Türk lirasında yaşanan değer kaybına ilişkin
ÖNERGENİN YOLCULUĞU
- TBMM'ye verildi
- Bakanlığa iletildi
- 15. gün
- Bakanlık cevapladı
Verilişten cevaba 71 gün, bakanlığa iletilmesinden cevaba 63 gün. Tarihler TBMM kaydından ve cevap yazısından.
Önerge metni
PDF’ten yazıya döküldü · Orijinal PDF ↗ (yeni sekmede açılır)Aşağıdaki sorularımın, Hazine ve Maliye Bakanı Sayın Mehmet Şimşek tarafından yazılı olarak yanıtlanması için gereğini arz ederim.
KN Tanrıkulu
Diyarbakır'da tarihi Kuyumcu Çarşısı'nda yapılan gözlemler, Türkiye'deki ekonomik çöküşün somut bir göstergesidir. 2009 yılında tedavüle giren 200 TL'lik banknot, o dönemde yaklaşık 5 gram altın ya da 100-130 Amerikan Doları değerindeyken, bugün yalnızca 0,034 gram attın ya da 5 Amerikan Doları değerindedir.
Gerekçenin tamamını göster (3 paragraf daha)Gerekçeyi kısalt
Bu tablo, Türk Lirası'nın alım gücünün 16 yılda neredeyse yüzde 98 oranında eridiğini ve halkın yaşam standartlarının dramatik biçimde düştüğünü göstermektedir. Diyarbakır başta olmak üzere Türkiye genelinde yurttaşlar, temel gıda, barınma ve giyim ihtiyaçlarını dahi karşılayamaz hale gelmiştir. i
Derinleşen yoksulluk, yalnızca gelir dağılımı eşitsizliğini değil, aynı zamanda sosyal adalet, eğitim, sağlık ve demokratik yaşamın da sürdürülebilirliğini tehdit etmektedir.
Bu kapsamda;
SORULAR
2009 yılında tedavüle giren 200 TL'lik banknotun alım gücü 2025 yılı itibarıyla hangi oranda azalmıştır? Bakanlığınızın bu konuda resmi bir hesaplaması veya endeks çalışması var mıdır?
2009-2025 yılları arasında Türk Lirası'nın Amerikan Doları, Euro ve gram altın karşısındaki değer kaybı oranı nedir?
Aynı dönemde, Türkiye'deki ortalama ücret artışı bu değer kaybını telafi edecek düzeyde gerçekleşmiş midir?
Türk Lirası'nın bu denli değer kaybetmesine rağmen, en yüksek kupürlü banknotun hâlâ 200 TL olması vatandaşların günlük hayatında nasıl bir enflasyonist baskı yaratmaktadır? Yeni banknot tasarımlarına ilişkin bir çalışma yürütülmekte midir?
Diyarbakır gibi sosyoekonomik olarak dezavantajlı illerde derinleşen yoksulluk ve.alım gücü kaybını azaltmak amacıyla Bakanlığınız tarafından özel bir bölgesel ekonomik destek programı planlanmakta mıdır?
200 TL'lik banknotun 2009'daki satın alma gücüyle aynı değeri koruyabilmesi için, bugünkü karşılığının yaklaşık kaç TL olması gerekmektedir?
Bakanlığın cevabı
Taranmış belgeden okundu · Orijinal PDF ↗ (yeni sekmede açılır)Mehmet Şimşek, Hazine ve Maliye Bakanı ·
İlgi yazınız ekinde alınan Diyarbakır Milletvekili Sayın Av. Dr. M. Sezgin TANRIKULU'na ait yazılı soru önergesine ilişkin olarak, Bakanlığımız tarafından hazırlanan cevap metni ektedir.
Bilgilerini ve gereğini arz ederim.
Mete.
Mehmet ŞİMŞEK Bakan
Devlet Mah. Dikmen Cad. No:12, M Blok, Kat: 3-4 e-posta; sgbsoruonergelerre&hmb gov.tr Elektronik Ağ: www.hmb.gov.tr 7/35481 Esas Sayılı Soru Önergesine İlişkin Olarak Hazine ve Maliye Bakanlığı Cevap Metni
Sayın Av. Dr. M. Sezgin TANRIKULU, öncelikle şahsıma yönelik olarak Bakanlığımıza sunduğunuz yazılı soru önergeniz için teşekkür ederim.
