Engelli vatandaşların uçuş haklarında düzenleme yapılması talebine ilişkin
Kaynak göster
Semra Çağlar Gökalp (DEM Parti), 3 Ekim 2025 tarihinde 7/34807 esas numaralı yazılı soru önergesi verdi; muhatap: Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı. TBMM’nin kaydına göre süresi geçtikten sonra cevaplandı (verilişinden 42 gün sonra, 14 Kasım 2025).
Semra Çağlar Gökalp (DEM Parti, Bitlis). “Engelli vatandaşların uçuş haklarında düzenleme yapılması talebine ilişkin”. TBMM 28. Dönem yazılı soru önergesi 7/34807, 3 Ekim 2025. Vekilpedia: https://vekilpedia.com/soru-onergesi/7-34807-engelli-vatandaslarin-ucus-haklarinda-duzenleme-yapilmasi-talebine-iliskin (erişim: 15 Ekim 2026). TBMM kaydı: https://www.tbmm.gov.tr/Denetim/Yazili-Soru-Onergesi-Detay/2d30101e-71b8-42bb-84b6-0199ba070a62
ÖNERGENİN YOLCULUĞU
- TBMM'ye verildi
- 15. gün
- Bakanlık cevapladı
Verilişten cevaba 42 gün. Tarihler TBMM kaydından.
Önerge metni
PDF’ten yazıya döküldü · Orijinal PDF ↗ (yeni sekmede açılır)Aşağıdaki sorularımın, Ulaştırma ve Altyapı Bakanı Abdulkadir URALOĞLU tarafından
• Anayasanın 98 ve İç Tüzüğün 96. ve 99. Maddeleri gereğince yazılı olarak cevaplandırılmasını | arz ederim.
Semra ÇAĞLAR GÖKALP Bitlis Milletvekili
Gerekçenin tamamını göster (11 paragraf daha)Gerekçeyi kısalt
Ulaşım hakkı, Anayasa'nın 23. maddesiyle güvence altına alınmış temel bir haktır. Engelli bireylerin özgürce seyahat edebilmesi, Birleşmiş Milletler Engelli Hakları Sözleşmesi'nin (BM-EHS) 9., 18. ve 20. maddelerinde açıkça vurgulanmaktadır. Türkiye, bu sözleşmeyi onaylayarak erişilebilirlik ve ayrımcılığın önlenmesi yönünde taahhüt altına girmiştir.
Hava yolu taşımacılığı, engelliler açısından erişim hakkının en sık ihlal edildiği alanlardan biridir. Türkiye'de bu alandaki temel düzenleme, Sivil Havacılık Genel Müdürlüğü tarafından yayımlanan "Engelli veya Hareket Kabiliyeti Kısıtlı Havayolu Yolcuları Talimatı (SHT-ENGELSİZY"dır. Bu talimatta engelli yolculara yardım, erişim ve kolaylık sağlanması öngörülmektedir.
Ancak uygulamada ciddi sorunlar yaşanmaktadır. Özellikle engelli yolcuların uçaklarda uygun koltuk seçimi konusunda mağduriyetleri bulunmaktadır: e Havayolu şirketleri çoğu zaman engelli yolcuların koridor, ön sıra veya tuvalete yakın koltukları ücretsiz seçmesine izin vermemekte, bu koltukları "ekstra ücretli" kategoride göstermektedir.
" Engelliler için en uygun ve erişilebilir olan ön sıralar, havayolu şirketleri tarafından çoğunlukla "satılmış" veya "önceden rezerve edilmiş" gerekçesiyle engelli yolculara verilmemektedir. Bu durum, aslında şirketlerin ticari önceliklerini engellilerin temel haklarının önüne koyduğunu göstermektedir.
" SHT-ENGELSİZ Talimatı'nda engelli yolcular için koltuk seçimi hakkı doğrudan düzenlenmemiştir; yalnızca oturma düzeninin emniyet ve ihtiyaçlara göre belirlenmesi öngörülmekte, bu da engellilerin özellikle ön sıralardan ücretsiz koltuk talep etmesi konusunda hukuki bir boşluk yaratmaktadır.
Tufof
" Koltuk seçiminin "konfor tercihi" değil, engelli yolcular için zorunlu bir erişim ihtiyacı olduğu açıktır.
"e "Ek ücret talep edilmeden hizmet sağlanması" hükmü olmasına rağmen, uygun koltukların ücretli hale getirilmesi veya sistematik biçimde engellilere sunulmaması, engelli yolcuların eşitlik hakkının ihlali anlamına gelmektedir.
