Karşılıksız çeklerdeki artışa ilişkin
ÖNERGENİN YOLCULUĞU
- TBMM'ye verildi
- 15. gün
- Bakanlık cevapladı
Verilişten cevaba 75 gün. Tarihler TBMM kaydından.
Önerge metni
PDF’ten yazıya döküldü · Orijinal PDF ↗ (yeni sekmede açılır)Aşağıdaki sorularımın Ticaret Bakanı Sayın Ömer BOLAT tarafından yazılı olarak cevaplandırılmasını; Anayasa'nın 98 ve İçtüzüğün 96.maddeleri gereğince saygılarımla arz ederim.
EKONOMİK ÇÖKÜŞÜN ACI TABLOSU: KARŞILIKSIZ ÇEKLERDE PATLAMA!
Türkiye, son 22 yılda tek parti iktidarının yönetiminde ekonomik bir enkaza sürüklendi. Bir zamanlar istikrar vaadiyle yola çıkan AK Parti İktidarı, bugün Milleti yüksek enflasyon, hayat pahalılığı ve güvensiz bir ekonomiyle baş başa bıraktı. Bunun en somut göstergelerinden biri de karşılıksız çeklerdeki korkunç artış.
Gerekçenin tamamını göster (10 paragraf daha)Gerekçeyi kısalt
İKİ YILDA YÜZDE 777 ARTIŞ!
Merkez Bankası'nın (TCMB) verileri, Türkiye?de ticari hayatın adeta durma noktasına geldiğini gösteriyor. 2022 yılında 14 milyar TL olan karşılıksız çek tutarı, 2023'te 41,2 milyar TL'ye, 2024'te ise 122,7 milyar TI"ye fırladı. Yani sadece iki yılda yüzde 777'lik bir artış yaşandı!
Karşılıksız çek adedi de aynı korkunç hızla yükseldi. 2022'de 88 bin 205 olan karşılıksız çek sayısı, 2023'te yüzde 30 artarak 114 bin 438'e, 2024'te ise yüzde 75,2 artarak tam 200 bin 506 adede çıktı. Türkiye, 2019 sonrası karşılıksız çek sayısında beş yılın zirvesini gördü! ;
TİCARİ GÜVEN KAYBOLDU, ÇARKLAR DURDU!
Ekonominin gerçek fotoğrafı, İktidarın pembe tablolarına sığmaz. Karşılıksız çekler, iş dünyasının ödeme yapamaz hale geldiğini, güven ortamının çöktüğünü ve işletmelerin batma noktasına geldiğini gösteriyor.
Türkiye?de 2022'de yüzde 0,8 olan ibraz edilen çek tutarı içindeki karşılıksız çeklerin oranı, 2023'te 1,299e, 202/"te ise 2,24"e yükseldi. Yani piyasada dönen çeklerin her 100 lirasının 2,24 lirası karşılıksız çıktı!
EKONOMİ YÖNETİMİ SINIFTA KALDI
İktidarın yüksek faiz ve yanlış para politikaları, iflasların, işsizliğin ve borç batağının en büyük nedeni oldu. İktidar, büyüme rakamlarıyla övühse de ticaret dünyasının can çekiştiğini, esnafın kepenk kapattığını görmezden geliyor.
Karşılıksız çeklerdeki bu patlama, Türkiye ekonomisinin temel taşlarından biri olan güvenin yıkıldığının ispatıdır. Bir ülkede ekonomik güven olmazsa yatırım olmaz, yatırım olmazsa işsizlik artar, işsizlik arttıkça da sosyal kriz büyür.
Bu Bağlamda;
SORULAR
Karşılıksız çeklerin son iki yılda yüzde 777 artmasının sebebi nedir?
Türkiye, neden 2019*dan bu yana en yüksek karşılıksız çek oranına ulaştı?
İş dünyasında güveni yeniden tesis etmek için hangi somut adımlar atılacak?
KOBblerin ve esnafın ödeme güçlüğüne karşı nasıl bir destek paketi düşünülüyor?
İflasların artmasını önlemek için Hükümet olarak hangi ekonomik tedbirleri alacaksınız?
Türkiye'nin ticari hayatı alarm veriyor.
AK Parti İktidarının yanlış ekonomi politikalarının Ülkemizi getirdiği bu noktanın sorumlusu kim?
Bakanlığın cevabı
Taranmış belgeden okundu · Orijinal PDF ↗ (yeni sekmede açılır)Ömer Bolat, Ticaret Bakanı ·
İlgi (O: 09.04.2025 tarihli ve 43452547-120.07.04-E. 1608670 sayılı yazınız.
İlgide kayıtlı yazıları ekinde yer alan, Denizli Milletvekili Sayın Yasin ÖZTÜRK tarafından verilen 7/26245 sayılı yazılı soru önergesinin cevabı hazırlanarak ekte sunulmuştur. Bilgilerini ve gereğini arz ederim.
