Aydın'da yaşanan zirai don afetinden etkilenen çiftçilerin mağduriyetinin giderilmesine ilişkin
Kaynak göster
Bülent Tezcan (CHP), 15 Nisan 2025 tarihinde 7/26950 esas numaralı yazılı soru önergesi verdi; muhatap: Tarım ve Orman Bakanlığı. TBMM’nin kaydına göre süresi geçtikten sonra cevaplandı (verilişinden 48 gün sonra, 2 Haziran 2025).
Bülent Tezcan (CHP, Aydın). “Aydın'da yaşanan zirai don afetinden etkilenen çiftçilerin mağduriyetinin giderilmesine ilişkin”. TBMM 28. Dönem yazılı soru önergesi 7/26950, 15 Nisan 2025. Vekilpedia: https://vekilpedia.com/soru-onergesi/7-26950-aydin-da-yasanan-zirai-don-afetinden-etkilenen-ciftcilerin-magduriyetinin-giderilmesine-il (erişim: 15 Ekim 2026). TBMM kaydı: https://www.tbmm.gov.tr/Denetim/Yazili-Soru-Onergesi-Detay/708eb916-39b7-429b-951b-01963d5c4340
ÖNERGENİN YOLCULUĞU
- TBMM'ye verildi
- Bakanlığa iletildi
- 15. gün
- Bakanlık cevapladı
Verilişten cevaba 48 gün, bakanlığa iletilmesinden cevaba 40 gün. Tarihler TBMM kaydından ve cevap yazısından.
Önerge metni
PDF’ten yazıya döküldü · Orijinal PDF ↗ (yeni sekmede açılır)Aşağıdaki sorularımın Tarım ve Orman Bakanı İbrahim Yumaklı tarafından yazılı olarak yanıtlanmasını saygılarımla arz ve talep ederim.
Bülent Tezcan Aydın Milletvekili
10, 11 ve 12 Nisan 2025 tarihlerinde Aydın ilinin doğu kesimlerinde etkili olan soğuk hava dalgası, başta Nazilli, Buharkent ve Bozdoğan ilçeleri olmak üzere birçok tarım bölgesinde zirai dona neden olmuştur. Özellikle çiçeklenme döneminde olan kiraz ağaçları bu soğuklardan ciddi şekilde etkilenmiş, meyve tutumunda büyük kayıplar yaşanmıştır.
Gerekçenin tamamını göster (3 paragraf daha)Gerekçeyi kısalt
Nazilli Ziraat Odası Başkanı Yahya Anlıak'ın açıklamalarına göre bazı mahallelerde ürün kaybı 9030'lara ulaşmıştır. Bölge halkının temel geçim kaynağı olan tarımsal üretimde yaşanan bu kayıplar, üreticilerin hem gelir kaybına uğramasına hem de borçlarını ödeyemeyecek duruma gelmesine yol açmaktadır.
İklim krizinin etkileriyle birlikte tarımsal üretimde ekstrem hava olaylarının sıklığı ve şiddeti artmaktadır. Bu nedenle, yaşanan zararların hızla tespit edilmesi, üreticilerin desteklenmesi ve gelecekte benzer olaylara karşı önleyici tedbirlerin alınması büyük önem taşımaktadır. Üreticilerin mağduriyetinin giderilmesi, hem kırsal kalkınma açısından hem de tarımsal üretim devamlılığı bakımından kritik bir gerekliliktir.
Bu bağlamda:
SORULAR
o Aydınilinin doğu ilçelerinde yaşanan zirai don olayıyla ilgili Bakanlığınızca bir hasar tespit çalışması yapılmış mıdır? Yapıldıysa sonuçları nelerdir?
Builçelerde hangi ürünlerde ne kadar zarar meydana gelmiştir? Ürün bazında toplam zarar miktarı ve maddi karşılığı ne kadardır?
Özellikle çiçeklenme döneminde zarar gören kiraz üreticilerine yönelik özel bir:'destekleme programı hazırlanmakta mıdır?
Ziraidon nedeniyle zarar gören üreticilerin TARSİM kapsamında sigortalı olup olmadıkları tespit edilmiş midir? Sigortalı üreticilere yönelik tazminat ödemeleri başlatılmış mıdır?
TARSİM kapsamında olmayan üreticilerin zararlarının telafisi için herhangi bir destek ya da yardım programı uygulanacak mıdır?
