Van ilinde sınır ticaretinin geliştirilmesi için yapılan çalışmalara ilişkin
Kaynak göster
Şahzade Demir (HÜDA PAR), 6 Mayıs 2025 tarihinde 7/27964 esas numaralı yazılı soru önergesi verdi; muhatap: Ticaret Bakanlığı. TBMM’nin kaydına göre süresi geçtikten sonra cevaplandı (verilişinden 43 gün sonra, 18 Haziran 2025).
Şahzade Demir (HÜDA PAR, Gaziantep). “Van ilinde sınır ticaretinin geliştirilmesi için yapılan çalışmalara ilişkin”. TBMM 28. Dönem yazılı soru önergesi 7/27964, 6 Mayıs 2025. Vekilpedia: https://vekilpedia.com/soru-onergesi/7-27964-van-ilinde-sinir-ticaretinin-gelistirilmesi-icin-yapilan-calismalara-iliskin (erişim: 15 Ekim 2026). TBMM kaydı: https://www.tbmm.gov.tr/Denetim/Yazili-Soru-Onergesi-Detay/e9006298-65cc-44aa-be33-0196a9adbda6
ÖNERGENİN YOLCULUĞU
- TBMM'ye verildi
- 15. gün
- Bakanlık cevapladı
Verilişten cevaba 43 gün. Tarihler TBMM kaydından.
Önerge metni
PDF’ten yazıya döküldü · Orijinal PDF ↗ (yeni sekmede açılır)Aşağıdaki sorularımın Ticaret Bakanı Sayın Ömer Bolat tarafından Anayasanın 98. ve TBMM İçtüzüğünün 96. ve 99. maddeleri gereğince yazılı olarak cevaplandırılmasını
Van ili, stratejik konumu itibariyle Türkiye'nin en doğusunda, İran'a sınır bir şehir olarak hem ekonomik hem de kültürel anlamda büyük potansiyele sahiptir. Ancak bu potansiyel, mevcut ticaret politikaları, fiziki altyapı eksiklikleri ve sınır uygulamalarındaki bazı kısıtlayıcı yaklaşımlar sebebiyle ne yazık ki değerlendirilememektedir. Van ekonomisi uzun yıllardır ciddi bir durgunluk yaşamaktadır. Tarım, hayvancılık ve sanayi gibi sektörlerde yaşanan daralma, işsizlik oranlarını artırmış, genç nüfusta göç eğilimini tetiklemiştir.
Bu noktada, sınır ticareti Van ekonomisinin canlandırılması açısından kritik bir fırsat sunmaktadır. Ne var ki Kapıköy Sınır Kapısı'ndan yapılan ticaret, halen küçük çaplı bavul ticaretiyle sınırlı kalmakta; bu da ilin dış ticaret kapasitesini ciddi ölçüde kısıtlamaktadır.
Gerekçenin tamamını göster (3 paragraf daha)Gerekçeyi kısalt
Şehir, bir sınır ili olmasına rağmen bu avantajını ekonomik bir kazanca dönüştürememektedir. Kapıköy Sınır Kapısı'na entegre edilecek bir serbest ticaret bölgesi sayesinde bölge ekonomisi dış ticarete entegre olabilir, yerli yatırımcılar teşvik edilebilir ve Van, doğu bölgemizin lojistik üssü haline gelebilir. ödemek zorunda kaldıkları triptik ücretleri, araç başına 15-20 bin dolara kadar ulaşabilmektedir. Bu durum halkı ya yaya geçişe zorlamakta ya da sınır ötesi ziyaretlerden caydırmaktadır. Bu tür yüksek maliyetli uygulamalar, halk arasında ciddi mağduriyetler doğurmaktadır. Gürcistan ve Irak sınır kapılarında uygulanan daha makul ücretlendirme
Öte yandan, Vanlı vatandaşlarımız İran'a özel araçlarıyla geçmek istediklerinde politikalarının, Van için de geçerli olması yönünde düzenleme yapılması gerekmektedir.
TBMM Halkla İlişkiler Binası
SORULAR
Kat F-120 Nolu Oda
Bunlara ek olarak, Kapıköy Sınır Kapısı'ndan geçiş yapan vatandaşlar ve turistlerden gelen şikayetlerde, zaman zaman kötü muameleye maruz kalındığı, peronların yetersiz * olduğu, memur eksikliğinin işlemleri yavaşlattığı ve özellikle araç geçişlerinde uzun süreli aramaların mağduriyet doğurduğu belirtilmektedir. Bu tür uygulamalar, bölgenin turizm potansiyelini olumsuz etkilemektedir. Sınır kapısındaki fiziksel ve kurumsal kapasitenin artırılması, daha hızlı ve insan onuruna yakışır bir hizmet sunulması artık zaruret haline gelmiştir.