OmavBelbi
Prof. Dr. Ömer BOLAT
Bakan Ek: Soru Önergesi Cevabı (2 sayfa) 9.km,No:151,Çankaya/ANKARA Soru Önergeleri Şubesi Sia 1
Faks No: (0312) 449 1341
TİCARET BAKANLIĞI
Denizli Milletvekili Sayın Yasin ÖZTÜRK'e Ait 7/26245 Sayılı Yazılı Soru Önergesine
İlişkin Cevaplar:
Bakanlığımız görev ve yetki alanına giren hususlar itibarıyla, önergenize ilişkin cevaplarımıza aşağıda yer verilmiştir:
1. 5) Ülkemiz genelinde iki milyon iki yüz elli dört bini aşkın sayılarıyla esnaf ve sanatkârlarımız, Bakanlık olarak hizmet verdiğimiz en önemli kesimler arasındadır. Bakanlığımızca, içinden geçilen her zorlu süreçte esnaf ve sanatkârlarımızın ticari faaliyetlerinin korunması ve gözetilmesi ve meslek kuruluşlarımızca iletilen sorunların çözüme kavuşturulması için tüm imkânlarımız dahilinde çalışılmaya devam edilmiştir.
2020 yılında ortaya çıkarak dünyayı etkisi altına alan, büyük ölçekli ekonomileri ve çok uluslu şirketlerin bilançolarını dahi aşınmaya uğratan pandemi sürecinde, Bakanlığımızca uygulamaya konulan farklı tiplerdeki hibe destekleri kapsamında, 8,9 milyar TL'nin üzerindeki kaynak esnaf ve sanatkârlarımıza aktarılmıştır.
Yine ilgili dönemde, nakit akışlarının devamlılığını temin etmek üzere, Bakanlığımıza bağlı Esnaf ve Sanatkârlar Kredi ve Kefalet Kooperatifleri (ESKKK) aracılığıyla Türkiye Halk Bankası A.Ş. kaynaklarından esnaf ve sanatkârlarımıza faiz indirimli krediler sunulmaya devam edilmiştir. Pandeminin etkilerinin en yoğun şekilde ortaya çıktığı 2020-2021 yıllarında esnaf ve sanatkârlarımıza sağlanan kredilerin toplam tutarı 76 milyar TL olmuştur.
2002 yılından 2025 yılı Mart ayı sonuna kadar olan dönemde 4.397.379 adet kullandırım kapsamında toplam 595,2 milyar TL kredi sağlanmış olması da esnaf ve sanatkârlarımızın ticari faaliyetleri sürecinde nakit akışlarının desteklenmesi ve uygun geri ödeme koşullarını haiz finansmana kolay erişimleri bakımından ne derece önemli adımlar atıldığının göstergesi niteliğindedir.
Bakanlığımızın girişimleri neticesinde yapılan son düzenlemelerle faiz indirimli kredilere ilişkin önemli kolaylıklar hayata geçirilmiştir. Buna göre; e İşletme kredilerinin üst limitleri 1 milyon TLye, yatırım kredilerinin üst limitleri ise 2,5 milyon TI."ye çıkarılmıştır. e Kredilerin yıllık faiz oranı 9625'e indirilmiştir.
• Azami 5 yaşına kadar ikinci el araç (otomobil, kamyonet, kamyon, minibüs, midibüs, otobüs vs.) alımları yatırım kredisi kapsamına alınmıştır. e Esnafin kredi alabilmesi için ticari faaliyetine başlangıç süresinden itibaren geçmesi gereken 6 aylık süre 3 aya düşürülmüştür. e ESKKK vasıtasıyla verilen kredilerin daha önce 3 ay olan azami taksit ödeme vadesi isteğe bağlı olarak 6 aya kadar uzatılmıştır. e Kredilerin geri ödeme vadesinde de bir düzenleme yapılmış olup, 36 ay olan toplam kredi geri ödeme süresi genişletilerek 48 aya yükseltilmiştir. e Kredi verilirken Banka tarafından NACE'ler bazında uygulanan kısıtlama üzerine tekrar çalışma yapılarak kredilerin daha fazla NACE'yi kapsayacak şekilde verilmesi yönünde çalışılmaktadır.
Söz konusu dönemde ayrıca, Bakanlığımızın girişimleri ve yapılan koordineli çalışmalar ile diğer pek çok önemli düzenlemenin yanında, esnaf ve sanatkârların kredi geri ödemelerine yönelik erteleme ve yapılandırma uygulamaları hayata geçirilmiş, vergi ve SGK primi ödemeleri gibi yükümlülükleri de ertelemeye tabi tutulmuştur. Pandeminin etkilerinin sona ermeye yaklaştığı dönemden itibaren ise farklı bölgelerde tırmanan jeopolitik gerilim ve ortaya çıkan çatışma ortamı nedeniyle ekonomiler yine olumsuz etkilenmiş, global düzeyde enflasyonist bir ortam hasıl olmuştur.
Bakanlığımızca, içinde bulunduğumuz dönemde de, yürüttüğümüz rutin iş ve işlemlerin yanında, esnaf ve sanatkârlarımızın karşılaştıkları sorunlara diğer kurum ve kuruluşlar ile iş birliği içerisinde çözümler sunulması için çalışmalara aralıksız şekilde devam edilmekte olup, sektörlerimizdeki tüm gelişmeler meslek kuruluşlarımızla koordineli şekilde yakından takip edilmektedir.
Bununla birlikte, Bakanlığımızca, esnaf ve sanatkârların kısa, orta ve uzun vadeli sorunlarına çözümler üretmek ve rekabet güçlerini artırmak amacıyla Esnaf ve Sanatkârlar Stratejisi ve Eylem Planı hazırlık çalışmaları sürdürülmektedir.