Don olayından etkilenen çiftçilerin Ziraat Bankası ve Tarım Kredi Kooperatiflerine olan borçlarının faizsiz ertelenmesi ya da yeniden yapılandırılması yönünde bir çalışma yapılmakta mıdır?
o Önümüzdeki yıllarda benzer afetlerin yaşanma olasılığına karşı Aydın'da erken uyarı sistemlerinin yaygınlaştırılması veya geliştirilmesi yönünde bir planlamanız var mıdır? * bea)
Bakanlığın cevabı
Taranmış belgeden okundu · Orijinal PDF ↗ (yeni sekmede açılır)İbrahim Yumaklı, Tarım ve Orman Bakanı ·
Ülkemizde yaşanan zirai don olayı 65 ilde görülmüş, 34 ilde yoğun bir etkilenme meydana gelmiştir. Yaşanan zirai dondan en çok meyve grubu etkilenmiştir.
Ülkemiz genelinde yaşanan zirai don öncesinde ililçe tarım ve orman müdürlüklerimiz ile Tarım Sigortaları Havuzu (TARSİM) tarafından iklimsel gelişmeler sahada yakından takip edilmiş, gerekli gözlemler yapılmış ve alınacak önlemler konusunda yoğun bilgilendirme çalışmaları yapılmıştır.
Yaşanan zirai don olayı uyarı sistemi devreye girmiş ve üreticilerimize yazılı ve görsel basının yanında SMS yoluyla bilgilendirme yapılmıştır.
Zirai don olayının meydana gelmesine müteakip ililçe tarım ve orman müdürlüklerimiz ve TARSİM eksperlerince sahada hasar tespitleri belirli teknikler çerçevesinde ve belirlenen takvim doğrultusunda yapılmaktadır. Tarım sigortası yaptıran üreticilerimizin zararları yapılan hasar tespitleri neticesinde TARSİM tarafından ivedilikle karşılanmaktadır.
Don teminatı almak isteyen üreticilerimize 67 oranında Devlet Prim Desteği sağlanmasının yanı sıra çiftçilerimizin ödeyeceği prim tutarlarını daha makul seviyelere getirmek için; "5 oranında "Şehit Yakını ve Gazi İndirimi", 905 oranında "Peşin Ödeme İndirimi", 9010 oranında "Kadın Çiftçi İndirimi", 40 yaş altı yetiştiricilerimize 95 oranında "Genç Çiftçi İndirimi" ve 95 oranında "Engelli Çiftçi İndirimi" uygulanmaktadır. Sözleşmeli üretim yapan çiftçilerimiz için de 9010 ila 9015 oranlarında ve Tarımsal üretim planlamasına konu ürünlerde ise 9410 oranında prim indirimleri uygulanmaktadır.
Bu indirimlerin yanı sıra; zirai don zararının etkilerini azaltıcı rüzgâr pervaneleri, sisleme ve yağmurlama sistemi kullanılan ürünler için tarife fiyatının 625 ile 9635'i oranlarında prim indirimi uygulanmaktadır.
Bakanlığımız zarar gören üreticilerimizin zararlarının telafi edilmesi, üretimde devamlılığın ve gıda güvenliğinin sağlanması amacıyla çalışmalarına devam etmektedir.
8038 sayılı "Ziraat Katılım Bankası A.Ş. Tarafindan Tarımsal Üretime Dair Hazine Kâr Payı Destekli Yatırım ve İşletme Finansmanı Kullandırılmasına İlişkin Karar" ile 8039 sayılı "T.C. Ziraat Bankası A.Ş. ve Tarım Kredi Kooperatiflerince Tarımsal Üretime Dair Hazine Faiz Destekli Yatırım ve İşletme Kredisi Kullandırılmasına İlişkin Karar" 30.12.2023 tarihli ve 32415 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe girmiştir.
Doğal afetlerden etkilenen üreticilerimizin 8038 ve 8039 sayılı Cumhurbaşkanı Kararları ve bu Kararlara dayanılarak hazırlanan 2024/15 sayılı "Tarımsal Üretime Dair Faiz/Kâr Payı Destekli Yatırım Ve İşletme Kredisi/Finansmanı Kullandırılmasına İlişkin Uygulama Esasları Tebliği" kapsamında kullandıkları sübvansiyonlu krediler/finansmanlar, ürünlerin doğal afetlerden etkilendiklerinin tespit edilmesi halinde Bankalar ve Tarım Kredi Kooperatiflerinin kendi, usul, esas ve mevzuatı çerçevesinde, vade tarihinden/hesap devresinden/taksit tarihinden itibaren 7025 oranında faiz/kâr payı indirimli olarak 1 yıl süreyle ertelenebilmekte, azami 5 yıla kadar 9020 oranında faiz/kâr payı indirimli olarak taksitlendirilebilmektedir.
İbrahim YUMAKLIBakan