Uyguladığımız programın nihai hedefi sürdürülebilir, yüksek ve kapsayıcı büyüme ile kalıcı refah artışı sağlamaktır. Bunun ön koşulu fiyat istikrarının tesisidir. Program sayesinde dezenflasyon sürecinde önemli ilerleme kaydedilmiş, yıllık enflasyon 2025 yılı Kasım ayında geçen yıl Mayıs ayındaki zirvesine göre 44,4 puan azalarak yüzde 31,07' ye gerilemiştir.
Enflasyonla mücadele ederken vatandaşımızın refahını ve alım gücünü korumaya yönelik politikalar da uygulanmaktadır. Çalışanlarımızın ve emeklilerimizin aylık ve ücretlerinde enflasyonun üzerinde artışlar yapılmıştır. Ücretler üzerindeki vergi yükünü azaltmak için asgari ücret ve tüm çalışanların asgari ücrete kadar olan ücretleri vergi dışı bırakılmıştır. Enflasyonla mücadele, kalıcı fiyat istikrarı sağlanana kadar çok boyutlu, koordineli ve kararlı bir şekilde sürdürülecektir.
Ülkemizde bölgesel gelişme politikaları, bölgelerin dinamikleri ve nitelikleri dikkate alınarak ekonomik ve sosyal kalkınmayı desteklemek, rekabet gücünü artırmak ve gelişmişlik farklarını azaltmak amacıyla uygulanmaktadır. Bu sayede, tüm bölgelerin potansiyellerinin ortaya çıkarılması ve refahın ülke geneline dengeli bir şekilde yayılması hedeflenmektedir.
Bu kapsamda, Köylerin Alt Yapısının Desteklenmesi Projesi (KÖYDES), Su ve Kanalizasyon Altyapı Programı (SUK AP) ve Sosyal Gelişmeyi Destekleme Programı (SOGEP) uygulamalarına devam edilmektedir. Bölgesel kalkınmanın bütüncül bir yaklaşımla ele alınması ve uygulamaların etkinliğinin artırılması amacıyla 2024-28 dönemi Bölgesel Gelişme
Ulusal Stratejisi ve bölge planları yürürlüğe konulmuştur.
Ayrıca, 2025 yılında başlatılan Yerel Kalkınma Hamlesi Programı ile yerel potansiyellerin değerlendirilmesi, rekabet gücünün artırılması ve bölgeler arası gelişmişlik farklarının azaltılması hedeflenmekte, iller bazında belirlenen öncelikli yatırım alanlarına yönelik yatırım projeleri desteklenmektedir.
Öte yandan, Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) tarafından açıklanan ve 2009 ilk yarısında 12,8 seviyesinde olan tarım dışı sektördeki brüt ücret-maaş endeksi, 2025 yılı ilk yarısı itibarıyla 1036,8 seviyesine yükselmiştir. Bir başka deyişle, 2025 ilk yarısı itibarıyla brüt ücret maaş endeksi, 2009 ilk yarısındaki düzeyinin yaklaşık 81 katına ulaşmıştır. Sepet kur ise 2025
Devlet Mah. Dikmen Cad. No:12, M Blok, Kat: 3-4 ilk yarısı itibarıyla 2009'un aynı dönemindeki seviyesinin yaklaşık 21 katına gelmiştir. Bu çerçevede nominal ücret artışları, döviz kur artışlarının üzerinde gerçekleşmiştir.
Türk lirasının geçmiş dönemlerdekine göre günümüzdeki değerine yönelik verilere ve modüllere www" #wik. gov.tr adresinden erişilmektedir.
Üst kupür banknota olan ihtiyaç hususu hem makroekonomik ve finansal analizler hem de teknik olarak yapılan değerlendirmelerin sonucuna göre belirlenmektedir. En yüksek kupürlü banknotun 200 TL olmasının tüketici fiyatları üzerinde enflasyonist bir baskı oluşturmadığı ve nakit taşıma alışkanlığının azalmasının ve nakit dışı ödeme araçlarının giderek artan oranda kullanılmasının ülkemiz genelinde kayıt dışılığın azalmasına katkıda bulunduğu değerlendirilmektedir. Bu kapsamda, ödeme ekosisteminin bütüncül yapısı gözetilerek tedavüldeki kupür kompozisyonu değişimleri dikkatle takip edilmekte olup ihtiyaç görüldüğü takdirde gerekli adımlar atılacaktır.
Devlet Mah. Dikmen Cad. No:12, M Blok, Kat 3-4 e-posta; sebsoruonergeleri g hmb got Elektronik Ağ: www, himb.eon tr
Mehmet ŞİMŞEKBakan