" Şikâyet mekanizmaları (SHGM, Ombudsman vb.) çoğunlukla etkisiz kalmakta, mağduriyetler giderilmemektedir.
Bu tablo, hem 5378 sayılı Engelliler Hakkında Kanun'un, hem de Türkiye'nin taraf olduğu BM Engelli Hakları Sözleşmesinin açık ihlali anlamına gelmektedir. Engelliler için ulaşım hakkının sağlanması yalnızca bir sosyal sorumluluk değil, devletin anayasal ve uluslararası yükümlülüğüdür.
Bu bağlamda;
SORULAR
SHT-ENGELSİZ Talimatı'nda engelli yolcular için koltuk seçimi hakkı doğrudan düzenlenmediği göz önüne alındığında, bu alandaki hukuki boşluğun giderilmesi için Bakanlığınız yeni bir düzenleme hazırlamayı planlamakta mıdır?
Engelliler için en uygun olan ön sıralar ve koridor koltuklarının havayolu şirketleri tarafından "satılmıştır" veya "ücretli kategoride" gerekçeleriyle engelli yolculara verilmemesi, eşitlik (Öve erişim hakkı açısından Bakanlığınızca nasıl değerlendirilmektedir?
"Yardım ve erişim hizmetlerinin ek ücret talep edilmeksizin sağlanacağı" hükmü (Madde 10 ve 11) açıkça ortada iken, uygun koltuk tahsisinde ek ücret talep eden hava yolu şirketleri hakkında bugüne kadar herhangi bir idari yaptırım uygulanmış mıdır?
2022-2024 yılları arasında engelli yolcuların koltuk seçimi ve oturma düzenine dair Bakanlığınıza ve Sivil Havacılık Genel Müdürlüğü'ne iletilen şikâyetlerin sayısı kaçtır? Bu şikâyetlerin kaçı sonuçlandırılmıştır?
Engelli yolcuların uçuş sırasında bağımsız hareket edebilmesi için, ön sıralardan ücretsiz koltuk seçme hakkını garanti altına alan açık bir hükmün Talimat'a eklenmesi yönünde çalışma yürütülmekte midir?
Türkiye'nin taraf olduğu BM Engelli Hakları Sözleşmesi uyarınca, hava taşımacılığında engellilerin ayrımcılığa uğramaması için Bakanlığınız hangi ek önlemleri hayata geçirmeyi planlamaktadır?
Bakanlığın cevabı
Taranmış belgeden okundu · Orijinal PDF ↗ (yeni sekmede açılır)Abdulkadir Uraloğlu, Ulaştırma ve Altyapı Bakanı ·
Engelli veya hareket kabiliyeti kısıtlı yolcular için koltuk seçimi hakkı; SHT- Engelsiz Talimatında açıkça düzenlenmemiş olmakla birlikte havayolu işletmeleri; uçak tipi, acil durum prosedürleri ve uçuş emniyeti kriterlerini dikkate alarak engelli yolcuların oturabileceği uygun koltukları belirlemektedir. Uçuş operasyonlarında temel öncelik, tüm yolcuların güvenliğinin sağlanması olduğundan, koltuk yerleşimleri uçuş emniyetini ve acil durum tahliye kriterlerini riske atmayacak şekilde planlanmaktadır.
SHT- Engelsiz Talimatı uyarınca; engelli veya hareket kabiliyeti kısıtlı yolculara sağlanan yardım ve erişim hizmetlerinden ek ücret talep edilmemektedir. Sivil Havacılık Genel Müdürlüğü (SHGM) engelli yolcuların seyahat konforunun artırılmasına yönelik talepleri, havayolu işletmeleriyle yapılan toplantılarda gündeme getirmekte ve engelli yolcuların hava taşımacılığında ayrımcılığa uğramadan seyahat edebilmesi için, ulusal mevzuat ve uluslararası standartlar çerçevesinde gerekli düzenleme, denetim ve bilgilendirme faaliyetlerini yürütmektedir. Ayrıca; erişilebilirlik politikalarının etkin uygulanması, personel eğitimlerinin artırılması ve yolcu hizmet süreçlerinin engelsiz hale getirilmesi yönündeki çalışmalar da etkin şekilde devam etmektedir.
Diğer taraftan, koltuk seçimi ve oturma düzenine ilişkin yolcu şikayetleri Cumhurbaşkanlığı iletişim Merkezi (CİMER) üzerinden yapılmaktadır. SHGM belirlenen yasal süreler içerisinde başvurulara geri dönüş yapmakta olup engelli yolcuların mağduriyet yaşamaması için sürekli iyileştirme çalışmalarına devam etmektedir.
Abdulkadir URALOĞLUBakan