Cari işlemler açığına ilişkin
ÖNERGENİN YOLCULUĞU
- TBMM'ye verildi
- Bakanlığa iletildi
- 15. gün
- Bakanlık cevapladı
Verilişten cevaba 141 gün, bakanlığa iletilmesinden cevaba 130 gün. Tarihler TBMM kaydından ve cevap yazısından.
Önerge metni
PDF’ten yazıya döküldü · Orijinal PDF ↗ (yeni sekmede açılır)Aşağıdaki sorularımın, Hazine ve Maliye Bakanı Sayın Mehmet ŞİMŞEK tarafından Anayasa'nın 98'inci ve TBMM İçtüzüğü'nün 96'ncı ve 99'uncu maddeleri gereğince yazılı olarak cevaplandırılmasını arz ederim.
A Dr. yl zn TANRIKULU
2024 yılı itibarıyla cari işlemler açığının 987 milyar dolara inmesi, bir önceki yıla göre 29,9 milyar dolarlık ve yüzde 75'lik bir düzelmeyi ifade etmektedir. Ancak bu düzelmenin kaynağına bakıldığında yapısal bir iyileşmeden çok, ithalattaki azalma ve turizm gelirlerindeki artış gibi unsurların belirleyici olduğu görülmektedir. Öte yandan, cari açığın azalmasına rağmen döviz rezervlerindeki sınırlı artış, yabancı yatırım girişlerindeki gerileme ve yerleşiklerin yurtdışına sermaye çıkışındaki rekor seviyedeki artış, ekonomideki kırılganlıkların sürdüğünü göstermektedir.
Bu çerçevede:
SORULAR
Cari işlemler açığındaki 29,9 milyar dolarlik iyileşmenin büyük ölçüde enerji ve altın ithalatındaki azalmadan kaynaklandığı görülmektedir. Bu iyileşmenin 2025 yılında sürdürülebilir olması için hükümetin uzun vadeli planı nedir?
İhracat artışı yüzde 2,59ile sınırlı kalırken, net turizm gelirlerindeki artışın cari dengeye katkısının daha fazla olduğu görülmektedir. Ülkemizin ihracat kapasitesini artırmak ve cari açığı daha sağlıklı bir şekilde kapatmak adına bakanlığınızın 2025 yılında planladığı yapısal reformlar nelerdir?
2024 yılında yabancı yatırım girişlerinin 14,91 milyar dolar, yabancı sıcak para girişinin ise 15.51 milyar dolar azaldığı görülmektedir. Yabancı yatırımcıların Türkiye'ye olan ilgisinin azalmasının temel nedenleri nelerdir? Bu eğilimi tersine çevirmek için bakanlığınızın 2025 yılında aldığı veya almayı planladığı önlemler nelerdir?
2024 yılında yerleşiklerin yurtdışına çıkardıkları sermaye miktarı yüzde 263,29 oranında artış göstererek 15,82 milyar dolara ulaşmıştır. Türkiye'den sermaye çıkışının bu denli artmasının gerekçeleri nelerdir? Bakanlığınızca 2025 yılında, yerli yatırımcıların sermayelerini yurtiçinde tutmalarını teşvik etmek için hangi önlemler alınmaktadır?
2024 yılında yabancılar doğrudan yatırım, portföy yatırımı ve faiz geliri olarak toplam 23.8 milyar dolarlık bir kâr transferi yapmıştır. Yabancı sermayenin Türkiye'ye girişine rağmen, sağlanan getirilerin ülke dışına çıkması göz önüne alındığında, bakanlığınızca 2025 yılında, yerli üretimi ve yatırımı teşvik edecek hangi yeni politikalar gündeme alınmaktadır?
Döviz rezervlerindeki ciddi bir düşüşü engelleyen temel unsurun, dış borçlanma miktarının ikiye katlanarak 32,29 milyar dolara çıkması olduğu görülmektedir. Bu durum Türkiye'nin dış borç yükünü artırırken, kur ve faiz üzerindeki baskıyı artırma riski taşımaktadır. Dış borçlanmanın sürdürülebilirliği konusunda bakanlığınızın 2025 yılındaki stratejisi nedir?
