Bakliyat üretiminde yaşanan düşüşe ilişkin
ÖNERGENİN YOLCULUĞU
- TBMM'ye verildi
- Bakanlığa iletildi
- 15. gün
- Bakanlık cevapladı
Verilişten cevaba 131 gün, bakanlığa iletilmesinden cevaba 117 gün. Tarihler TBMM kaydından ve cevap yazısından.
Önerge metni
PDF’ten yazıya döküldü · Orijinal PDF ↗ (yeni sekmede açılır)Aşağıdaki sorularımın Tarım ve Orman Bakanı Sayın İbrahim YUMAKLI tarafından yazılı olarak yanıtlanmasını saygılarımla arz ederim.
MU TANRIKULU
Dünya genelinde bitkisel protein kaynaklarının öneminin arttığı, özellikle bakliyatların sağlıklı beslenme ve sürdürülebilir tarım açısından büyük avantajlar sunduğu bilinmektedir. 10 Şubat Dünya Bakliyat Günü çerçevesinde, ülkemizin geçmişte bakliyat üretiminde dünya lideriyken son yıllarda üretimde düşüş yaşadığı gözlemlenmektedir. Bu durum hem gıda güvenliğimiz hem de ekonomik kalkınmamız açısından önemli bir konu olarak değerlendirilmelidir.
Bu bağlamda;
SORULAR
1980'li yıllarda 2 Milyon ton üretimle mercimek ve nohutta dünya lideri olan ülkemizin bakliyat üretimi neden 1-1,5 milyon ton seviyelerine düşmüştür? Üretimi artırmaya yönelik ne gibi teşvik ve destekleme politikaları uygulanmaktadır?
Bakliyat üretimini artırmaya yönelik mevcut tarım politikaları yeterli midir? Üreticilerin karşılaştığı temel sorunlar tespit edilmiş midir? Çiftçilerin bakliyat ekimine yönlendirilmesi için ne gibi yeni destekleme mekanizmaları planlanmaktadır?
Dünya genelinde sürdürülebilir tarım ve sağlıklı beslenme trendleri göz önüne alındığında, Türkiye'nin bakliyat üretimini artırarak küresel pazardaki yerini güçlendirmesi için atılan somut adımlar nelerdir?
Bakliyatların sağlıklı ve sürdürülebilir protein kaynağı olarak önemi göz önünde bulundurulduğunda, bitkisel protein bazlı ürünlerin geliştirilmesi ve desteklenmesi için bakanlığınızın yürüttüğü Ar-Ge çalışmaları mevcut mudur?
Avrupa Birliğinin böcek bazlı protein kaynaklarını gıda sektörüne entegre etme kararı karşısında, ülkemizde bakliyat bazlı ürünlerin daha fazla teşvik edilmesine:yönelik bir strateji planlanmakta mıdır? ii
Bakliyat ekim alanlarının artırılması ve üretimin teşvik edilmesi için özel sektöre ve girişimcilere yönelik yeni destek programları hazırlanması düşünülmekte midir?
Bakanlığın cevabı
Taranmış belgeden okundu · Orijinal PDF ↗ (yeni sekmede açılır)İbrahim Yumaklı, Tarım ve Orman Bakanı ·
Ülkemizde bitkisel üretimi artırmak, verim ve kaliteyi yükseltmek, üretim maliyetlerinin karşılanmasına katkıda bulunmak, sürdürülebilirliği sağlamak, kayıtlılığı arttırmak ve çevreye duyarlı alternatif tarım tekniklerinin geliştirilmesine yönelik olarak, çiftçilere bitkisel üretim desteklemeleri verilmektedir.
Bu kapsamda "2025-2027 Yıllarında Yapılacak Bitkisel Üretime Yönelik Desteklemeler ile Diğer Bazı Tarımsal Desteklemelere İlişkin Karar" 29 Ağustos 2024 tarihinde yayımlanmıştır. Tarımsal üretim planlaması ile ilişkilendirilmiş temel girdi (mazot ve gübre) maliyetlerini baz alan sade, etkin ve yönlendirici yeni tarımsal destekleme modeli hayata geçirilmiştir. Baklagiller üretim planlaması kapsamında yer almaktadır.
Yapılan düzenleme ile "İlk defa bitkisel üretim destekleri 3 yıllık ve üretim döneminden önce açıklanmıştır. Yeni destekleme modelinde bitkisel üretim destekleri; Temel, Planlı Üretim ve Üretimi Geliştirme Desteği olmak üzere sadeleştirilerek üç ana başlıkta toplanmıştır. Bu kapsamda planlı üretime uygun olan ürünler ve diğer ürünlere temel destek verilecektir. Böylece stratejik ürünlerin mazot maliyetinin 9650'si ve gübre maliyetinin 9425'i karşılanacaktır.
Planlama kapsamındaki ürünleri havzasında üreten çiftçilere temel desteğe ilave olarak planlı üretim desteği verilerek, mazot maliyetinin tamamı ve gübre maliyetinin yarısı karşılanacaktır.
Mercimek ve Nohut için yeni destek modelinde 244 TI./da temel destek ile 244 TL/'da üretim planlaması desteği olmak üzere toplam 488 TI./da destekleme ödemesi yapılacaktır.
Diğer taraftan yeni destekleme modelinde, tarımsal yeraltı sularının yetersiz seviyede ve su kısıtı olduğu belirlenen 11 ilin 52 ilçesinde yer alan sulu tarım arazilerinde üretilen nohut ve mercimek için 195 TL/da ilave yeraltı su kısıtı desteği ödemesi yapılacaktır.
Ayrıca Üretimi Geliştirme Desteği kapsamında verim ve kaliteyi artırmak amacıyla sertifikalı tohum kullanım, organik tarım ve katı organik-organomineral gübre destekleri ilave olarak verilmeye devam edilecektir.
Ayrıca "Tarım Arazilerinin Kullanımının Etkinleştirilmesi Projesi" kapsamında üretim planlaması ile uyumlu bir şekilde baklagil projelerine öncelik verilmektedir. Proje kapsamında çifiçilere 9075 hibeli tohum temini sağlanmaktadır. Baklagil üretiminin ve tüketiminin artırılmasına yönelik eğitim ve yayım çalışmaları yürütülmektedir.
Bakanlığımızca uygulanmakta olan projeler, destekleme ödemeleri ve ekim nöbeti uygulama zorunluluğu baklagil üretiminde pozitif yönlü değişime neden olmuştur. Ayrıca "Sözleşmeli Tarım"ın yaygınlaştırılmasına yönelik çalışmalar da devam etmektedir.
Bakanlığımıza bağlı 11 araştırma enstitümüzde yemeklik tane baklagiller konusunda AR-GE çalışmaları yürütülmektedir. Araştırma enstitülerimizde nohut, mercimek, kuru fasulye, bakla, bezelye ve börülce türlerinde çalışmalar yürütülmektedir. Bu kapsamda yapılan ıslah çalışmaları ile yüksek verimli, biyotik ve abiyotik stres koşullarına tolerantlı çeşitler geliştirirken, yüksek teknoloji alt yapısını kurarak ıslah sürelerini kısaltıcı ve yüksek kalite kriterlerini (enerji değerleri, protein miktarı vb.) yakalayan çeşitlerin de ıslahı sağlanmaktadır. Yapılan ıslah çalışmalarıyla elde edilen sertifikalı çeşitlerimizin kullanım payı nohutta 9469, mercimekte 9075 dir.
İbrahim YUMAKLIBakan