Televizyon yayınlarının denetlenmesine ilişkin

Bakanlığımız İlgili Kurumu Olan Radyo ve Televizyon Üst Kurulundan Alınan Yazıda;

Radyo ve Televizyon Üst Kurulu (RTÜK)na verilen görev ve yetki kapsamında, tüm medya hizmet sağlayıcıların yayın hizmetleri, Türkiye Cumhuriyeti'nin taraf olduğu uluslararası antlaşmalara, 6112 sayılı Radyo ve Televizyonların Kuruluş ve Yayın Hizmetleri Hakkında Kanun ve bu Kanun'a dayanılarak çıkarılan yönetmelikler ile diğer kanunlara uygunluğu açısından izlenmekte, değerlendirilmekte ve sonuçları Üst Kurula sunulmaktadır. 6112 sayılı Kanun'un 8'inci maddesi "Yayın Hizmeti İlkeleri'ni düzenlemektedir. Bu kapsamda radyo, televizyon ve isteğe bağlı yayın hizmet içeriklerinin denetlenmesinde kullanılan kriterler söz konusu Kanun'un 8'inci maddesindeki ilkelerden oluşmaktadır. Bu bağlamda dizi içerikleri de bu ölçütler bakımından değerlendirilmektedir.

Üst Kurul uzmanlarınca titizlikle takip edilmekte olan yayın içeriklerinde yasa hükümlerine aykırı yayın yapanlar için rapor düzenlenmekte, bu raporlar ve yayın kopyaları Üst Kurulca değerlendirilerek, gerektiğinde aynı Kanun'un 32'nci maddesi hükümlerine göre kuruluşlara uyarı, idari para cezası, program durdurma ve geçici yayın durdurma cezası şeklinde müeyyideler, hukuki sürecin tamamlanması ile uygulanmaktadır. Bütün medya hizmet sağlayıcıların yayın hizmetleri bu doğrultuda büyük bir titizlikle izlenmekte ve değerlendirilmektedir.

Radyo ve Televizyon Üst Kurulu; radyo, televizyon ve isteğe bağlı yayın hizmetleri sektörünü düzenlemek ve denetlemek amacıyla kurulmuş, idari ve mali özerkliğe sahip, tarafsız bir kamu tüzel kişiliğidir. Üst Kurulun görev ve yetkileri ile medya hizmet sağlayıcı kuruluşların yayınlarında uymaları gereken kurallar, 6112 sayılı Kanun'la belirlenmiştir. Tüm medya hizmet sağlayıcıların yayınları, Üst Kurulunda görevli uzmanlar tarafından tarafsız ve eşit olarak 6112 sayılı Kanun'da yer alan hükümler uyarınca değerlendirmektedir. 6112 sayılı Kanun'un 8'inci maddesinin ikinci fıkrası, "Radyo ve televizyon yayın hizmetlerinde, çocuk ve gençlerin fiziksel, zihinsel veya ahlaki gelişimine zarar verebilecek türde içerik taşıyan programlar bunların izleyebileceği zaman dilimlerinde ve koruyucu sembol kullanılsa dahi yayınlanamaz." şeklindeki hükmü düzenlemektedir. Bu doğrultuda gençlerin ruhsal, sosyal ve ahlaki gelişimini olumsuz yönde etkileyebilecek içerikler tespit edildiğinde söz konusu hüküm gereği işlem yapılmaktadır.

Üst Kurul, Türk toplumunun ahlaki yapısının medyanın olası zararlı içeriklerinden korunmasını sağlamak adına çok yönlü muhtelif faaliyetler icra etmektedir. Bu doğrultuda idari tedbir sonucu yayın durdurulan programların yerine aynı yayın kuşağında yayınlanmak üzere Üs Kurul tarafından ikame programlar gönderilmektedir. 2025 yılının ilk 6 ayında "medya içeriklerinin aileye olası zararlı etkilerini" konu alan ikame programın görsel-işitsel medyada yayınlanması sağlanmıştır.

Üst Kurul, görev ve yetkisi kapsamında yaptığı denetimlerin yanı sıra sektörün önde gelen bileşenleriyle bir araya gelerek önleyici nitelikte çalışmalar da yapmaktadır. Kültür ve Turizm Bakanlığı ve RTÜK iş birliğiyle gerçekleştirilen "Medya Buluşmaları"nda, medya temsilcileriyle istişarelerde bulunulmuş; çocuk ve gençlerin ruhsal ve fiziksel gelişimlerine olumsuz etki edebilecek yayınlara müsaade edilmeyeceği; toplumsal, kültürel ve manevi değerlerimizin özenle sunulması gerektiği; kadına yönelik şiddet başta olmak üzere şiddetin hiçbir haline müsaade edilmeyeceği vurgulanmıştır. "Medya Buluşmaları" kapsamında Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı iş birliği ile yapımcılar ve senaristlerle bir araya gelinmiş ve yapımlarda dikkat edilmesi gereken hususlar belirtilmiştir.

Ailenin öneminin vurgulanması, aile ve evlilik kurumunun korunması ve güçlendirilmesi, aile odaklı eğitim, rehberlik ve danışmanlık faaliyetlerinin etkinleştirilmesi, sosyal politika ve hizmet sunum kapasitesinin desteklenmesi dijitalleşme sürecinde ailelerin yeni koşullara uyumunun artırılması, aileye duyarlı çevre yaklaşımının geliştirilmesi ve mevcut riskler karşısında ailenin topyekün desteklenmesi amacıyla 2025 yılı, 13 Ocak 2025 tarihinde Cumhurbaşkanımız tarafından "Aile Yılı" olarak ilan edilmiştir. Bu kapsamda RTÜK ve İstanbul Aile Vakfı arasında imzalanan "Ailenin Korunması ve Güçlendirilmesine İlişkin İş Birliği Protokolü" 2025 yılı itibarıyla yürürlüğe girerken, dijital medya ve televizyon içeriklerinin aile değerlerine uygun hale getirilmesini, çocukların zararlı içeriklerden korunmasını ve milli-manevi değerlerin medya aracılığıyla yaşatılmasını amaçlayan kapsamlı bir adım olarak öne çıkmaktadır. Buna ek olarak, Üst Kurul ve Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı iş birliğinde 2025 yılı içerisinde "Aile ve Çocuk Dostu Yapım ve Dizileri Teşvik Ödülleri" verilmesine yönelik hazırlık çalışmaları sürdürülmektedir. Böylece olumlu örneklerin ödüllendirilmesiyle, bu tarz içeriklerin yaygınlık kazanması hedeflenmektedir.

RTÜK tarafından düzenlenen "Güçlü Medya, Bilinçli Toplum Zirvesi" kapsamında "Medyadaki Olumsuz İçeriklerin Toplum Üzerindeki Etkisi ve Çözüm Önerileri" gerçekleştirilmiştir. Bu bağlamda söz konusu panelde daha bilinçli bir medya inşa etme üzerinde durulmuştur.

Mehmet Nuri ERSOYBakan