Cari işlemler açığındaki iyileşmeye rağmen ödemeler dengesi verileri, ekonomi yönetimi açısından kırılganlıkların devam ettiğini göstermektedir. Döviz giriş-çıkış dengesizliği, kur ve faiz riskleri ile mücadele konusunda bakanlığınızın 2025 yılında somut olarak attığı adımlar nelerdir?
Bakanlığın cevabı
Taranmış belgeden okundu · Orijinal PDF ↗ (yeni sekmede açılır)Mehmet Şimşek, Hazine ve Maliye Bakanı ·
İlgi yazınız ekinde alınan Diyarbakır Milletvekili Sayın Av. Dr. M. Sezgin TANRIKULU'na ait yazılı soru önergesine ilişkin olarak, Bakanlığımız tarafından hazırlanan cevap metni ektedir.
Bilgilerini ve gereğini arz ederim.
Mehmet ŞİMŞEK Bakan
Devlet Mah. Dikmen Cad. No:12, M Blok, Kat; 3-4
7/25491 Esas Sayılı Soru Önergesine İlişkin Olarak Hazine ve Maliye Bakanlığı Cevap Metni
Sayın Av. Dr. M. Sezgin TANRIKULU, öncelikle şahsıma yönelik olarak Bakanlığımıza sunduğunuz yazılı soru önergeniz için teşekkür ederim.
2023 yılı Mayıs ayında 55,1 milyar dolara ulaşan 12 aylık cari açık, 2024 yılsonunda 10 milyar dolara gerilemiştir. Böylece 2023 yılında 943,5 olan cari açığın GSYH'ye oranı 2024 yılında 960,8 gerçekleşmiştir.
Cari işlemler dengesindeki bu iyileşmenin kalıcı olmasını sağlayacak politikalar uygulanmaktadır. Yüksek katma değerli üretimi artırmaya, yerli ve yenilenebilir enerji kaynaklarını yaygınlaştırmaya odaklanan politikalarla sürdürülebilir cari işlemler açığı hedeflenmektedir. Ayrıca ürün ve pazar çeşitliliğini artıracak, ihracatın finansmanını önceliklendirecek ve hizmet ticaretini geliştirecek adımlar atılmaya devam edilecektir. Katma değerli üretimi ve rekabet gücünü artırmak için sanayi sektöründe yapısal bir dönüşüm gerçekleştirilecektir. Bu çerçevede, beşeri sermayeyi güçlendirmek, Ar-Ge ve inovasyon ekosistemini geliştirmek, yeşil ve dijital dönüşümü hızlandırmak ve yatırım ortamını iyileştirmek için çalışmalara devam edilmektedir.
Diğer taraftan, 1984-2001 döneminde 13,5 milyar dolar olan ülkemize yönelik uluslararası doğrudan yatırım girişi 2002-2024 döneminde 274,3 milyar dolara ulaşmıştır. 2024 yılında uluslararası doğrudan yatırım girişleri 11,3 milyar dolar, net yatırımlar ise 4,7 milyar dolar gerçekleşmiştir. Net portföy yatırımlarında bu dönem 11,7 milyar dolar giriş gerçekleşmiştir.
Ayrıca, uluslararası doğrudan yatırımların payının artırılması başta olma üzere finansman kalitesinin iyileştirilmesi hedeflenmektedir. Uluslararası doğrudan yatırımlar, yatırımcıların için kâr elde etmeyi amaçladığı bir süreç olup, yatırımcıların kazanç elde edebilmesi ve i kazançları üzerinde tasarruf hakkına sahip olması, yeni yatırımların teşvik edilmesi açısından kritik bir faktördür. Önemli olan, bu yatırımların ülkemizde daha fazla değer yaratması, teknoloji transferi, istihdam artışı ve ekonomik büyümeye katkı sağlamasıdır. Amacımız, yatırım ortamını daha da iyileştirerek hem mevcut yatırımcıların faaliyetlerini genişletmesini sağlamak hem de yeni yabancı sermayeyi ülkemize çekerek ekonomik büyümeyi sürdürülebilir kılmaktır.
Devlet Mah. Dikmen Cad. No:12, M Blok, Kat: 3-4
Mehmet ŞİMŞEKBakan