Zirai don sebebiyle oluşan zararların TARSİM'den karşılanması talebine ilişkin
Kaynak göster
Mustafa Adıgüzel (CHP), 16 Nisan 2025 tarihinde 7/26956 esas numaralı yazılı soru önergesi verdi; muhatap: Tarım ve Orman Bakanlığı. TBMM’nin kaydına göre süresi geçtikten sonra cevaplandı (verilişinden 48 gün sonra, 3 Haziran 2025).
Mustafa Adıgüzel (CHP, Ordu). “Zirai don sebebiyle oluşan zararların TARSİM'den karşılanması talebine ilişkin”. TBMM 28. Dönem yazılı soru önergesi 7/26956, 16 Nisan 2025. Vekilpedia: https://vekilpedia.com/soru-onergesi/7-26956-zirai-don-sebebiyle-olusan-zararlarin-tarsim-den-karsilanmasi-talebine-iliskin (erişim: 15 Ekim 2026). TBMM kaydı: https://www.tbmm.gov.tr/Denetim/Yazili-Soru-Onergesi-Detay/7b0424dc-709a-4717-b590-019642b59bf9
ÖNERGENİN YOLCULUĞU
- TBMM'ye verildi
- Bakanlığa iletildi
- 15. gün
- Bakanlık cevapladı
Verilişten cevaba 48 gün, bakanlığa iletilmesinden cevaba 41 gün. Tarihler TBMM kaydından ve cevap yazısından.
Önerge metni
PDF’ten yazıya döküldü · Orijinal PDF ↗ (yeni sekmede açılır)Aşağıdaki sorularımın Tarım ve Orman Bakanı İbrahim Yumaklı tarafından yazılı olarak yanıtlanmasını arz ederim.
Dr. Mustafa Ordu Milletve
Tüm Türkiye'de özellikle Karadeniz bölgesinde bu yıl zirai don olayı yaşanmıştır. Zjraat odaları ve vatandaşların verdiği bilgilere göre özellikle sahilden 200 metre ve üzerindeki bölgelerde zirai don tarımsal üretimi ciddi şekilde etkilemiştir. Bu durumun fındık ve kivi üretiminde büyük zarar yol açtığı açıktır. Tarsim sigortası sadece arazisi tapulu olan kişileri kapsamakta, 2B arazileri kapsam dışı
© kalmaktadır. Ancak, Tarsim sigortası olan çiftçiler de çok kaygılıdır zira Tarsim yönetimi çiftçinin zararını ödememek için türlü gerekçeler sunmaya başlamıştır. Özellikle fındık üreticisine çiçekten meyveye gidilen üretim sürecini sigorta kapsamı dışında olduğu ve bölgede ilk don olayının Mart ayında gerçekleştiği, bu nedenle de çiçek dönemine denk gelen bu don olayı esas etken olduğu için sigorta kapsamı dışında olduğu ifade edilmektedir. Çiftçinin önemli bir bölümünün hiçbir sigortası yoktur. Tarsim sigortası olanlar da Mart ayından önce olan hasar ödenmez sonrası ödenir gibi bir yaklaşımla karşı karşıya bırakılmıştır. Devletin çiftçiyi böylesi bir afete karşı yalnız bırakamayacağı açıktır.
Bu bağlamda;
SORULAR
I. Tarsim yönetiminin çiftçiyi mağdur eden bu uygulamasından bilginiz var mıdır? 2. Tarsim'in bu uygulaması ile ilgili bir işlem yapmayı düşünüyor musunuz?
Bakanlığın cevabı
Taranmış belgeden okundu · Orijinal PDF ↗ (yeni sekmede açılır)İbrahim Yumaklı, Tarım ve Orman Bakanı ·
Devlet destekli tarım sigortaları uygulamalarında ürünler, riskler, bölgeler ve işletme ölçekleri itibarıyla Devlet tarafından sağlanacak prim desteği miktarları her yıl yayımlanan Cumhurbaşkanı Kararı ile belirlenmektedir.
Bu karar kapsamında yayımlanan "Devlet Destekli Bitkisel Ürün Sigortaları Genel Şartları ile Tarife ve Talimatlar" uyarınca iş ve işlemler yürütülmektedir.
Devlet Destekli Tarım Sigortaları uygulamalarında her bitkinin fenolojik evreleri dikkate alınarak teminat başlangıç dönemleri belirlenmektedir. Bitkisel ürünler için teminat başlangıç dönemleri, ürünlerin fenolojik evreleri ve iklimsel koşullar ve ürünün çeşidi göz önünde bulundurularak yapılan Ar-Ge çalışmaları neticesinde belirlenmektedir.
