapsamında dijital para çalışmalarının ele alınması da planlanmıştır. İki katlı modelin gözetildiği bir tasarımla birlikte, ödeme ve transfer işlemleri için belirli bir finansal aracı kuruma bağımlılık oluşmaması hedeflenmektedir. İnternet erişim sorunu olan, donanım eksikliği yaşayan, herhangi bir bankanın uzağında ikamet eden ya da banka hesabı açmayı tercih etmeyen kişiler ve ülkemizi ziyaret eden turistler dahil olmak üzere tüm bireylerin dijital Türk lirasını kullanabilmesiyle dijital ödemelerin ve transferlerin artması beklenmektedir.
Öte yandan, dijital Türk lirasının güvenliğini sağlamak adına sistemin ilk tasarım aşamasında güvenliğe öncelik verilmesi yaklaşımı benimsenmiş, içeriden ve dışarıdan yapılabilecek saldırılara karşı sistemin dirençli bir biçimde tasarlanması yönünde çalışmalara devam edilmektedir. Dijital Türk lirasının birinci faz çalışmalarında kapsamlı siber güvenlik çalışmaları yürütülmüş, güvenli yazılım geliştirme rehberi hazırlanarak projede görev alan uzman ekiplerce ilgili süreçler işletilmiştir. Pilot test ve pilot teste giden süreçte kaynak kod analizleri, sızma testleri, zafiyet analizleri gibi siber güvenlik süreçleri işletilmiştir. İkinci faz
Devlet Mah. Dikmen Cad. No:12, M Blok, Kat: 3-4 kapsamında farklı senaryolarda gerçekleştirilecek pilot testlerde ve öncesinde de gerekli siber güvenlik süreçleri işletilmektedir.
Ayrıca, dijital Türk lirasının bankacılık sistemine ve mevcut altyapılara etkilerine yönelik birtakım değerlendirmeler ve sorular Dijital Türk Lirası Birinci Faz Değerlendirme Raporu'nda (Rapor) paylaşılmış olup Rapor, "Attps:/Mwww.temb.gov.ir/wps/wcm/conneci/TR/TCMB-TR/Main--Menw/Y: ayinlar/Raporlar/D ital vTurktLirasi/" internet adresinde yayımlanmakta ve kamuoyuyla paylaşılmaktadır. Rapor'da belirtildiği üzere İkinci Faz çalışmaları kapsamında pilot testlerde yeni katılımcılar yer alabilecektir. Yeni katılımcıların ilk aşamada bankalar, daha sonra ödeme ve elektronik para kuruluşları olmaları beklenmektedir. İkinci Faz yalnızca bir geliştirme süreci değil, aynı zamanda tedavüle ilişkin karar sürecini destekleyecek analiz ve hazırlıkların yürütüldüğü önemli bir aşamadır. Tamamlanma tarihi proje çıktılarının olgunluğuna ve ilgili değerlendirmelerin sonuçlarına göre şekillenecek olmakla beraber 12. Kalkınma Planında yer alan program çerçevesinde çalışmalar devam etmektedir.
Devlet Mah. Dikmen Cad. No:12, M Blok, Kat: 3-4 e-posta; sgbsoruonergeleridi hmb.gör.ir Elektronik Ağ: www.hmb.şov.tr
Mehmet ŞİMŞEKBakan