Bu çerçevede aşağıdaki soruların yanıtlanması kamuoyunun doğru bilgilendirilmesi açısından önem taşımaktadır.
Bu bağlamda:
Van'da sınır ticaretinin geliştirilmesi ve ilin ithalat-ihracat kapasitesinin artırılması amacıyla Kapıköy Sınır Kapısı çevresinde bir serbest ticaret bölgesi kurulması . yönünde bakanlığınızın bir çalışması var mıdır?
Kapıköy Sınır Kapısı'nda uygulanan ticaret kotalarının kaldırılması veya artırılması | yönünde bir çalışmanız var mıdır?
Diğer sınır kapılarındaki uygulamalar önrek alınmak suretiyle Triptik ücretlerinin düşürülmesi için bir düzenleme yapılacak mıdır?
Kapıköy Sınır Kapısı'ndaki personel eksikliği, fiziki yetersizlikler ve kötü muamele şikâyetleriyle ilgili bir denetim yapılmış mıdır? Bu sorunların giderilmesine yönelik bir planınız var mıdır?
TBMM Halkla İlişkiler Binası
Kat F-120 Nolu Oda
Bakanlığın cevabı
Taranmış belgeden okundu · Orijinal PDF ↗ (yeni sekmede açılır)Ömer Bolat, Ticaret Bakanı ·
İlgi (o : 14.05.2025 tarihli ve 43452547-120.07.04-E.1628918 sayılı yazınız.
İlgide kayıtlı yazıları ekinde yer alan, Gaziantep Milletvekili Sayın Şahzade DEMİR tarafından verilen 7/27964 sayılı yazılı soru önergesinin cevabı hazırlanarak ekte sunulmuştur.
Bilgilerini ve gereğini arz ederim.
Öne
Prof. Dr. Ömer BOLAT Bakan
Faks No: (0312) 4491341
İnternet Adresi: www.ticaret.gov.ir
TİCARET BAKANLIĞI
Gaziantep Milletvekili Sayın Şahzade DEMİR'e Ait 7/27964 Sayılı Yazılı Soru Önersesine İlişkin Cevaplar:
Bakanlığımız görev ve yetki alanına giren hususlar itibarıyla, önergenize ilişkin cevaplarımıza aşağıda yer verilmiştir:
1. 4) Ülkemizde sınır ticaretine ilişkin uygulamalar 3/12/2021 tarihli ve 31678 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren 2/12/2021 tarihli ve 2021/4874 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı eki "Sınır Ticaretinin Düzenlenmesine İlişkin Karar" ile mezkur Karara dayanılarak hazırlanan 13/12/2016 tarihli ve 29917 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan "Sınır Ticaretinin Uygulanmasına İlişkin 2016/11 sayılı Tebliğ" kapsamında Bakanlığımızca yürütülmektedir.
Bu kapsamda, mezkur Karar çerçevesinde Van ilimiz Kapıköy Gümrük Kapısı üzerinden İran ile sınır ticareti yapmaya yetkili kılınmış olup, halihazırda bahse konu kapı üzerinden anılan ülke ile sınır ticareti sorunsuz bir şekilde gerçekleştirilmektedir.
Bu çerçevede, sınır ticareti kapsamında Bakanlığımız koordinasyonunda Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı ve Tarım ve Orman Bakanlığı ile yapılan değerlendirme neticesinde il ihtiyacı kapsamında uygun görülen ithalat değer limitleri, İthalat Uygunluk Belgelerinin düzenlenmesinde esas alınmak üzere, Bakanlığımızca her yıl Aralık ayının sonuna kadar ilgili valiliklere bildirilmektedir.
Öte yandan, sınır ticareti kapsamında ithalat değer limiti uygulaması; bölge halkı ihtiyacının komşu ülkelerden ucuz yolla karşılanmasının yanı sıra, yerli üretimin korunması ve haksız rekabetin önlenmesi açısından önem arz etmektedir. Halihazırdaki sınır ticareti istatistikleri incelendiğinde, Van ili için tahsis edilen ithalat değer limitlerinin büyük oranda kullanılmadığı görülmektedir.
Diğer taraftan, ihracata yönelik üretim ve yatırımı teşvik etmek, doğrudan yabancı yatırım girişini hızlandırmak amaçlarıyla kurulan serbest bölgeler ülkemizin önemli planlı yatırım alanları arasındadır. Serbest bölge kuruluşu için, talep sahibi işletici adaylarının fizibilite projeleri Bakanlığımızca değerlendirilmektedir. Yeni bir serbest bölge kurulabilmesi için öncelikle uygun nitelikte bir Hazine arazisinin tespit edilmesi veya talep sahibi kişilerin özel mülkiyetine ait veya üzerinde tasarruf yetkisi olan bir arazi olması gereklidir.