Üreticilerimizden ve sektörden gelen talepler doğrultusunda tarım sigortası uygulamalarında şu an için teminatlar dahilinde olmayan durumlara ilişkin elde edilecek veriler ve saha çalışmalarının tamamlanmasını müteakip, her yıl yürürlüğe konulan Cumhurbaşkanı Kararı ile kapsam genişletme çalışmalarına devam edilecektir.
Ülkemizde yaşanan zirai don olayı 65 ilde görülmüş, 34 ilde yoğun bir etkilenme meydana gelmiştir. Yaşanan zirai dondan en çok meyve grubu etkilenmiştir.
Ülkemiz genelinde yaşanan zirai don öncesinde il/ilçe tarım ve orman müdürlüklerimiz ile Tarım Sigortaları Havuzu (TARSİM) tarafından iklimsel gelişmeler sahada yakından takip edilmiş, gerekli gözlemler yapılmış ve alınacak önlemler konusunda yoğun bilgilendirme çalışmaları yapılmıştır.
Yaşanan zirai don olayı uyarı sistemi devreye girmiş ve üreticilerimize yazılı ve görsel basının yanında SMS yoluyla bilgilendirme yapılmıştır.
Zirai don olayının meydana gelmesine müteakip il/ilçe tarım ve orman müdürlüklerimiz ve TARSİM eksperlerince sahada hasar tespitleri belirli teknikler çerçevesinde ve belirlenen takvim doğrultusunda yapılmaktadır. Tarım sigortası yaptıran üreticilerimizin zararları yapılan hasar tespitleri neticesinde TARSİM tarafından ivedilikle karşılanmaktadır.
Don teminatı almak isteyen üreticilerimize 9667 oranında Devlet Prim Desteği sağlanmasının yanı sıra çifiçilerimizin ödeyeceği prim tutarlarını daha makul seviyelere getirmek için; 905 oranında "Şehit Yakını ve Gazi İndirimi", 905 oranında "Peşin Ödeme İndirimi", 9610 oranında "Kadın Çiftçi İndirimi", 40 yaş altı yetiştiricilerimize 905 oranında "Genç Çiftçi İndirimi" ve Yo5 oranında "Engelli Çiftçi İndirimi" uygulanmaktadır. Sözleşmeli üretim yapan çiftçilerimiz için de 9010 ila ©o15 oranlarında ve Tarımsal üretim planlamasına konu ürünlerde ise 910 oranında prim indirimleri uygulanmaktadır.
Bu indirimlerin yanı sıra; zirai don zararının etkilerini azaltıcı rüzgâr pervaneleri, sisleme ve yağmurlama sistemi kullanılan ürünler için tarife fiyatının 9625 ile 9635*i oranlarında prim indirimi uygulanmaktadır.
Bakanlığımız zarar gören üreticilerimizin zararlarının telafi edilmesi, üretimde devamlılığın ve gıda güvenliğinin sağlanması amacıyla çalışmalarına devam etmektedir.
8038 sayılı "Ziraat Katılım Bankası A.Ş. Tarafından Tarımsal Üretime Dair Hazine Kâr Payı Destekli Yatırım ve İşletme Finansmanı Kullandırılmasına İlişkin Karar" ile 8039 sayılı "T.C. Ziraat Bankası A.Ş. ve Tarım Kredi Kooperatiflerince Tarımsal Üretime Dair Hazine Faiz Destekli Yatırım ve İşletme Kredisi Kullandırılmasına İlişkin Karar" 30.12.2023 tarihli ve TARIM VE ORMAN BAKANLIĞI Strateji Geliştirme Başkanlığı
32415 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe girmiştir.
Doğal afetlerden etkilenen üreticilerimizin 8038 ve 8039 sayılı Cumhurbaşkanı Kararları ve bu Kararlara dayanılarak hazırlanan 2024/15 sayılı "Tarımsal Üretime Dair Faiz/Kâr Payı Destekli Yatırım Ve İşletme Kredisi/Finansmanı Kullandırılmasına İlişkin Uygulama Esasları Tebliği" kapsamında kullandıkları sübvansiyonlu krediler/finansmanlar, ürünlerin doğal afetlerden etkilendiklerinin tespit edilmesi halinde Bankalar ve Tarım Kredi Kooperatiflerinin kendi, usul, esas ve mevzuatı çerçevesinde, vade tarihinden/hesap devresinden/taksit tarihinden itibaren 9625 oranında faiz/kâr payı indirimli olarak | yıl süreyle ertelenebilmekte, azami 5 yıla kadar 9420 oranında faiz/kâr payı indirimli olarak taksitlendirilebilmektedir.
İbrahim YUMAKLIBakan