Bakanlığımıza yapılacak serbest bölgenin kurulması ile bölgeyi işletme izni verilmesine yönelik başvuruda; yatırım, istihdam, üretim ve dış ticaret açısından serbest bölgenin kurulacağı yere katkıları ile ülke ekonomisine getirileri, bölgede faaliyet gösterecek sektörler, bölgenin kuruluşunda yapılacak altyapı yatırımları, bu yatırım harcamalarının hangi kaynaklardan karşılanacağı, yatırımın ne kadar sürede tamamlanacağı, bu alanın serbest bölge kurulabilmesi için gerekli fiziki koşulları taşıyıp taşımadığı, ulaşım yollarına olan yakınlığı ve bağlantıları ile işletme dönemine ilişkin gelir-gider öngörüleri ve nakit akış tablolarının yer aldığı kapsamlı bir fizibilite raporu sunulmalıdır. Bu kapsamda, Kapıköy Gümrük Kapısı çevresinde serbest bölge kurulmasına ilişkin Bakanlığımıza intikal eden başvuru bulunmamaktadır.
Kapıköy Gümrük Kapısının "Yap-İşlet-Devret Modeli" kapsamında yenilenerek daha modem şartlarda hizmet vermeye başlamasını teminen, 24.08.2016 tarihinde başlanan modernizasyon çalışmaları tamamlanarak 15.02.2019 tarihinde yeni gümrük sahasında hizmet verilmeye başlanmıştır. Yenileme işlemleriyle, 18 dönüm saha üzerinde peron sistemi olmaksızın yürütülen gümrük hizmetlerinin, 70 dönüm saha üzerinde, 3 giriş 3 çıkış olmak üzere 6 peronda yapılması sağlanmış ve saha TIR ve Bagaj X-Ray, CCTV kamera, PTS (Plaka Tanıma Sistemi) gibi son teknoloji sistemlerle donatılmıştır.
Bununla birlikte, gümrük sahasını kullanan yolcuların konforu ve ihtiyaçları için de düzenlemeler hayata geçirilerek gelen ve giden yolcu kısımları için ayrı ayrı olmak üzere tuvalet, mescit, bebek bakım odası, yeme içme alanları, gümrüksüz satış mağazaları ve market gibi sosyal ve ticari alanlar oluşturulmuş, yolcuların hava koşullarından etkilenmeksizin saha geçişlerini sağlamak üzere ısıtma/soğutma tertibatına haiz yolcu koridorları inşa edilmiştir.
Ayrıca; uluslararası yük taşımacılığı bakımından, İran tarafınca Razi-Hoy karayolunda yer yer TIR taşımacılığına uygun olmayan yerlerde yol genişletme ve iyileştirme çalışmalarının tamamlanmasıyla birlikte, karayoluyla ticari taşımacılığın ivme kazanacağı değerlendirilmektedir.
Bununla birlikte, 14.03.2025 tarihli ve 32841 sayılı Resmi Gazete'de Bakanlığımız personel ihtiyacının karşılanması amacıyla 988 kişilik personel alım ilanı yayımlanmıştır. Bu kapsamda, Kapıköy Gümrük Kapısı'nın bulunduğu Van iline 6 sözleşmeli Gümrük Muhafaza Memuru, 4 sözleşmeli Muayene Memuru ve | destek personeli alımı yapılması planlanmış olup, süreç devam etmektedir.
Diğer taraftan, Bakanlığımız taşra teşkilatının görev ve faaliyetlerinin etkin ve verimli bir biçimde yürütülmesini sağlamak amacıyla, ortaya çıkan acil personel ihtiyacının mevcut personelle karşılanamadığı durumlarda, asli görevle ilgili olmak üzere personel ihtiyacı başka bölgelerden geçici görevlendirme yoluyla karşılanmaktadır.
Bununla birlikte, Bakanlığımızca her yıl gümrük idarelerinin iş ve işlemlerine yönelik düzenli olarak denetimler gerçekleştirilmekte olup; düzenli teftiş programları dışında ihtiyaç duyulması halinde cari iş ve işlemlerin uygunluğu da denetlenmektedir.
Son olarak, "Gümrüklerden Geçiş Karnesi (CPD)" ücretleri, Türkiye Turing ve Otomobil Kurumu tarafından belirlenmektedir.